Ծաղրածուի եւ սնոբի արկածները կամ՝ ամեն ինչ «Իսկական ցավ» ֆիլմի մասին

Գարունը եկել է Երեւան։ Թեեւ առայժմ՝ միայն ֆորմալ առումով։ Միայն սա բավական է հույս ներշնչող վառ ու ջերմ ֆիլմ դիտելու համար։ «Իսկական ցավը» անցյալ տարվա ֆիլմ է, որը նոր էկրան է դուրս եկել Երեւանում եւ, չնայած իր վերնագրին, ուշադրության արժանի է հենց հիմա։

Ֆիլմի անոտացիան եւ վերնագիրը կարող են ձեզ շփոթեցնել. երկու հրեա զարմիկներ՝ Բենջին եւ Դեւիդը, որոնք երկար տարիներ չեն տեսել միմյանց, հանդիպում են իրենց սիրելի տատիկի մահից հետո եւ մեկնում շրջագայության Լեհաստան՝ հարգելու նրա հիշատակը։ Առաջին տարբերակում կարող եք մտածել, որ ցավի աղբյուրը կապված է երկար բաժանումից հետո եղբայրների հանդիպման հետ։ Երկրորդ դեպքում կարելի է մտածել, որ Հոլոքոստի համատեքստում ցավը դրսեւորվում է տատիկի մահով։ Երկու տարբերակներն էլ սխալ են կամ միայն մասամբ ճիշտ են ստեղծում ֆոն, որտեղ ավելի հստակ է երեւում հերոսներից մեկի ցավը։

Բենջին, որին մարմնավորում է Քիրան Քալկինը, երջանիկ ամուրի է եւ խաբեբա, լավատես, որը գիտի, թե ինչպես արտահայտել իր զգացմունքները: 

Դեւիդը, որին մարմնավորում է Ջեսի Էյզենբերգը (կես դրույքով՝ ֆիլմի սցենարիստ եւ ռեժիսոր), լուրջ եւ էմոցիոնալ փակ տղա է, որը դաստիարակում է իր որդուն։ Ակնհայտ է, որ մենք դրամայի մեջ ենք գլխավոր հերոսների կերպարների հակադրությունների պատճառով։ Այս պատմության մեջ տատիկը դառնում է կապող տարր, որը ստիպում է եղբայրներին երկար բաժանումից հետո նորից միանալ եւ գնալ ճանապարհորդության։ Եվ որպեսզի ճամփորդությունը չափազանց ձանձրալի ու անվնաս չթվա, մենք էկրանից դիտում ենք Լեհաստանի գեղեցիկ փողոցները՝ միաժամանակ լսելով Հոլոքոստի պատմությունը։

Իրենց շրջագայության ընթացքում եղբայրները վերագտնում են իրենց տատիկին, միմյանց եւ իրենց: Այս ամենը տեղի է ունենում արեւի լույսով ողողված լեհական գեղատեսիլ բնապատկերների ֆոնին: Բենջիի պատճառով տղաներն ամեն տեղ ուշանում են, ինչ-որ բան կորցնում ու ընկնում փորձանքի մեջ։ Ամենից շատ դա նյարդայնացնում է Դեւիդին, որը սովոր է վերահսկել ամեն ինչ եւ ապրել իր կայուն կյանքով։ Բենջին այն մարդկանց տեսակն է, որը, երբ գալիս է, ամբողջ տարածքը լցնում է լույսով եւ զվարճանքով: Նրանք կարծես անպատասխանատու եւ չափից դուրս անփույթ մարդիկ են, խոր զգացմունքների ընդունակ չեն։ Իսկ Դեւիդի նմանները, ընդհակառակը, լուրջ ու հիպերլուրջ, բայց դեռ ահավոր ձանձրալի մարդկանց տպավորություն են թողնում։ Եվ եթե Դեւիդն ավելի միանշանակ կերպար է, որի նկատմամբ դիտողը համակրանք է զգում, ապա Բենջին ե՛ւ հմայիչ, ե՛ւ նյարդայնացնող հերոս է։

Այնպես չէ, որ ֆիլմում կան հատուկ սյուժետային շրջադարձեր կամ փայլուն երկխոսություններ, բայց ֆիլմը թեթեւության եւ հանգստության զգացում է ստեղծում հենց այն պատճառով, որ միտումնավոր չի փորձում ինչ-որ բան սովորեցնել:

Բայց որպեսզի հանդիսատեսը չսկսի հորանջել, դրվագներում Բենջին պատահաբար խոսում է իր ցավի մասին՝ մի պահ ասում է, որ ոչինչ չունի, իսկ հաջորդում հայտնում է, որ գնացել է խոտ փնտրելու։ Ծաղրածուի դիմակի հետեւում Բենջին թաքցնում է իր անձնական ցավը, եւ այստեղ է, որ բացահայտվում է սյուժեի մի նոր շերտ՝ արդարացնելով վերնագիրը։

Լինի սիրելիի մահը, ընտանեկան տարաձայնությունները, փոփոխությունների վախը, թե միայնակությունը՝ մենք տեսնում ենք, որ դրանք բոլորը նույն ցավի տարբեր դրսեւորումներն են: Ֆիլմում միայն անփույթ Բենջին է հասկանում, որ ցավը կյանքի մի մասն է, եւ սովորել է ոչ թե դիմադրել, այլ ընդունել եւ ապրել դրա հետ։ Եվ ահա կարող է սողալ այն միտքը, որ գուցե դրա համար էլ Բենջին այդքան անհոգ արկածախնդիր է, որովհետեւ նա հասկացել է այս կյանքն իր ողջ ցավով:

Ռեգինա Մելիքյան