Տեղականից մինչև գլոբալ. Երևանի նորաձևության շաբաթը և հայկական նորաձևության արդյունաբերության հասունացումը

Հոկտեմբերի վերջին Երևանը կրկին հայտնվեց տարածաշրջանի նորաձևության ուշադրության կենտրոնում՝ երրորդ անգամ հյուրընկալելով Երևանի նորաձևության շաբաթը, որը, կարծես, ավելի ամրապնդեց Հայաստանի տեղը տարածաշրջանային նորաձևության քարտեզում։

Երեք օրերը, որոնք լի էին ցուցադրություններով, քննարկումներով, ցուցահանդեսներով և լույսի շողերով, ցույց տվեցին, որ հայկական նորաձևությունը հասունանում է։ Չնայած որոշ դժվարություններին և կազմակերպչական թերություններին, YFW-ի թիմը յուրաքանչյուր սեզոնի հետ մեկ քայլ առաջ է գնում՝ դառնալով ավելի համարձակ, ավելի համակարգված և ավելի տպավորիչ։ Եվ ամենակարևորը՝ այն գրավում է միջազգային հանրության ուշադրությունը։ Այս տարի տարբեր երկրներից ժամանել էին լրագրողներ, ոճաբաններ, դիզայներներ և խմբագիրներ։ Ներկա էին BBC-ի, Forbes-ի և Harper's Brazaar-ի ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև հայտնի ոճաբաններ և նորաձևության խորհրդատուներ։

Երևանի երրորդ նորաձևության շաբաթվա մասին խոսելիս կարևոր է նշել, որ այս սեզոնը անցումային էր։ Կազմակերպությունը դեռ որոշակի աշխատանքի կարիք ունի, դա ճիշտ է։ Երբեմն ժամանակացույցը սահում էր, երբեմն մոդելների համակարգման հարցում պարզության պակաս կար, իսկ երբեմն տեխնիկական ծառայությունները ուշանում էին նախապատրաստական ​​աշխատանքներով։ Սակայն սրանք այլևս այն «խնդիրները» չեն, որոնք խանգարում են վաղ նախագծերին։ Այժմ մենք ականատես ենք լինում աճին։ Ցուցադրությունները դարձել են ավելի բազմազան, ներկայացումը՝ ավելի մտածված, իսկ տեսողական բաղադրիչը՝ ավելի պայծառ ու մաքուր։ Հրավիրված հյուրերը նշեցին, որ երեք օրվա ընթացքում նրանք ականատես են եղել «նորաձևության կենդանի շնչին»՝ այն էներգիային, որը բխում է ոլորտը փոխել անկեղծորեն ցանկացող մարդկանցից։

«Սկաուտ» մրցանակը, որը երիտասարդ հայ դիզայներների մրցույթ է, և անցկացվում է Նորաձևության շաբաթվա շրջանակներում՝ աջակցվելով Երևանի քաղաքապետարանի կողմից, արժանի է հատուկ հիշատակման։ Ձևաչափը ցույց տվեց, որ նոր սերունդը ունի ոչ միայն ճաշակ, այլև կարգապահություն. մասնակիցները վստահորեն ընդունեցին հայեցակարգը, աշխատեցին կառուցվածքի հետ, համապատասխանաբար օգտագործեցին նյութերը և ստեղծեցին ներկայացում առանց ավելորդ աղմուկի։ Գրեթե բոլոր հավաքածուները ցուցադրեցին բարձր մակարդակի վարպետություն և մանրակրկիտ կատարում՝ կայուն մոտեցումից և վերամշակումից մինչև զուսպ մինիմալիզմ և մշակութային կոդեր։ Սակայն յուրաքանչյուր հավաքածու ուներ իր յուրահատուկ բնույթը. որոշները շեշտում էին կտրվածքները և հիմնական ձևերը, մյուսները՝ ուրվագծերի հյուսվածքներն ու ռիթմը, իսկ մյուսները՝ ցուցադրության բեմանկարչությունն ու երաժշտական ​​գիծը։ Եվ նշենք՝ հայեցակարգի, մեկնաբանության և ներկայացման առումով երիտասարդ դիզայներների որոշ ցուցադրություններ շատ ավելի գրավիչ էին, քան որոշ հաստատված ապրանքանիշերի ցուցադրությունները: Այս արդյունքը դրական նշան է. երիտասարդ դիզայներների հետ նպատակային աջակցության և համակարգված աշխատանքի շնորհիվ (մենթորինգ, պրակտիկա, արտադրական ռեսուրսների հասանելիություն) հայկական նորաձևությունը մոտ ապագայում զգալի առաջընթաց կապրի։

Հյուրերի թվում էր BBC-ի և Forbes-ի լրագրող Աարոն Ակինյեմին, որը երկրորդ անգամ էր այցելում Երևան: «Սա իմ երկրորդ անգամն է Երևանում. ես այստեղ եկա անցյալ սեզոնին և իսկապես վայելեցի հավաքածուն: Ինձ շատ դուր եկավ Themis հավաքածուն, և ընդհանուր առմամբ, այստեղ ներկայացված են շատ հետաքրքիր դիզայներներ: Ես հատուկ ուշադրություն դարձրի Մանուկին. ես տեսա նրա հավաքածուն անցյալ տարի և այն շատ հավանեցի: Այս անգամ ես հատկապես հետաքրքրվեցի նրա նոր հավաքածուի պատմությամբ: Այն ներառում էր աշխարհի թեման, ինչպես նաև ներառականությունն ու բազմազանությունը՝ տարբեր ռասաների, էթնիկական ծագման և կարողությունների մարդկանց մասնակցությունը: Կարծում եմ, որ սա շատ հզոր հայտարարություն է գլոբալացման և բացության մասին»,-NEWS.am STYLE-ի հետ զրույցում կիսվել է նա։
Ակինյեմիի խոսքով՝ BBC World Television-ի համար պատրաստվող նյութը նվիրված կլինի հատկապես հայկական նորաձևությանը որպես ներառականության և ժամանակակից աշխարհի հայելու։

Խոսելով Մանուկ Ալեքսանյանի հավաքածուի մասին՝ դիզայները այն նվիրել է ամենամեծ արժեքին՝ մոլորակին, որը, իր խոսքերով, «աղաղակում է, բայց մենք հաճախ չենք լսում»։ Այս ցուցադրությունը դարձավ տեսողական փոխաբերություն՝ կոչ անելու կանգ առնել, շուրջը նայել և զգալ, որ մեր շուրջը գտնվող բոլոր կենդանի էակները մեր շարունակությունն են։ «Մեր ցուցադրությունը նվիրված է Երկրին», - NEWS.am STYLE-ի հետ կիսվեց Մանուկը։ «Ամեն օր թափոնները ավելանում են։ Բնությունը, շրջակա միջավայրը՝ այս ամենը ոչնչացվում է մտահոգիչ արագությամբ, նույնիսկ մեր Երևանում։ Մենք ուզում էինք ցույց տալ, որ մոլորակը մեր տունն է։ Եվ անկախ նրանից, թե որքան խնդիրներ կան, մենք պետք է պաշտպանենք մեր երկիրը, մեր աշխարհը»։

Նույն բնապահպանական ոգով, Denim Cycle Collection-ի՝ վերամշակված դենիմից պատրաստված կապսուլային շարքը, նույնպես ներկայացվեց Նորաձևության շաբաթում։ Սա, իհարկե, հայկական գեղագիտության մասին չէ, այլ ակնհայտ արևմտյան ազդեցության՝ փողոցային ոճի, կոպիտ ուրվագծերի և միտումնավոր անփույթության մասին։ Հավաքածուն, կարծես, իրերի համար «երկրորդ կյանքի» գաղափարի փորձ էր։ Ընդհանուր առմամբ, դա արժանի փորձ էր քննարկելու վերամշակումը առանց կարգախոսների և չափազանց լրջության։

Այսպիսով, նույն նորաձևության շաբաթվա տարածքում համակեցության մեջ էին բոլորովին տարբեր տեսակետներ՝ բնապահպանական թեմաներից և վերամշակված նյութերից մինչև կանացիության փիլիսոփայություն և մշակութային կոդերի փորձարկումներ։

LOOM WEAVING «The new liberté»

60-ականների նորաձևությունը համեմված փարաջանովյան պրինտով և գործվածքների հարստություն՝ ահա, թե ինչի մասին էր այս հավաքածուն։ 

Թվում է թե մեզ բոլորիս հայտնի 60-ականների միտումները այլ կերպով անհնար է ներկյացնել ժամանակակից նորաձևությանը, չէ՞ որ անցյալի ժառանգությանը անդրադարձ է կատարում գրեթե ցանկացած դիզայներ, սակայն LOOM-ը մեզ համոզեց հակառակում. պարզապես պետք էր հյուսվածքների միջոցով նոր սիլուետներ ստեղծել՝ ինչպես A-սիլուետով փարթամ շրջազգեստը, կամ «թեթև» զգեստներ ծանր հյուսվածքից, դրան ավելացնել դենիմ, ցանցային գործվածքներ, թափանցիկ կտորների հետ համադրություններ, մի քիչ կաշվե դետալներ և վերջ, YFW 2025-ի ցնցող հավաքածուն պատրաստ է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել այստեղ «փարաջանովյան պրինտին», որը ոգեշնչված էր Ուորհոլի հայտնի պրինտից։

«The new liberté» («Նոր ազատություն») անվանումով այս հավաքածուն ազատության լիարժեք դրսևորում է՝ գործվածքների, դրանց համադրման ու ներկայացման մեջ։ Այս հավաքածուն կանացիության, բնականության ու դրանից բխող ազատության ու թեթևության մասին է։ Այն, կարծես, նոր շունչ հաղորդեց ամբողջ նորաձևության շաբաթին. մի պահ միջոցառումը դուրս եկավ այն պաթոսի ու լրջության շղարշից, որը հատուկ է նման միջավայրներին։

Moment of White

Moment of White-ի հավաքածունների կիզակետում միշտ կինն է՝ իր էլեգանտությամբ, ինքնավստահության և թեթևության համակցմամբ ու առեղծվածային լինելով, և այս անգամ էլ Moment of White-ը բացահայտում է կնոջ կերպարի նոր շերտերը։

Մինիմալիզմը այս բրենդի ԴՆԹ-ն է, սակայն այն ամեն անգամ ստիպում է զարմանալ, ցնցվել գեղեցկությունից ու «հավաքածուի ասելիքից»։

Այս հավաքածուն խաղաղության մասին է, այն, կարծես «ճիշտ մարդու հետ լռելու» պես փխրուն ու թաքուն զգացողություններ արթնացնի դիտորդի մեջ։ Հավաքածուն ընդհամենը երեք գույներով կարողացավ ներկայացնել դիզայների տրամադրությունն ու հավաքածուուի հիմքեւմ դրված իմաստը։ Moment of White-ին հատուկ սև և սպիտակ գույներին այս անգամ ավելացվել էր կապույտը՝ խաղաղության, ներդաշնակության ու ազատության գույնը, ինչն էլ ստեղծեց այն խորհրդավոր տրամադրությունը, որի մեջ ընկղմվել էին դիտորդները մի քանի րոպե։ Իսկ ահա սև ու սպիտակ գույները համապատասխանաբար տվեցին հավաքածուին ներքին ուժի ու թեթևության խորհուրդները։

Նորաձևության շաբաթվա ընթացքում ներկայացված հավաքածուն մինիմալիզմի ու, դրա հետ մեկտեղ, կտորի հետ ահռելի աշխատանքի մասին էր։ Հեռավորության վրա կարելի էր նկատել դիզայների ու մասնագետների փայլուն աշխատանքի որակը, ինչը հնարավոր չէ չնշել։

Իսկ վերջում ներկայացրած հարսնացուի կերպարը՝ տաբատից և պիջակից կազմված, մարտահրավեր է նետում ավանդական պատկերացումներին և ներկայացնում կնոջ թե՛ ուժեղ լինելու հատկությունը և թե՛ այդ ուժի մեջ քողարկված նրբությունը։

GAYA clothing brand «Արձագանք»

Սովորաբար, երբ բրենդը ներկայանում է իր դեբյուտային հավաքածուով հստակ սպասելիքներ չեն լինում, դրա փոխարեն սպասում են բրենդի կոնցեպտին, նույնականացման ու սեփական ձեռագիրը ստեղծելուն,որը հետագա հավաքածուներում է արտացոլվում, այնինչ GAYA clothing brand-ը իր առաջին հավաքածուով արդեն ցնցեց հյուրերին։

Հավաքածուն կոչվում է «Արձագանք». ինչի՞ն է բրենդն արձագանքում։ Բրենդն արձագանքում է հայկական մշակույթի մոռացմանը, այն ներկայցնելով արվեստի նոր ճյուղում՝ նորաձևությում։ Բրենդն արձագանքում է հայ կնոջ կերպարին վերագրվող թուլությանը՝ ցույց տալով ՀԱՅ ԿՆՈՋ անկոտրուն ուժն ու ներկայացնելով նրան իբրև մշակույթը կրողի։Սա նաև գոթական ոճի, էկլեկտիկայի ու ժամանակակից սիլուետների հայկական արձագանքն է։ 

Հավաքածուն առանձնացավ իր բազմազանությամբ. բազմաշերտ կերպարներ, «թատերական» զգեստներ և շրջազգեստներ, կորսետներ։ Կարևոր է նշել հայկական տարազի, զինվորական հագուստի ու դրա էլեմենտների ու հայկական մոտիվներով պրինտների մեծ դերը հավաքածուի մեջ։ Հավաքածույի գլխավոր խուրհրդանիշը խաչն էր, որը միաձուլեց բոլոր կերպարները մեկ գաղափարի ներքո։

ADDICTED_TO: փողոցի ու կիբերպրանկի փիլիսոփայությունը

«Երևանի նորաձևության շաբաթ 2025»-ի հյուրերի թվում էր ռուսական ADDICTED_TO ապրանքանիշը, որը ներկայացրեց քաղաքային փողոցային ոճի ժանրի հավաքածու՝ կիբերպանկի տարրերով։

Այս ոճը չի ձգտում լինել «տոնական». այն փողոցների, քաղաքի և շարժման մասին է։ Ապրանքանիշի կերպարները համարձակ և վստահ էին՝ մետաղական երանգներ, ասիմետրիա, խիտ գործվածքներ, թափանցիկ վահանակներ, ֆունկցիոնալ գոտիներ, մեծ չափսի կտորներ և ճարտարապետական ​​կտրվածքներ։
ADDICTED_TO-ն ապրանքանիշ է, որը ընդունում է իր սեփական ոճի փիլիսոփայությունը, այլ ոչ թե նորաձևության միայն արագ  ըմբռնումը։

Մի դարաշրջանում, երբ արդյունաբերությունը հոգնել է միտումների հետևից ընկնելուց, այն առաջարկում է հագուստ, որը մարմնավորում է ժամանակի ոգին՝ կտորներ, որոնք կմնան արդիական մեկից ավելի սեզոն։ Այս կտորների համար գերակա են հարմարավետությունը, որակը և ինքնարտահայտումը։ Հավաքածուն ընդունվեց հետաքրքրությամբ, չնայած այն չառաջացրեց մեծ ոգևորություն, բայց շաբաթվա ներկապնակին ավելացրեց փողոցային էներգիայի և ժամանակակից, մետրոպոլիտենային զգացողության անհրաժեշտ չափաբաժին։

Just black X Range Rover 

Համագործակցություն, որը նորություն էր հայկական նորաձևության համար։ 
Range Rover-ը հանդիսանում է YFW 2025-ի հովանավորներից, և, փաստորեն, Գայանե Մանուկյանի համար ոգեշչման աղբյուր և նոր հավաքածուի մի ամբողջ թեմա։

Շոուն առանձին ներկայացման է արժանի, քանի որ ցուցադրությությունը սկսեց մոդելներից մեկի սրահում կայանած մեքենայից դուրս գալով, որից հետո կայացավ հավաքածուի ներկայացումը, իսկ շոուի կեսին մեքենան առաջ վարեցին դեպի սրահ ու կայանելուց հետո մոդելները դուրս եկան բեռնախցիկից։ 

Ցուցադրությունը տպավորիչ էր, իսկ բրենդը արել էր լավագույնը մեքենայի ապրանքանիշի և իր հավաքածուի համադրման համար։ Հավաքածուն ֆուտուրիստական էր, դրա հետ մեկտեղ շատ ֆունկցիոնալ և պրակտիկ, Just black-ի կանոններով՝ միայն սև գույնի մեջ։ Մոդելները նման էին Range Rover-ի դետալների, կամ հենց մեքենայի «մարդկայնացած» տարբերակներին՝ AI-ի կողմից գեներացված։

Կենտրոնական Ասիայի ձայնը. Zhsaken-ը և ղազախական օրենսգիրքը

Շաբաթվա ամենահետաքրքիր հյուրերից մեկը դիզայներ Սաքեն Ժակսիբաևն էր՝ Zhsaken ապրանքանիշի հիմնադիրը։ Նրա ցուցադրությունը վերածվեց մի տեսակ երկխոսության՝ ղազախական, հայկական և համաշխարհային մշակույթների միջև։

«Այսօր ես առաջին անգամ եմ Հայաստանում, առաջին անգամ եմ Երևանում, և ես շատ հաճելիորեն զարմացա՝ թե՛ մարդկանցից, թե՛ մթնոլորտից», - NEWS.am STYLE-ին ասաց նա։ «Ես հատուկ ժամանեցի Նորաձևության շաբաթվա համար՝ Ալմաթիում արդեն ներկայացված հավաքածուով, իսկ Երևանից հետո այն կմեկնի Տաշքենդ։

Այս հավաքածուն ղազախական ազգային տարազները վերաիմաստավորելու փորձ է՝ տակիյա, չապաններ, զարդեր, գորգեր։ Ես ուզում էի, որ այն նորաձև տեսք ունենա, այլ ոչ թե գրոտեսկային, որպեսզի այն կարելի լինի կրել առօրյա կյանքում»։

Ցուցափեղկը իսկապես ճառագում էր ավանդույթի և արդիականության ներդաշնակություն՝ թավիշ, կաշի, օրգանզա և կուրակ կորպեի պաչվորք տեխնիկան՝ բոլորը միասին ստեղծելով հարուստ, հյուսվածքային սիմֆոնիա։

«Դուք ունեք հիանալի լսարան և հսկայական ներուժ»,-հավելեց դիզայները։ «Ամենակարևորն այն է, որ YFW-ի թիմը երիտասարդ տաղանդներին հնարավորություն է տալիս առաջ շարժվել: Խմբագիրներ, հյուրեր և լուսանկարիչներ հավաքելը և դիզայներներին այնպիսի բեմ տրամադրելը, որտեղ նրանք կարող են տեսանելի լինել, թանկարժեք ձեռնարկ է: Կազմակերպիչները հատուկ շնորհակալության են արժանի դրա համար»:

Մոդելները և պոդիումը. որտեղ է կեղծը, որտեղ՝ փայլը

Նշենք, որ մոդելների որակը մնում է անհավասար: Կան ոմանք, ովքեր վստահորեն ղեկավարում են ամբոխը, բայց կան նաև այնպիսիք, ովքեր դեռևս չունեն պոդիումի զգացողությունը: Երբեմն նրանց քայլվածքը, անորոշությունը և ավելորդ շարժումները որոշ չափով խաթարում էին նույնիսկ ուժեղ հավաքածուների տպավորությունը:

Այնուամենայնիվ, սա այնքան էլ քննադատություն չէ, որքան ազդանշան. հայկական մոդելային դպրոցը կարիք ունի համակարգված վերապատրաստման: Եթե կազմակերպիչները կարողանան կենտրոնանալ այս ոլորտի վրա, Երևանի նորաձևության շաբաթը կհասնի ոչ միայն տեսողական աճի, այլև գեղագիտական ​​կատարելության:

Հայտնի ոճաբան Լինա Դեմբիկովան, որը հայտնի է իր հեռուստատեսային նախագծերով, նշեց շաբաթվա յուրահատուկ մթնոլորտը. «Շատ դրական, շատ հաճելի տպավորություններ: Շատ դիզայներներ սիրում են մշակութային կոդը: Եվ պարզ է, որ նրանք ձգտում են այն փոխանցել և մեկնաբանել ժամանակակից ձևով: Շատ ապրանքանիշեր չեն հետապնդում առևտրայնությունը կամ միտումները, այլ ձգտում են գտնել իրենց ԴՆԹ-ն, իրենց յուրահատկությունը: Դա շատ հաճելի է: Այստեղ ամեն ինչ արագ զարգանում է»:

Երևանի նորաձևության շաբաթ. Քայլ դեպի հասունություն

Ընդհանուր առմամբ, 2025 թվականի Երևանի նորաձևության շաբաթը ցույց տվեց, որ Հայաստանում նորաձևությունն այլևս պարզապես «հագուստ պոդիումի վրա» չէ: Ավելի ու ավելի շատ դիզայներներ աշխատում են գաղափարների, խորհրդանիշների և փիլիսոփայության հետ: Ոմանք դիմում են մշակութային ժառանգությանը, մյուսները՝ էկոլոգիային, իսկ մյուսները՝ ներքին ազատությանը և ինքնությանը: Նույնիսկ ավելի թույլ հավաքածուները, որոնք կատարողականությամբ էին, դեռ ձգտում էին հայտարարություն անել: Այո, կային որոշ սովորական ցուցադրություններ՝ ոչ մի հատուկ բան, ոչ մի նոր գաղափար: Բայց հենց այս ֆոնի վրա էր, որ ուժեղ հավաքածուները ավելի պայծառ փայլեցին:

Երևանի նորաձևության շաբաթն անցավ՝ թողնելով այն զգացողությունը, որ ինչ-որ բան իսկապես փոխվում է: Հայտնվեցին միջազգային դեմքեր, ցուցադրությունները վարպետորեն էին ղեկավարվում, ի հայտ եկան հետաքրքիր համագործակցություններ, իսկ նոր ապրանքանիշերը հզոր դեբյուտ ունեցան։ Կազմակերպչական թիմը հսկայական աշխատանք էր կատարել, և չնայած աննշան թերություններին, նրանք ստեղծեցին մի միջոցառում, որն այժմ քննարկվում է Միլանում, Փարիզում և նորաձևության այլ կենտրոններում նորաձևության շաբաթները լուսաբանող լրատվամիջոցների կողմից։ Սա թույլ է տալիս մեզ մխիթարական եզրակացություն անել. Հայաստանը վերջապես զարգացնում է իր սեփական ձայնը համաշխարհային նորաձևության արդյունաբերության մեջ, և եթե այն պատշաճ կերպով զարգանա, մի քանի տարի անց մենք կտեսնենք մի ամբողջական, կայուն և պրոֆեսիոնալ նորաձևության ասպարեզ, որտեղ գեղեցիկ ցուցադրությունների ետևում կանգնած կլինի իրական արդյունաբերություն։

Լիանա Աղաջանյան, Հերմինե Սահակյան