Մերժվածության վախը մարդկանց վերածում է կարգավիճակի և հարստության որսորդների
21:28 17 ապրիլի, 2026Հինգ երկրներում անցկացված միջազգային ուսումնասիրությունը պարզել է, որ հարաբերությունների անապահովությունը կարող է անմիջականորեն ազդել մարդու՝ հարստության, հեղինակավոր ունեցվածքի և սոցիալական կարգավիճակի ձգտման վրա։
Անհատականության և սոցիալական հոգեբանության հանդեսում հրապարակված ուսումնասիրությունը համատեղել է վեց ուսումնասիրություն, որոնց մասնակցել է 4456 մարդ Միացյալ Նահանգներից, Միացյալ Թագավորությունից, Կանադայից, Հարավային Աֆրիկայից և Լեհաստանից։ Հետազոտողները ուսումնասիրել են, այսպես կոչված, «կապվածության անհանգստությունը»՝ մի վիճակ, որի դեպքում մարդը վախենում է մերժվելուց, բավարար սիրված չլինելուց կամ զուգընկերոջ հետ մտերմությունը կորցնելուց։
Արդյունքները ցույց են տվել, որ հարաբերությունների հետ կապված բարձր անհանգստություն ունեցող մարդիկ ավելի հակված են փնտրել բարձր կարգավիճակի խորհրդանիշներ՝ թանկարժեք մեքենաներ, հեղինակավոր տներ և հաջողության այլ հատկանիշներ։ Ավելին, այս ազդեցությունն ուժեղանում է, եթե մարդը մրցակցություն է ընկալում այլ պոտենցիալ մրցակիցների հետ։
Հետազոտողների կարծիքով, գլխավոր դեր է խաղում ոչ միայն նյութական բարեկեցության ցանկությունը, այլև ներքինացված սոցիալական անհանգստությունը՝ «մյուսներից վատը» լինելու վախը։ Այս վիճակում մարդիկ ավելի հակված են իրենց համեմատել ուրիշների հետ և փորձել փոխհատուցել իրենց անապահովությունը կարգավիճակի ցուցադրմամբ։
Գիտնականները նաև պարզել են, որ անհանգիստ կապվածությունը կապված է ոչ այնքան հաջողության «առողջ» ձգտման հետ, որքան վարքի ավելի կոշտ ձևերի՝ գերիշխանության, մրցակցության և սեփական գերազանցությունը հաստատելու փորձերի հետ։ Սակայն այս կապը մեծապես բացատրվում է պարզ մատերիալիզմով կամ մրցակցության ընդհանուր հակումով։
Հետազոտության փորձարարական մասում մասնակիցներին արհեստականորեն դրդել են անհանգստություն զգալ հարաբերություններում՝ խնդրելով նրանց հիշել հուզական անկայունության իրավիճակները։ Հետագայում նրանք զգալիորեն ավելի հակված էին ընտրելու ավելի թանկ և բարձր կարգավիճակ ունեցող տարբերակներ մեքենաների և բնակարանների համար։
Երբ հետազոտողները մեծացրել կամ նվազեցրել են մրցակցության զգացումը, ազդեցությունը կամ մեծացել է, կամ նվազել, բայց միայն բարձր կարգավիճակ ունեցող իրերի համար։
Հեղինակները ընդգծում են, որ այս օրինաչափությունը նկատվել է և՛ տղամարդկանց, և՛ կանանց մոտ։ Նրանց եզրակացությունների համաձայն՝ կարգավիճակի ձգտումը կարող է հանդես գալ որպես հուզական անապահովության փոխհատուցում և անձնական հարաբերություններում սպառնալիքի զգացողությունների հետ գլուխ հանելու միջոց։