Independent. Ինչպես «աշխարհում Քրիստոսի ամենամեծ արձանը» դարձավ հայկական գյուղի գլխավոր տեսարժան վայրը
21:21 17 հունիսի, 2026Փոշոտ շինհրապարակի եզրին՝ Երևանից մեքենայով ընդամենը 30 րոպե հեռավորության վրա, կանգնած է մի կոթող, որը մի օր կարող է դառնալ Հիսուս Քրիստոսի ամենաբարձր արձանը աշխարհում, չնայած որ հուշարձանը դեռ կիսակառույց է, ըստ The Independent-ի։
«Հսկայական ալյումինե արձանը, որը դարձել է և՛ անավարտ հուշարձան, և՛ պատահական զբոսաշրջային տեսարժան վայր, այժմ գտնվում է ալիքավոր մետաղական ցանկապատի ետևում՝ Հայաստանի մայրաքաղաքի ծայրամասում գտնվող Զովունի գյուղում։ Այստեղ այն սպասում է այն օրվան, երբ վերջապես կբարձրացվի ուղղաթիռով և կտեղադրվի մոտակա լեռան գագաթին։
Երբ The Independent-ի թղթակիցը հունիսի տաք օրը այցելեց այդ վայրը, ռուս զբոսաշրջիկների մի խումբ կանգ էր առել ցանկապատի մոտ՝ ցանկապատի վրայով նայելու և սելֆի անելու։ Տեղացիներն ուրախությամբ դիտում էին, թե ինչպես էին օտարերկրացիները լուսանկարում այն, ինչը աստիճանաբար դառնում էր Հայաստանի ամենահետաքրքիր տեսարժան վայրերից մեկը, որը Google Maps-ում արդեն նշված է որպես «Statue de Jesus Christ en construction» (Հիսուս Քրիստոսի արձանը կառուցման փուլում)։
Նախագծի մասշտաբները ակնհայտ են նույնիսկ այն ժամանակ, երբ մոտենում ես տարածքին։ Հսկայական արձանի վերին մասը հանկարծ հայտնվեց ավտոտնակների, դատարկ տարածքների և ցրված բնակելի շենքերի այլապես աննկատելի լանդշաֆտի մեջ, որը վեր էր խոյանում շրջակա բոլոր շենքերի վրա։
Բակի ներսում կարելի էր տեսնել ավելի փոքր քանդակներ՝ պատմական դեմքեր, ձիեր և մուլտֆիլմերի հերոսներ՝ մնացած նախորդ, շատ ավելի համեստ պատվերներից։ Սակայն հսկայական Քրիստոսը, բաժանված երեք մասի, Անվիճելիորեն գերիշխում է այս ամենում։ Եթե ծրագրերը հաջողվեն, այն կդառնա երկրի նոր խորհրդանիշը։
Այս նախագիծը նախկին բազկամարտի չեմպիոն, գործարար և քաղաքական գործիչ, Հայաստանի ամենահարուստ և ամենավիճահարույց հասարակական գործիչներից մեկի՝ Գագիկ Ծառուկյանի գաղափարն է։
Նախագիծն առաջին անգամ ներկայացվել է 2022 թվականին։ Ըստ նախագծի՝ Հիսուսի՝ 33 մետրանոց ալյումինե արձանը կտեղադրվի 44 մետրանոց պատվանդանի վրա՝ Հատիս լեռան գագաթին, որը գտնվում է Երևանից մոտավորապես 30 կիլոմետր հյուսիս-արևելք։ Լեռան վրա պատվանդանի կառուցումն այժմ լիարժեք ընթացքի մեջ է։
77 մետր ընդհանուր բարձրությամբ հուշարձանը կգերազանցի Բրազիլիայում գտնվող հայտնի Քրիստոս Փրկչի արձանին և Լեհաստանի և Ինդոնեզիայի ներկայիս հսկաների ռեկորդները։
Ծառուկյանը նախկինում հայտարարել էր, որ արձանը խորհրդանշում է հույս և ազգային վերածնունդ՝ տարիներ տևած քաղաքական խառնաշփոթից և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունում Հայաստանի կրած կորուստներից հետո։ 2022 թվականի հունվարին նախագծի մասին հայտարարելով՝ նա ընդգծեց, որ հուշարձանը կդառնա «մեր երկրի և ժողովրդի պահապանը» և տպավորություն կթողնի համաշխարհային հանրության վրա։
Հավակնոտ նախագծի կողմնակիցները պնդում են, որ հուշարձանը կարող է դառնալ հզոր մագնիս ճանապարհորդների համար և նպաստել երկրի զբոսաշրջության աճին, որն այժմ ակտիվորեն գովազդվում է միջազգային մակարդակով։ Ի դեպ, Հայաստանը վերջերս ընդլայնել է իր տրանսպորտային կապերը Արևմտյան Եվրոպայի հետ. վերջերս մեկնարկել են Լոնդոնի Լութոն օդանավակայանից առաջին ուղիղ չվերթները։
Այնուամենայնիվ, նախագիծը բուռն քննարկումներ է առաջացրել երկրի ներսում՝ անդրադառնալով կրոնի և հարստության անհավասարության հարցերին։
Քրիստոնեական պատմության մեջ Հայաստանը զբաղեցնում է յուրահատուկ տեղ՝ որպես առաջին պետություն, որը 4-րդ դարի սկզբին ընդունել է քրիստոնեությունը որպես պաշտոնական կրոն։ Սակայն, չնայած իր խորը քրիստոնեական արմատներին, Քրիստոսի հուշարձանային արձանների կառուցումը երբեք տեղական հոգևոր ավանդույթի մաս չի կազմել։
Հայ Առաքելական եկեղեցին բազմիցս դեմ է արտահայտվել նախագծին՝ պնդելով, որ այն հակասում է երկրի դարավոր մշակույթին։ Դրա փոխարեն, եկեղեցական հոգևորականները մատնանշում են խաչքարերը՝ քանդակազարդ քարե խաչեր, որոնք յուրահատուկ են միայն Հայաստանին և հայերի համար քրիստոնեական հավատքի ավանդական արտահայտություն են։
Մարտին եկեղեցու Գերագույն հոգևոր խորհուրդը կրկնեց իր առարկությունները, չնայած ընդունեց Ծառուկյանի երկարամյա ներդրումը եկեղեցու շինարարության և վերականգնման ֆինանսավորման գործում։
«... «Եկեղեցին ընդունելի չի համարում մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի արձանի տեղադրումը», - ասվում է խորհրդի պաշտոնական հայտարարության մեջ: Հոգևորականները ընդգծել են, որ առաջարկը հակասում է Եկեղեցու պատմական պատկերագրական կանոններին և առաջարկել են, որ հեղինակները փոխարենը ստեղծեն խաչքարի ավանդույթի հիման վրա հուշարձան:
Նախագծի քննադատները նաև կասկածի տակ են դնում, թե արդյոք նման հսկայական միջոցները ավելի լավ կլիներ ծախսել այլ, ավելի հրատապ կարիքների վրա՝ աշխարհաքաղաքական անկայունության և անվտանգության մարտահրավերների առջև կանգնած երկրում:
Ծառուկյանի նախաձեռնությունը ուշադրություն է գրավել Հայաստանի սահմաններից շատ ավելի հեռու: Այս տարվա սկզբին UFC-ի նախկին չեմպիոն Քոնոր ՄաքԳրեգորը հայտարարել էր, որ կցանկանար տեսնել Քրիստոսի նմանատիպ, բայց նույնիսկ ավելի մեծ արձան Իռլանդիայում: Իր Instagram-ում նեյրոնային ցանցի կողմից ստեղծված պատկեր հրապարակելով՝ մարտիկը հայկական նախագիծը անվանել է «հոյակապ» և կոչ է արել կառուցել «մեր ազգի հավատքի մեծածավալ հուշարձան»:
Առայժմ Հայաստանում գտնվող հսկա արձանը դեռևս անավարտ է: Հատիս լեռան պատվանդանը դեռևս կառուցման փուլում է, և արձանն ինքնին սպասում է իր ժամանակին:
Արդյո՞ք այս հուշարձանը, ի վերջո, կդառնա խորհրդանիշ:
Ժամանակը ցույց կտա՝ այն կդառնա՞ ազգային հպարտության աղբյուր, նոր կրոնական հուշարձան, թե՞ կմնա սոցիալական պառակտման անավարտ հուշարձան։ Մի բան հստակ է. այս թաքնված բեկորների նկատմամբ միջազգային հետաքրքրությունն արդեն իսկ հսկայական է՝ անկախ նրանից, թե դրանք երբևէ կհավաքվեն, թե ոչ։