Գաղափարների հավաքագրում՝ Սփիլբերգի «Դիմակազերծման օրը» ֆիլմում

Սթիվեն Սփիլբերգի նոր ֆիլմը վերապատմում է ներկան՝ էկրանային գործողությունների որոշակի չափաբաժնով։ Սա առաջին անգամը չէ, որ ռեժիսորը ֆիլմ է նկարահանում այլմոլորակայինների մասին։ Այլմոլորակայինների մասին ֆիլմերը մի ժամանակ իսկապես ունեին զարմացնելու ուժ. այլմոլորակային քաղաքակրթության գոյությունն ինքնին այնքան անհավանական էր թվում, որ էկրանին առեղծվածային արարածի միայն ուրվագիծը բավարար էր դիտողին ստիպելու նստել իր տեղում։

Այսօր զանգվածային մշակույթում այլմոլորակայինները գրեթե անմեղ են թվում։ Հոլիվուդի շուրջ անվերջ սկանդալների, բարձրաստիճան հետաքննությունների, ստվերային էլիտաների, մարդկանց թրաֆիքինգի, աղանդների և այլ սյուժեների մասին խոսակցությունների ֆոնին, որոնցում իրականությունը համառորեն մրցում է սցենարիստների ամենախիզախ երևակայության հետ, այլմոլորակայինները հանկարծակի դարձել են ամենաանվնաս բանը, որը կարելի է պատկերացնել։ Թվում է, թե ժամանակակից հեռուստադիտողներն այլևս չեն վախենում այլ մոլորակից եկած արարածներից, մինչդեռ լուրերը պարբերաբար առաջարկում են շատ ավելի սյուրռեալիստական ​​​​սցենարներ, որոնք ստեղծվել են բացառապես մարդկանց կողմից։

Այս թեման հիշատակվում է ֆիլմում, բայց չի ուսումնասիրվում։ Կրոնի, քաղաքականության, իշխանությունների և ժողովրդի միջև բախման և այն գաղափարի հետ մեկտեղ, թե ով է որոշում, թե արդյոք մարդիկ պատրաստ են ճշմարտությանը։ Ֆիլմում մեծ թվով գաղափարներ են ներկայացված պատմությունների կոլաժի տեսքով, որոնք երկու ու կես ժամվա ընթացքում երբեք չեն միավորվում միավորող հակամարտության մեջ։ Այն նման է մանկական քաղցրավենիքի փաթեթների հավաքածուի. դրանք գեղեցիկ են, յուրաքանչյուրը յուրահատուկ իր ձևով, գրավիչ են առանձին-առանձին ուսումնասիրելու համար, բայց միասին դրանք նման են աղբի կույտի։

Ֆիլմում, գաղտնի դիրքում տարիներ անցկացնելուց հետո, մաթեմատիկոս Դանիել Քելները (Ջոշ Օ'Քոնոր) հայտնաբերում է, որ կառավարությունը թաքցնում է այլմոլորակայինների գոյությունը։ Նա սկսում է ապացույցներ հավաքել՝ այս գաղտնիքը աշխարհին բացահայտելու համար, արագ դառնալով իշխանությունների թիրախը։ Մինչդեռ, օդերևութաբանը (Էմիլի Բլանտ) սկսում է տարօրինակ կերպով վարվել, ինչը նույնպես գրավում է կառավարության ուշադրությունը։

Այնուամենայնիվ, այլմոլորակայինները մոլորակի թշնամական այցելուներ չեն. նրանք ֆիլմում հայտնվում են ընդամենը մի քանի անգամ, և միայն սյուժեն առաջ մղելու համար, որտեղ մարդկությունն ինքն է գլխավոր թշնամին։ Ժամանակի պես հի՞ն։ Այո, գրեթե։ Ֆիլմի ուղերձը առնվազն 20 տարի հնացած է։

Նույնքան հետաքրքիր մետամորֆոզ է տեղի ունեցել դավադրության տեսությունների հետ։ Մինչև վերջերս նրանց կողմնակիցներին արհամարհանքով մերժում էին որպես փայլաթիթեղով խելագարներ։ Սակայն վերջին տարիները չափազանց անշնորհակալ են եղել սկեպտիկների նկատմամբ. չափազանց շատ բաներ, որոնց վրա երեկ ծիծաղում էին, այժմ բավականին լուրջ են քննարկվում, թեև ոչ միշտ այնպես, ինչպես դավադրության տեսաբաններն էին պատկերացնում։ Արդյունքում, մշակութային ճոճանակը թեքվել է հակառակ կողմով, և այժմ էքսցենտրիկներին երբեմն ընկալում են ոչ թե որպես նրանց, ովքեր ընդունում են իշխանության բարդ և անթափանց մեխանիզմների գոյությունը, այլ որպես նրանց, ովքեր շարունակում են պնդել, որ աշխարհը կառուցված է չափազանց պարզ ձևով, և որ ամեն ինչ, ինչ տեղի է ունենում, պարզապես դժբախտ պատահար է։ Այն դարաշրջանում, երբ իրականությունն ավելի ու ավելի է նմանվում չափազանց անհավանական լինելու համար մերժված սցենարի, աշխարհի բացարձակ թափանցիկության նկատմամբ հանգիստ վստահությունը պահպանելը դառնում է գրեթե հավատքի ակտ։

Կրոնն ու հավատքը, ի դեպ, նույնպես վառ պատկերված են ֆիլմում, այնքան վառ, որ թեմայի ներուժը կարող էր սյուժեն փաթաթել բազմաշերտ փոխաբերության մեջ։ Սակայն Սփիլբերգն այնքան շատ բան ունի քննարկելու, որ, ի վերջո, չափազանց շատ է տարածվում՝ կանխելով իր գաղափարներից որևէ մեկի լիարժեք սյուժետային հակամարտության վերածվելը։ Դերասանական խաղը անթերի է. Քոլին Ֆերտը և մյուսները, գլխավոր հերոսներից բացի, ցուցադրում են նույնքան համոզիչ դերեր, բայց դա բավարար չէր։

Մարդկությունը պատրա՞ստ է ճշմարտությանը. սա այն հարցն է, որին Սփիլբերգը փորձում էր պատասխանել։ Ռեժիսորը լավ հարցեր է տալիս, բայց նրա պատասխանները չափազանց պարզ են։ Դիտելիս արժե հիշել, որ սա, ի վերջո, բլոկբաստեր է։ Հրավառության փաթեթավորումը շատ ավելի տպավորիչ էր, քան ֆայթոլն ինքնին։

Ռեգինա Մելիքյան