The Guardian-ը Գագիկ Ծառուկյանի մասին. Հայաստանի ամենահարուստ և ամենավիճահարույց մարդկանցից մեկը մտադիր է իր հետքը թողնել երկրի պատմության մեջ
20:30 23 հունիսի, 2026Երևանի ծայրամասում գտնվող այս հսկայական կալվածքի պատերի ներքո վեց վագր թափառում են ճաղերի հետևում, երեք առյուծ քայլում են վանդակներում, իսկ ալիգատորները վայելում են կեսօրվա տապը։
Մի փոքր ավելի խորը, բնակարանի խորքում, հայտնվում են նոր կենդանիներ։ Ճաշասենյակի ոսկեզօծ, ձեռքով նկարված առաստաղի տակ գտնվում է իսկական խրտվիլակի թանգարան. սպիտակ վագրերը սառեցված են իրենց հետևի ոտքերի վրա, սեղանին խաղալիք արծիվ է դրված, իսկ արջի և գայլի մորթիները ցրված են հատակին։ Բոլորին էլ, հպարտությամբ հայտարարում է սեփականատերը, անձամբ ինքն է որսացել։
Այս տեսարանը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հայաստանի ամենաճոխ բիզնես մագնատի և ընդդիմադիր քաղաքական գործչի՝ Գագիկ Ծառուկյանի ճաշակի աշխարհին, որի հարստության ցուցադրությունները վաղուց դարձել են տեղական ֆոլկլորի մաս, գրում է բրիտանական Guardian-ը իր «Հայ մագնատը մասնավոր կենդանաբանական այգի ունի։ Հիմա նա ուզում է կառուցել Հիսուսի ամենամեծ արձանը աշխարհում» հոդվածում։ Ստորև ներկայացված է հոդվածի փոքր-ինչ խմբագրված թարգմանությունը։
Այս ամսվա խորհրդարանական ընտրություններում ստանալով ձայների 4%-ից պակաս, Ծառուկյանը, հավանաբար, երբևէ չի կարողանա ղեկավարել Հայաստանը: Այնուամենայնիվ, երկրի ամենահարուստ և ամենավիճահարույց մարդկանցից մեկը վճռականորեն է տրամադրված իր հետքը թողնելու նրա պատմության մեջ։
Այս նպատակով նրա ընտրած նախագիծը Հիսուս Քրիստոսի ամենաբարձր արձանն է լինելու, որը կանգնեցվելու է 2500 մետր բարձրությամբ լեռան վրա, որը նայում է դեպի Երևան: Եթե հարցնոք, կասեն, որ այս նախագիծը կամ այս փոքրիկ կովկասյան ազգի հին քրիստոնեական ժառանգությանը հարգանքի տուրք է, կամ օլիգարխիկ շքեղության ապոթեոզ։
«Սա կդառնա Հայաստանի այցեքարտը»,-ասում է Ծառուկյանը իր ծննդավայր Առինջ գյուղում գտնվող իր տներից մեկում տված հազվագյուտ հարցազրույցի ժամանակ: «Քրիստոնեությունը կդառնա Հայաստանի նոր բրենդը»։
Նախկին մարզիկը, որն այսօր հայտնի է որպես գործարար և քաղաքական գործիչ, իր կարողությունը կուտակել է խաղային բիզնեսի, ալկոհոլի արտադրության և հանքարդյունաբերության ոլորտում՝ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տեղի ունեցած անհանգիստ տասնամյակների ընթացքում։
Ոտքից գլուխ մինրև սպիտակ հագուստով և համապատասխան սպիտակ սպորտային կոշիկներով հագնված լայնաթիկունք նախկին բազկամարտի չեմպիոնը նշում է, որ իր նախագիծը պետք է արձագանք գտնի զարգացող միջազգային շարժման մեջ, որը համատեղում է կրոնական հավատքը ազգայնականության և մշակութային պահպանողականության հետ՝ միտում, որն առավել ցայտուն է Դոնալդ Թրամփի ամերիկյան MAGA շարժման և Եվրոպայի ծայրահեղ աջ կուսակցությունների շրջանում։
«Թրամփը, իհարկե, հրավիրված է։ Մենք հույս ունենք, որ նա կգա»,-ասում է Ծառուկյանը՝ հավելելով, որ ԱՄՆ դեսպանատան ոչ պաշտոնական ամերիկյան պատվիրակությունն արդեն այցելել է լեռան վրա գտնվող շինհրապարակ։
Ավարտվելուց հետո 101 մետր բարձրությամբ արձանը կկանգնի Հատիս լեռան գագաթին՝ Երևանից մոտավորապես 25 կիլոմետր արևելք, ինչը այն տեսանելի կդարձնի Հայաստանի մայրաքաղաքի մեծ մասի համար։ Ծառուկյանը ակնհայտ գոհունակությամբ է ընդգծում, որ իր Քրիստոսը կգերազանցի Բրազիլիայում գտնվող Քրիստոս Փրկչի խորհրդանշական արձանը և մի փոքր ավելի բարձր կլինի, քան Նյու Յորքի Ազատության արձանը։
«Մենք աշխարհի ամենահին քրիստոնյա ազգն ենք»,-հայտարարում է Ծառուկյանը։ «Բացարձակապես տրամաբանական է, որ մենք պետք է ունենանք Հիսուսի ամենամեծ արձանը աշխարհում»։
Մինչդեռ Հայաստանի հարևանների մեծ մասն այսօր մուսուլմանական մեծամասնությամբ երկրներ են, Հայաստանը լայնորեն ճանաչվում է որպես աշխարհում առաջին երկիրը, որը պաշտոնապես ընդունել է քրիստոնեությունը (մկրտության ավանդական ամսաթիվը համարվում է մ.թ. 301 թվականը)։
Այնուամենայնիվ, Հայ Առաքելական Եկեղեցին բազմիցս դեմ է արտահայտվել նախագծին, պնդելով, որ դրա հսկայական մասշտաբներն ու ոճը օտար են երկրի կրոնական և ճարտարապետական ավանդույթներին։ Եկեղեցու առաջնորդները շեշտում են, որ հայկական քրիստոնեությունը պատմականորեն արտահայտվել է վանքերի, եկեղեցիների և խաչքարերի միջոցով՝ եզակի, բարդ փորագրված քարե խաչերով, այլ ոչ թե աշխարհի այլ վայրերից վերցված հուշարձաններից պատճենված հսկա արձանների միջոցով։
Նախագիծը քննադատության է ենթարկվել նաև բնապահպանների կողմից, ովքեր զգուշացնում են, որ շինարարությունը կարող է անդառնալի վնաս հասցնել Հատիս լեռան բնական լանդշաֆտին։
Ծառուկյանը անտեսում է հոգևորականների և ակտիվիստների առարկությունները՝ պնդելով, որ ինքը գերազանց հարաբերություններ ունի Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ և մատնանշելով այն ութ եկեղեցիները, որոնք, ինչպես նա պնդում է, կառուցել է իր սեփական միջոցներով։
Ավելի կարևոր է, որ Ծառուկյանը կարծում է, որ հուշարձանը նախատեսված է ոչ միայն հայ հավատացյալների, այլև շատ ավելի լայն լսարանի համար։ Նա պնդում է, որ ժամանակի ընթացքում համալիրը տարեկան կգրավի մինչև 10 միլիոն զբոսաշրջիկ. «Աշխարհում նման բան չկա։ Օվկիանոսից օվկիանոս՝ բոլորը կխոսեն դրա մասին»։
Այնուամենայնիվ, առայժմ հուշարձանը, որի կառուցումը տարբեր հաջողությամբ շարունակվում է 2022 թվականից ի վեր, ամենևին էլ չի նմանվում ապագա ուխտագնացության կենտրոնի։ Այն ներկայումս նման է Երևանի մոտակայքում գտնվող շինհրապարակում լքված հսկայական մասունքի, որտեղ այն մաս-մաս հավաքվում է մինչև լեռը բարձրանալը։
The Guardian-ի թղթակիցների՝ վերջերս տեղի ունեցած այցելության ժամանակ Քրիստոսի հսկայական սպիտակ կերպարը վեր էր խոյանում ավերակների, կռունկների և արհեստանոցների կույտերի վրա՝ գրեթե սյուրռեալիստական տեսք ունենալով նոսր լանդշաֆտի ֆոնին։
Միևնույն ժամանակ, մագնատը վճռականորեն մերժում է այն ենթադրությունները, որ իշխանությունները կարող են խափանել իր շինարարական ծրագրերը: Նա պնդում է, որ Հիսուսի արձանի նախագիծը դարձել է չափազանց մեծ իրադարձություն՝ հրաժարվելու համար և կբերի հսկայական օգուտներ Հայաստանի տնտեսությանը և զբոսաշրջության ոլորտին:
«Ինչպե՞ս կարող է որևէ մեկը վախենալ»,-հարցնում է նա: «Ինչո՞ւ վախենալ: Ինչո՞ւ պետք է ինձ բանտ նստեցնեն»:
Ըստ նրա՝ իր թիմն այժմ շատ ավելի մտահոգված է Քրիստոսին գագաթ բարձրացնելու զուտ գործնական խնդրով: Հուշարձանի տեղադրման լոգիստիկան գրեթե ավելի հավակնոտ է եղել, քան նախագիծն ինքնին: Ծառուկյանը բացատրում է, որ սկզբնական պլանն էր արձանի հատվածները ուղղաթիռով հասցնել: Սակայն այս գաղափարը, ի վերջո, մերժվել է՝ հօգուտ ավելի ավանդական լուծման. հսկայական կտորները բեռնատարով կբարձրացվեն լեռը, ապա կհավաքվեն տեղում:
Եվ Հիսուսի արձանը, պնդում է գործարարը, միայն սկիզբն է: Շինարարությունն արդեն սկսվել է մոտակայքում՝ մեկ այլ աստվածաշնչյան տեսարժան վայրի՝ հսկայական Նոյի տապանի համաև: Իր հեռախոսով նախագծի պատկերները ցույց տալով՝ նա նկարագրում է 134 մետր երկարությամբ, 24 մետր լայնությամբ և 18 մետր բարձրությամբ նավը: Առաջին հարկում կլինի թանգարան, երկրորդում՝ հյուրանոց, իսկ երրորդում՝ սրճարան։
«Այս նախագծերը սրբազան են»,-եզրափակում է Ծառուկյանը։ «Ահա թե ինչպես եմ ես իմ անունը գրելու պատմության մեջ, որպեսզի աշխարհը տեսնի այն իմ կենդանության օրոք և շատ ժամանակ անց»։
Առայժմ, Երևանի վերևում գտնվող լեռան լանջին, աշխարհի ամենամեծ Հիսուսը դեռ չի հասել իր լիարժեք բարձրությանը։ Ամառային տապին անցորդները կանգ են առնում լուսանկարելու բարձրահասակ կերպարը և վիճում դրա արժեքի մասին։
«Այն գեղեցիկ է։ Այն Հայաստանը հայտնի կդարձնի ամբողջ աշխարհում», - ասում է 54-ամյա տաքսու վարորդ Արմանը, որը կայանել էր իր մեքենան՝ արձանով հիանալու համար։ «Ես, իսկապես, հպարտ եմ դրանով»։
Մյուսները կասկածամիտ են։
«Ես չեմ հասկանում, թե ինչու են այն այդքան հսկայական որոշել կառուցել»,- ասում է տեղացի Մարիամը՝ նայելով հուշարձանին։ «Այն ամենը մի փոքր աղմկոտ տեսք ունի»։