Մեկ դերասանուհի, մեկ տեսարան, մեկ սիրային պատմություն. Թումանյանի «Անուշ» պոեմի նոր մեկնաբանությունը
16:21 28 հունիսի, 2026Կան պատմություններ, որոնք չեն կարող անցյալում մնալ։ Դրանք շարունակում են վերընթերցվել, վերաիմաստավորվել և վերապատմվել բեմում։ Այդպիսին է հենց Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ»-ի դեպքը՝ մի պոեմ, որտեղ սերը անզոր է պատվի օրենքների առջև, իսկ մարդկային զգացմունքներն ավելի ուժեղ են, քան ժամանակը։ Հունիսի 26-ին Երևանում Թատրոն 8-ը հանդիսատեսին ներկայացրեց Վլադիմիր Տարասյանցի բեմադրած «Անուշ» մոնոներկայացումը, որտեղ բոլոր դերերը կատարեց դերասանուհի Ժաննա Հովակիմյանը։
«Անուշ»-ը որպես մոնոներկայացում բեմադրելը ինքնին համարձակ որոշում է։ Ամբողջ ներկայացման ընթացքում Ժաննա Հովակիմյանը մենակ է մնում հանդիսատեսի հետ՝ անմիջապես փոխելով կերպարները, ինտոնացիաները և հուզական վիճակները։ Մեկուկես ժամվա ընթացքում հանդիսատեսի առջև բացվում է Թումանյանի ամբողջ աշխարհը, որտեղ սերը զիջում է նախանձին, հույսը՝ հուսահատությանը, իսկ անձնական ողբերգությունը դառնում է ամբողջ ազգի պատմություն։
Ռեժիսոր Վլադիմիր Տարասյանցի համար պիեսի վրա աշխատանքը սկսվել է ոչ թե ռեժիսորական հայեցակարգով, այլ պոեմի անձնական տպավորությամբ։ «Ես այս պոեմը կարդացի ոչ թե որպես ռեժիսոր, այլ որպես անձնավորություն։ Ինձ պարզապես հուզեց այս պատմությունը։ Այնուհետև եկավ պատասխանատվությունը՝ տեքստը բեմական ներկայացման վերածել՝ պահպանելով դրանում առկա ամեն ինչ», - ասաց նա։
Բեմադրության ստեղծումը տևել է գրեթե մեկ տարի։ Այս ընթացքում ռեժիսորն ու դերասանուհին քայլ առ քայլ փնտրում էին բեմական լեզու, որը կպահպաներ ստեղծագործության խորությունը։ Հատուկ մարտահրավեր էր ստեղծագործության հայերեն տոնը պահպանելը։ Չնայած Վլադիմիր Տարասյանցը հայերեն չի խոսում, պրեմիերայից հետո հանդիսատեսը խոստովանեց, որ ներկայացումը զարմանալիորեն ճշգրիտ փոխանցել է պոեմի մթնոլորտը, ռիթմը և ներքին բնույթը։
«Անուշը վաղուց ավելին է, քան պարզապես հերոսուհի։ Նա խորհրդանիշ է։ Դա մի քանի բառով բացատրել հնարավոր չէ։ Դա միայն զգալ կարելի է», - ասում է ռեժիսորը։
«Նախ, դու պետք է հասկանաա յուրաքանչյուր կերպար, զգաս նրա զգացմունքները և միայն դրանից հետո գտնես եղանակներ՝ հանդիսատեսի աչքերի առաջ մեկ կերպարից մյուսը անցնելու համար»,-կիսվեց դերասանուհին։ Նրա խոսքով՝ գլխավոր մարտահրավերն այն էր, որ հանդիսատեսը պարզապես չդիտարկեր գործողությունը, այլ իր հետ միասին զգացմունքային կերպով զգար յուրաքանչյուր կերպարի ճակատագիրը։
Պրեմիերան ավարտվեց երկարատև ծափահարություններով։ Հանդիսատեսը հատկապես նշեց, որ Ժաննա Հովակիմյանը հասել էր անհնարինին՝ ինքն իրենով բեմը լցնելով բազմաթիվ ձայներով, կերպարներով և ճակատագրերով՝ միաժամանակ պահպանելով Թումանյանի ստեղծագործության էությունը՝ դրա անկեղծությունը, մարդկայնությունը և դարեր անց հուզիչ լինելու ունակությունը։