Հնագետները «լիովին վստահ» են, որ գտել են կորուսյալ քաղաքը, որտեղ Հիսուսը հրաշքներ է գործել  

Հնագետների մի խումբ հայտարարել է, որ «լիովին» վստահ է, որ հայտնաբերել է կորուսյալ աստվածաշնչյան Բեթսայիդա (Bethsaida) քաղաքը: Սա Հյուսիսային Իսրայելում ամառային լայնածավալ պեղումների գագաթնակետն է, որտեղ գիտնականները հայտնաբերել են հին արտեֆակտների տպավորիչ հավաքածու, հաղորդում է NYP-ն:

Բեթսայիդա-Ջուլիասի թիմն ավարտել է Գալիլեայի ծովի ափին պեղումների իր տասներորդ շրջանը: Այս ընթացքում մասնագետները հայտնաբերել են յուղային լամպեր, կոսմետիկ գործիքներ, մետաղադրամներ և տասնյակ այլ արժեքավոր իրեր՝ վերջնականապես հաստատելով իրենց վաղեմի վարկածը. էլ-Արաջ տարածքում գտնվող ավերակները հենց այն հին քաղաքն են, որտեղ, ըստ Ավետարանների, Հիսուսը բազմաթիվ հրաշքներ է գործել:

«Մենք հաշվի ենք առնում յուրաքանչյուր պեղումից կուտակված ապացույցների ամբողջությունը, որը, ի վերջո, կազմում է հին բնակավայրի պատմական դիմանկարը։ Այս պատկերը յուրաքանչյուր նոր սեզոնի հետ ավելի պարզ է դառնում», - գրել է պեղումների ակադեմիական տնօրեն, դոկտոր Սթիվեն Նոթլին, իր պաշտոնական բլոգում։

Ի՞նչ գտածոներ են հայտնաբերվել պեղումների ժամանակ

Տասը տարվա ընթացքում տարածքում կատարված աշխատանքների ընթացքում գիտնականները մանրակրկիտ ուսումնասիրել են Բեթսայիդա-Ջուլիադայի հռոմեական շրջանը (մ.թ. 1-3-րդ դարեր), սակայն հողի մեջ հայտնաբերվել են նաև այլ դարաշրջանների արտեֆակտներ։ Վերջին գտածոների թվում են՝

Հռոմեական շրջանի պատեր, հացահատիկ աղալու համար նախատեսված բազալտե շաղախ և մետաղադրամներ։

Դորիական խոյակի կեսի հետաքրքրաշարժ բեկոր, որը մի ժամանակ զարդարում էր հանրային շենքը։

Հողամասում թաքնված ավելի վաղ հելլենիստական բնակավայրի հետքեր։

Կավճե խեցեղեն և մի քանի ամբողջական Հերովդեսյան լամպեր, որոնք Երուսաղեմում արտադրվել են միայն մինչև մ.թ. 70 թվականը։ Հետազոտողները նշում են, որ սա անհերքելի ապացույց է, որ հրեաները քաղաքում ապրել են 1-ին դարում՝ այն ժամանակահատվածում, երբ Բեթսայիդան դարձել է Ջուլիադայի հռոմեական պոլիսը։ Գիտնականները նաև հայտնաբերել են շինարարական հետաքրքիր մանրամասնություն. տարածքի օսմանյան սեփականատերերը իրենց ախոռները կառուցել են անմիջապես Հին հռոմեական կառույցների գագաթներին՝ առանց հիմքերի, սակայն հին քարե պատերը հրաշքով գոյատևել են դարերի ընթացքում։

Գալիլեայի մասին կարծրատիպերի կոտրում

Նման հարուստ գտածոները մարտահրավեր են նետում այն կարծիքին, որ այդ ժամանակ Գալիլեայի բնակիչները աղքատ և անգրագետ գյուղացիներ էին։ Ընդհակառակը, արտեֆակտները ցույց են տալիս, որ Հիսուսի այցելած քաղաքներն ու գյուղերը ծաղկում էին նույնիսկ հռոմեական տիրապետության տակ։

Դոկտոր Նոթլիի համար տասներորդ եթերաշրջանի արդյունքները երկարատև բանավեճի վերջին ակորդն էին։ «Այն ամենը, ինչ մենք հանում ենք հողից, հաստատում և ամրապնդում է այս նույնականացումը։ Ոչ մի գտածո չի հակասում դրան։ Ես կասկած չունեմ, որ Հիսուսը զգալի ժամանակ անցկացրել է այստեղ», - հայտարարել է նա՝ անվանելով վայրը «Ավետարանների վերջին կորուսյալ քաղաքը»։ Աստվածաշնչյան ավանդույթի համաձայն, հենց Բեթսայիդայում է Հիսուսը բուժել կույր մարդու և կերակրել հազարավոր մարդկանց հինգ հացով և երկու ձկով։ Ավելին, ենթադրվում է, որ այս քաղաքը եղել է Պետրոս, Անդրեաս և Փիլիպպոս առաքյալների տունը։ Էլ-Արաջ վայրում պեղումները շարունակվում են 2016 թվականից. այս ընթացքում հնագետներն արդեն հայտնաբերել են հին եկեղեցիների ավերակներ, բնակելի շենքերի մնացորդներ և ապշեցուցիչ խճանկարային գլուխգործոցներ։