Նոր բեմի առաջին ծափերը. Երևանում բացվեց Հայ և ռուս արդի դրամայի թատրոնը  

Սեպտեմբերի 15-ի երեկոն Երևանի թատերական կյանքում պարզապես հերթական ներկայացման օր չէր։ Հայաստանի թատերական գործիչների միության դահլիճում առաջին անգամ իր ներկայությունը հաստատեց նորաստեղծ Հայ և ռուս արդի դրամայի թատրոնը։

Նոր բեմի առաջին քայլը կատարվեց Ալեքսանդր Վոլոդինի «Մորուքավորի 7 կանայք» մեկ գործողությամբ կատակերգությամբ, բայց այդ երեկոյի իմաստը շատ ավելի լայն էր, քան մեկ ներկայացման պրեմիերան։ Դա նոր թատերական ճանապարհի բացում էր։

Թատրոնը ձևավորվել է Գալյա Նովենցի դերասանական դպրոցում՝ Հակոբ Ղազանչյանի ղեկավարությամբ։ Նորաստեղծ թատերախումբը համագործակցում է «Դիալոգ» հասարակական կազմակերպության հետ։ Եվ առաջին իսկ երեկոյից պարզ դարձավ, որ այստեղ խոսքը միայն բեմադրությունների մասին չէ։

Խոսքը երիտասարդ դերասանների, ժամանակակից դրամատուրգիայի, թատերական կրթության և մշակույթների երկխոսության մի նոր հարթակի ստեղծման մասին է։ Վոլոդինից՝ առաջին խոսքը Առաջին ներկայացման համար ընտրված Վոլոդինի կատակերգությունը բեմի վրա ստեղծեց թեթև, շարժուն և մարդկային մթնոլորտ։ Մեկ տղամարդ՝ յոթ տարբեր բնավորություններ ունեցող կանանց շրջապատում․ իրավիճակը հումորային է, բայց հենց այդ պարզ թվացող կենցաղային պատմության մեջ է Վոլոդինի թատրոնի առանձնահատկությունը՝ մարդուն տեսնել իր հակասություններով, թուլություններով, ցանկություններով ու ծիծաղելի կողմերով։

Երիտասարդ դերասանների խաղին հանդիսատեսը պատասխանեց ջերմությամբ և ծափերով։ Թատրոնը՝ որպես հանդիպման վայր Երեկոյի կարևոր շեշտադրումներից մեկն այն էր, որ նոր թատրոնի ստեղծումը դիտվում է նաև որպես հայ-ռուսական մշակութային կապերի և հասարակական դիվանագիտության հարթակ։

Հակոբ Ղազանչյանը նշել է, որ թատրոնը նպատակ ունի նոր զարկ տալ հայ ժամանակակից դրամատուրգիային և շարունակել ամրապնդել հայ-ռուսական թատերական կապերը։ Նա նաև ընդգծել է, որ առաջիկայում խաղացանկում տեղ կգտնեն Գուրգեն Խանջյանի, Կարինե Խոդիկյանի, Սամվել Խառատյանի և այլ հեղինակների պիեսներ։ Երիտասարդներ, փորձառություն և հանդիսատես Նոր թատրոնի գաղափարի շուրջ միավորվել են մի քանի կարևոր բաղադրիչներ՝ երիտասարդ դերասաններ, փորձառու ղեկավարություն, ժամանակակից դրամատուրգիա և հանդիսատես, որը թատրոնի լեզուն հասկանում է։

Յուրի Նավոյանն իր խոսքում հենց այս մի քանի հանգամանքներն էր առանձնացրել՝ ընդգծելով, որ նոր թատրոնի հաջողության համար կարևոր են երիտասարդական թատրոնը, փորձառու ռեժիսորի ներկայությունը, նոր գաղափարը և, իհարկե, հանդիսատեսը։ Այդ երեկո դահլիճում, նրա բնորոշմամբ, «փորձառու հանդիսատեսներ» էին։ Եվ այդ հանդիսատեսի շարքում էին մշակույթի ու հանրային կյանքի ճանաչված դեմքեր՝ Արա Գևորգյանը, Ռուբեն Բաբայանը, Գուրգեն Խանջյանը, Նորա Արմանին, Սամվել Մարտիրոսյանը, Կարեն Քոչարյանը, Արմեն Սմբատյանը և այլ հյուրեր։ Նրանց ներկայությունը երեկոյին հաղորդում էր ոչ միայն հանդիսավորության, այլև մասնագիտական հետաքրքրության երանգ։ Որովհետև նոր թատրոնի ծնունդը միշտ էլ իրադարձություն է։

Մի բեմ՝ մի քանի մշակույթների համար Նոր թատրոնի գաղափարի մեջ առանձնահատուկ է նաև այն, որ այն փորձում է մշակութային շփումը դարձնել ոչ թե պաշտոնական ձևակերպում, այլ կենդանի ստեղծագործական գործընթաց։ Թատրոնն այս իմաստով իսկապես յուրահատուկ տարածք է։ Այստեղ ժողովուրդները չեն հանդիպում միայն պատմության, քաղաքականության կամ պաշտոնական խոսքերի միջոցով։ Նրանք հանդիպում են կերպարների, ծիծաղի, լռության, սիրո, մարդկային թուլությունների և բեմի վրա ծնվող ճշմարտությունների միջոցով։ Իսկ երեկոյի ամենագեղեցիկ պահը... Գուցե ամենագեղեցիկ տեսարանը նույնիսկ բեմում չէր։

Ներկայացման ավարտից հետո հանդիսատեսը չէր շտապում հեռանալ։ Մարդիկ մոտենում էին երիտասարդ դերասաններին, շնորհավորում նրանց, զրուցում, կիսվում տպավորություններով։ Այդ պահերին թատրոնը դադարում է լինել պարզապես շենք, բեմ ու ներկայացում։ Այն դառնում է հանդիպում։ Իսկ նոր թատրոնի համար ավելի լավ սկիզբ դժվար է պատկերացնել։ Սեպտեմբերի 15-ին ծնվեց մի նոր թատերական անուն։

Առաջին խոսքը տրվեց Վոլոդինին, առաջին ծիծաղը՝ հանդիսատեսին, առաջին ծափերը՝ երիտասարդ դերասաններին։ Հիմա մնում է ամենակարևորը՝ շարունակել։ Շարունակել ստեղծել, բեմադրել, վիճել, փորձարկել, բացահայտել նոր հեղինակների։ Եվ գուցե տարիներ անց, երբ հետադարձ հայացք նետեն այս թատրոնի պատմությանը, հենց 2026-ի սեպտեմբերի 15-ը հիշեն որպես այն երեկոն, երբ առաջին անգամ բացվեց վարագույրը։