Միլիոնավոր հետևորդներ ունեցող TikTok-ի աստղը խոստովանել է, որ կյանքում երբեք գիրք չի կարդացել
13:18 2 հոկտեմբերի, 2026Մինչև վերջերս ամոթալի էր խոստովանել, որ գրեթե երբեք չես կարդում։ Այսօր գրքերի նկատմամբ հետաքրքրության պակասը գրեթե նորաձև է դարձել երիտասարդ սերնդի որոշ անդամների համար, գոնե այդպիսի տպավորություն է ստեղծվում հայտնի բլոգեր Ալիքս Էրլի անսպասելի խոստովանությունից հետո։
Interview Magazine-ի Instagram-ում 25-ամյա ինֆլուենսերին հարցրել են. «Ո՞րն է եղել վերջին գիրքը, որը կարդացել ես»։
«Ես երբեք գրքեր չեմ կարդացել», - հանգիստ պատասխանել է Էրլը։ «Դե, գուցե՝ Դոկտոր Սուս»։
Z սերնդի ամենահայտնի անդամներից մեկի համար այս խոստովանությունը հատկապես անակնկալ էր։ Էրլն ունի 8.7 միլիոն հետևորդ TikTok-ում և գրեթե 6 միլիոն՝ Instagram-ում։ Նա ժողովրդականություն է ձեռք բերել իր «պատրաստվիր ինձ հետ» տեսանյութերի շնորհիվ, որոնք ներառում են դիմահարդարում, հագուստ և առօրյա կյանք։
Այնուամենայնիվ, Էրլը միակ երիտասարդ կինը չէ, ով հազվադեպ է գիրք բացում։ Ըստ New York Post-ի հոդվածի հեղինակի՝ նրա ճանաչումը արտացոլում է ավելի լայն միտում. ավելի ու ավելի շատ մարդիկ իրենց ազատ ժամանակն անցկացնում են սմարթֆոնների վրա, այլ ոչ թե ընթերցանության։
Այս միտումը հատկապես նկատելի է դեռահասների շրջանում: 15-ից 19 տարեկան ամերիկացիները օրական միջինում 1.3 ժամ են ծախսում համակարգչային զվարճանքի վրա, մինչդեռ հաճույքի համար կարդում են ընդամենը մոտ ինը րոպե:
Նմանատիպ իրավիճակ է տիրում նաև Մեծ Բրիտանիայում: Երեխաների և դեռահասների միայն 32%-ն է ասում, որ հաճույքի համար կարդում են՝ 36%-ով պակաս, քան 2005 թվականին:
Խնդիրը, սակայն, չի սահմանափակվում երիտասարդների կարդալու դժկամությամբ: Կրթական առաջընթացի ազգային գնահատման համաձայն՝ մինչև 2024 թվականը ամերիկացի ավագ դպրոցի շրջանավարտների միայն մոտ մեկ երրորդը կհասնի վստահ ընթերցանության և ըմբռնման համար բավարար համարվող մակարդակին:
Հոդվածի հեղինակը կարծում է, որ սա լուրջ խնդիր է. մի ամբողջ սերունդ մեծանում է՝ շրջապատված սմարթֆոններով և կարճամետրաժ բովանդակությամբ, զրկվելով գրքեր կարդալու փորձից: Սա միայն գիտելիքների մասին չէ, այլև անսպասելի գաղափարի հանդիպելու, բարդ սյուժեի մեջ ընկղմվելու և դժվար գիրքն ավարտելուց բավարվածություն զգալու հնարավորության:
Միևնույն ժամանակ, ինչպես նշվում է հոդվածում, նույնիսկ համալսարաններն են սկսում հարմարվել ուսանողների ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության նվազմանը:
Հեղինակավոր ամերիկյան համալսարանների դասախոսները The Atlantic-ին ասել են, որ ուսանողները զարմացած են մեկ կիսամյակում մի քանի գիրք կարդալու պահանջից: Որոշ դասախոսներ արձագանքում են՝ կրճատելով առաջադրանքների քանակը կամ ընդհանրապես վերացնելով որոշ պարտադիր ընթերցանության առարկաներ:
Նույնիսկ Կոլումբիայի համալսարանը վերանայել է իր պարտադիր գրական հումանիտար առարկայի ուսումնական ծրագիրը: 2024 թվականին Ֆեոդոր Դոստոևսկու «Հանցագործություն և պատիժ» վեպը, որը մոտավորապես 500 էջանոց է, հանվել է ընթերցանության ցանկից՝ հույս ունենալով մեծացնել ուսանողների ներգրավվածությունը մնացած մոտավորապես 20 գրքերով, որոնք նրանք պարտավոր են կարդալ տարվա ընթացքում:
Մի քոլեջի պրոֆեսոր հեղինակին նաև ասել է, որ նա սկսել է պարտադիր ընթերցանությունը փոխարինել կրթական տեսանյութերով, երբ դա հնարավոր է. նրա խոսքով՝ ուսանողներն ավելի հավանական է, որ իրականում դիտեն տեսանյութը, քան կարդան տեքստը։
Բայց կա նաև լավ նորություն։ Z սերնդի շրջանում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ընդհանուր անկման ֆոնին ի հայտ է գալիս յուրահատուկ գրական արձագանք։
Գրքային ակումբները գնալով ավելի տարածված են դառնում։ Eventbrite-ը հայտնել է, որ գրքային ակումբների միջոցառումների թիվը վերջին մեկ տարվա ընթացքում աճել է 33%-ով։
BookTok-ը՝ TikTok-ի շրջանակներում գրքային համայնքը, նույնպես արագորեն աճում է։ Ապրիլի դրությամբ #BookTok հեշթեգը ուներ ավելի քան 77 միլիոն գրառում, ընդամենը մեկ տարվա ընթացքում աճելով 65%-ով։ Publishers Weekly-ն գնահատում է, որ TikTok-ը կնպաստի մոտ 60 միլիոն գրքի վաճառքին 2023 թվականին։
«Կարդալը սեքսուալ է» կարգախոսով մարզաշապիկներն ու սվիտերները ավելի ու ավելի հաճախ են հայտնվում սոցիալական ցանցերում։
Այս միտումները լավատեսության առիթ են տալիս, բայց հոդվածի հեղինակը կոչ է անում մեզ չմոռանալ ընթերցանության կարևորության մասին։ Կրթված և գրագետ հասարակությունը կարևոր է սոցիալական ինստիտուտների պատշաճ գործունեության համար և հատկապես կարևոր է ժողովրդավարական հասարակության համար։
Եվ Ալիքս Էրլի խոստովանությունը, թերևս, ևս մեկ հիշեցում է այն մասին, թե որքան են փոխվել նոր սերնդի սովորությունները, և որ գրքերը աստիճանաբար զիջում են իրենց տեղը էկրաններին։