Սպա կենտրոններ, ժայռամագլցման պատեր և ձիու համար տեղ. ինչո՞վ են ապահովում բունկերները աշխարհի վերջի դեպքում

Ժամանակակից ստորգետնյա ապաստարանները նախատեսված են երկարատև, ինքնավար կյանքի համար՝ իրենց սեփական էլեկտրամատակարարմամբ, ջրի պաշարներով և բարդ օդափոխության համակարգերով: Ըստ Washington Post-ի՝ ամենահարուստ հաճախորդների համար հասանելի են սպա-կենտրոններ, տնային կինոթատրոններ, լողավազաններ և նույնիսկ ձիերի համար առանձին կացարաններ:

Այնուամենայնիվ, այս շքեղ հարմարությունները լուրջ տեխնիկական մարտահրավերներ են առաջացնում: Ստորգետնյա լողավազանը բարձրացնում է խոնավությունը, հրաձգարանը պահանջում է բարդ օդափոխություն՝ ծուխը և վնասակար գոլորշիները հեռացնելու համար, իսկ տնային այգին՝ ջուր, տարածք և կլիմայի կարգավորում:

Բրայան Քեմդենը դա անձամբ գիտի: 35 տարի շարունակ նրա Վիրջինիա Բիչում գտնվող ընկերությունը նախագծում է ամրացված տներ և ապաստարաններ մասնավոր հաճախորդների և զինվորականների համար:

Նա ասում է, որ գործնական սահմանափակումները շատ ավելի կարևոր են, քան միլիարդատերերի բունկերների պատկերներում առատորեն առկա փայլուն մանրամասները:

Բունկերներ՝ համաշխարհային սպառնալիքների ֆոնին

Ստորգետնյա ապաստարանների պահանջարկը աճում է մտահոգիչ կանխատեսումների ֆոնին: 2026 թվականի հունվարին «Ատոմային գիտնականների տեղեկագիրը» խորհրդանշական «Դատաստանի օրվա ժամացույցի» սլաքները դրեց կեսգիշերից 85 վայրկյան առաջ՝ ավելի մոտ աղետին, քան 1947 թվականին ժամացույցի ստեղծումից ի վեր ցանկացած պահի։ Որպես հնարավոր պատճառներ նշվում են միջուկային զենքը, կլիմայի փոփոխությունը, կենսաբանական սպառնալիքները և արհեստական ​​բանականությունը։

Արհեստական ​​բանականության որոշ ստեղծողներ բացահայտորեն պատրաստվում են ամենավատ սցենարին։ Սպիտակ տունը նույնպես միջամտում է. անցյալ աշնանը շենքի արևելյան թևը քանդելուց հետո, որպեսզի տեղ ազատվի 600 միլիոն դոլար արժողությամբ պարահանդեսային դահլիճի համար, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց, որ զինվորականները կառուցում են «հսկայական համալիր» դրա տակ։ Պարահանդեսային դահլիճն ինքնին, ինչպես նա է նկարագրել, կծառայի որպես «թաքսոց»։

Եթե նույնիսկ ԱՄՆ նախագահը կարծում է, որ նոր ստորգետնյա կառույցն անհրաժեշտ է, զարմանալի չէ, որ մյուսները նույնպես քննարկում են նմանատիպ ապահովագրությունը։

Բունկերները սկզբնապես նախագծվել են հիմնականում միջուկային պայթյունների հետևանքներից պաշտպանվելու համար։ Այսօր շինարարները դիտարկում են սպառնալիքների շատ ավելի լայն շրջանակ՝ լայնածավալ էլեկտրաէներգիայի անջատումներ, էլեկտրամագնիսական իմպուլսներ, համավարակներ, կիբեռհարձակումներ և քիմիական կամ կենսաբանական զենքի կիրառում։

«Ամենուրեք թիվ մեկ սպառնալիքը երկարատև էլեկտրաէներգիայի անջատումն է»,-ասում է Քեմդենը։ Երկարատև անջատումը կարող է անհասանելի դարձնել սնունդը, ջուրը և այլ անհրաժեշտ իրերը, ինչը կարող է հանգեցնել անկարգությունների և անվտանգության խնդիրների։

«Էլեկտրաէներգիայի ցանցը խոցելի է։ Սա հենց այն սցենարն է, որին բոլորը պատրաստվում են»,-հավելում է նա։

Բետոնե տուփից մինչև ստորգետնյա պալատ

Շուկան առաջարկում է լուծումներ յուրաքանչյուր եկամտի մակարդակի համար։ Որոշ ընկերություններ վաճառում են պարզ կառույցներ, որոնք գնորդներն իրենք են տեղադրում։ Մյուսները ստեղծում են անհատական ​​ապաստարաններ՝ անկախ էլեկտրաէներգիայի, ջրի և օդի զտման համակարգերով, բժշկական հաստատություններով և լիարժեք կենսապայմանների ենթակառուցվածքներով։

Օրինակ՝ Vivos xPoint-ը, որը գոյատևման համայնք է ​​Հարավային Դակոտայի նախկին բանակային զինամթերքի պահեստի տարածքում, բաղկացած է 575 բետոնե բունկերներից։ Մոտավորապես 2040 քառակուսի ոտնաչափ մակերեսով չկահավորված ապաստարանը կարող է վարձակալվել 99 տարով՝ մոտավորապես 55,000 դոլարով։ Հողատարածքով բունկերի ձեռքբերումը արժե մոտավորապես 75,000 դոլար, ներքին կահավորանքի համար առանձին վճարվող գումարով։

Պատվերով կառուցումը զգալիորեն ավելի թանկ է։ Քեմդենը գնահատում է, որ մոնոլիտ երկաթբետոնե բունկերի արժեքը մեկ քառակուսի ոտնաչափի համար կազմում է 800-ից մինչև 2,400 դոլար՝ առանց կահույքի կամ ներքին հարդարանքի։ Գինը կախված է խորությունից, տեղանքի առանձնահատկություններից և պահանջվող պաշտպանության մակարդակից։

Նման նախագծերը նախատեսված են հարուստ հաճախորդների համար։ Քեմդենի Hardened Structures ընկերությունը ներկայումս աշխատում է ութ բնակելի նախագծերի վրա, որոնց ընդհանուր արժեքը կազմում է մոտավորապես 70 միլիոն դոլար։

Նույնիսկ միլիարդատեր չհանդիսացող գնորդները ցանկանում են իրենց տանը զգալ իրենց ապաստարանում։ Նախագծերը ներառում են առանձին ննջասենյակներ, լոգարաններ, խոհանոցներ՝ պատվերով պատրաստված պահարաններով, հոբբի սենյակներ և հանգստի տարածքներ։

«Նախկինում մարդիկ կարող էին գոհ լինել մինիմալիստական, զուտ ֆունկցիոնալ ինտերիերից։ Հիմա նրանք խնդրում են պատվերով պատրաստված խոհանոցային պահարաններ, սեղանի վերնամասեր և կղզիներ, գլխավոր ննջասենյակ՝ սեփական լոգարանով, և սենյակներ՝ արհեստների և այլ հոբբիների համար»,-ասում է Vivos-ի Դանտե Վիչինոն։

Մագլցման պատ, լողավազան և նույնիսկ քարթինգի մրցուղի

Ապաստարանները տարբեր չափերի են՝ սկսած մասնավոր տների տակ գտնվող փոքր ապաստարաններից մինչև հարյուրավոր մարդկանց համար նախատեսված ստորգետնյա համալիրներ։

«Յութա Շելթեր Սիստեմս»-ի միջուկային էներգիայի մասնագետ Շերոն Փեքերը նշել է, որ իր ընկերությունը աշխատում է բազմամիլիոն դոլարանոց բունկերի վրա՝ 400 մասնավոր ընկերության աշխատակիցների և նրանց ընտանիքների համար։

Վիրջինիա նահանգի Մաքլին քաղաքում գտնվող «Սեյֆ» ընկերությունը պնդում է, որ նախագծել է ապաստարաններ՝ սպա կենտրոններով, քարթինգի մրցուղիներով և կալանավորների համար պահման տարածքներով։ Իսկ գյուղական Կանզաս նահանգում գտնվող «Սերիվըլ» կոնդոմինիումի համալիրն ունի դասասենյակներ, ժայռամագլցման պատ և 75 ոտնաչափ երկարությամբ աղի ջրով լողավազան։

Ամենաշատ քննարկվող նախագծերից է ստորգետնյա ապաստարանը, որը նախատեսվում է կառուցել Մարկ Ցուկերբերգի հավայան սեփականության վրա: Հրապարակված հաղորդագրությունների համաձայն, դրա մակերեսը կկազմի մոտավորապես 465 քառակուսի մետր։

Այնուամենայնիվ, քիչ բան է հայտնի նման նախագծերի իրական մասշտաբների մասին: Սեփականատերերը դժկամությամբ են բացահայտում ապաստարանների գտնվելու վայրերը, իսկ շինարարները աշխատում են խիստ գաղտնիության պայմանագրերով: Ավելին, ընկերությունների խոստումները միշտ չէ, որ ստուգելի են, և ավարտված նախագծերը դժվար է տարբերակել համակարգչային պատկերներից։

Ճարտարապետ և Եյլի համալսարանի պրոֆեսոր Քելլեր Իսթերլինգը կարծում է, որ մասնավոր բունկերները արտացոլում են ավելի լայն հասարակական միտումները՝ հարստության կենտրոնացումը և աճող մասնավորեցումը: Մինչ քաղաքաշինարարները քննարկում են ենթակառուցվածքների դիմադրողականությունը կլիմայի փոփոխությանը և ռեսուրսների մատչելիությունը, հարուստ անհատները ստեղծում են իրենց սեփական պաշտպանական համակարգերը։

Որքա՞ն ժամանակ կարող եք ապրել գետնի տակ

Նույնիսկ ամենաթանկ ապաստարանները անվտանգության երաշխիք չեն տալիս: Որոշ պարամետրեր՝ օդի, ջրի, էլեկտրաէներգիայի և սննդի մատակարարման անհրաժեշտությունը, կարող են հաշվարկվել բավարար ճշգրտությամբ: Սակայն անհնար է վստահորեն որոշել, թե որքան ժամանակ մարդիկ ստիպված կլինեն անցկացնել գետնի տակ և երբ կանցնի վտանգը։

Միջուկային պայթյունի դեպքում Փաքերը հաճախորդներին բացատրում է, որ մեկ պայթյունից հետո ամենավտանգավոր ճառագայթման մակարդակը կտրուկ նվազում է մոտ երկու շաբաթվա ընթացքում: Շատ դեպքերում սա բավարար է ամենավտանգավոր ժամանակահատվածում գոյատևելու համար: Հետագա գոյատևումը մեծապես կախված է նրանից, թե որքանով է մակերեսը բնակելի մնում:

Քեմդենը սովորաբար խորհուրդ է տալիս մասնավոր հաճախորդներին չնախագծել ապաստարաններ 30 օրից ավելի մնալու համար: Այնուամենայնիվ, որոշ հաճախորդներ ցանկանում են պլանավորել ինքնուրույն ապրելակերպ մեկ կամ ավելի տարի:

Որքան երկար է ենթադրվող գետնի տակ մնալը, այնքան ավելի շատ տարածք է պահանջվում ոչ միայն սննդի և սարքավորումների, այլև անձնական տարածքի համար: Երկարատև մեկուսացումը ինքնին մարտահրավեր է դառնում:

Աղետին պատրաստվելը երբեմն հանգեցնում է անսպասելի լուծումների: Փաքերը մի անգամ օգնել է նախագծել ձիու համար բունկեր. կենդանու համար անցուղի է ապահովվել ընտանեկան ապաստարանի և բլրի լանջին կառուցված պաշտպանված տարածքի միջև:

Սակայն մասնագետը զգուշացնում է. որքան բարդ են համակարգերը, այնքան ավելի դժվար է դրանք պահպանել ճգնաժամի ժամանակ, հատկապես, եթե մոտակայքում տեխնիկներ չկան: Հիմնվելով Շվեյցարիայում ապաստարանների էթիկետի դասավանդման իր փորձի վրա՝ նա խորհուրդ է տալիս պահպանել դիզայնի պարզությունը: Եվ այն հարուստ հաճախորդների համար, ովքեր սովոր չեն առօրյա գործերը ինքնուրույն կարգավորել, նա առաջարկում է ևս մեկ գործնական խորհուրդ. «Տեղ ազատեք ձեր վարպետի համար»։

Ստորգետնյա կյանքն ունի նաև իր մութ կողմը։ Քեմդենի խոսքով՝ որոշ նախագծեր ներառում են միջոցներ հնարավոր ապստամբության դեմ, եթե պահակները կամ այլ բնակիչներ փորձեն ճգնաժամի ժամանակ վերահսկողությունը ստանձնել ապաստարանի նկատմամբ։

Նույնքան կարևոր է նաև արտակարգ ելքը։ «Եթե փախուստի ճանապարհ չկա, դուք դամբարան եք կառուցել», - զգուշացնում է փորձագետը։

Իր կարիերայի ընթացքում Քեմդենը դիտարկել է բունկերների պահանջարկը խթանող զարգացող վախերը՝ միջուկային պատերազմից մինչև Y2K և արհեստական ​​բանականության կողմից ներկայացվող սպառնալիքները։ 2012 թվականին իր ընկերության ամենամեծ նախագծերից մեկի՝ մոտավորապես 1400 քառակուսի մետր մակերեսով ապաստարանի շինարարությունը արագացվեց մայաների օրացույցի ավարտի վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով։

Ի վերջո, աղետը երբեք տեղի չի ունեցել։

«Ապագան պարզապես հնարավոր արդյունքների մի շարք է։ Ոչ ոք չգիտի, թե ինչ կլինի»,-եզրափակում է Քեմդենը։