• Ինչի՞ մասին են երազում արցախցիները. ոգեշնչող պատմություն

  Նոր Տարին հրաշքի սպասելու ժամանակ է, իսկ մեծահասակները շատ են ցանկանում հավատալ դրան...

• Արցախի պատմությունը չորս կանանց կյանքի միջոցով՝ «There was, there wasn't» վավերագրական ֆիլմում

  «Լինում է, չի լինում». այսպես են սկսվում հայկական հեքիաթները։ «Լինում է, չի լինում. եղել է դրախտ երկրի վրա, եւ այն կոչվում էր Արցախ․․․

• Կոպենհագենի վավերագրական ֆիլմերի միջազգային փառատոնում կկայանա Ալեքսիս Պազումյանի «Սեւ այգի» ֆիլմի պրեմիերան

  Ֆրանսահայ լուսանկարիչ եւ ռեժիսոր Ալեքսիս Պազումյանի «Սեւ այգի» վավերագրական ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի կունենա Կոպենհագենի վավերագրական ֆիլմերի միջազգային փառատոնի շրջանակում․․․

• Մել Գիբսոնը դատապարտել է Արցախի հայերի դեմ Ադրբեջանի ագրեսիան

  Կրկին բախվել է էթնիկ զտման կոշտ արշավի․․․

• «Իմ ընկերոջը՝ Ռուբեն Վարդանյանին, ձերբակալել են ադրբեջանցի զինվորականները»․ Թինա Կանդելակի

  Ձերբակալել են Ռուբեն Վարդանյանին․․․

• «Ցավից ու անճարությունից սառել ու քարացել եմ․․.»․ Արմինկա

  Չգիտեմ՝ ինչ անել, ինչպես օգտակար լինել․․․

• «Ու վերջում ես կհիշեմ ոչ թե թշնամիներիս արածներն, այլ՝ ընկերներիս չարածները։ Ոչ թե թուրքի ասածն, այլ՝ ընկերոջս լռությունը»․ Արա Ղազարյան

  Նոր գրա

• «Այլեւս կապի դուրս չի եկել…»․ Արցախում երեկվա պայթյունի ժամանակ այնտեղ է եղել նաեւ Մանե Գրիգորյանի եղբայրը

  Խնդրում եմ, ով լուր ունենա, գրեք․․․

Մեր հերոսուհիներին կապում է Արցախում տեղի ունեցած ողբերգությունը. Լրագրող, ուսուցիչ, զինծառայող․․․ բոլորն էլ ապրել են հայրենիքի կորուստը։ Ամեն մեկն՝ իր ձևով: Օրինակ՝ Վեհանուշը, ով ծննդաբերել է «պատերազմի ձայների ներքո»։ Մենք որոշեցինք պատմել այս հզոր արցախցիների պատմությունները, ովքեր, չնայած շրջափակմանը, պատերազմին և հարազատների կորստին, շարունակում են ապրել, անել այն, ինչ սիրում են և մեծացնել նոր սերունդ։ Ողբերգություններ, որոնք չպետք է մոռանալ.

Շողեր Սարգսյան

Շողերը լրագրող և դերասանուհի է, Արցախի Հանրային հեռուստատեսության նախկին հաղորդավարուհին շրջափակված Արցախի «Ինադու» փոդքասթի հեղինակներից է։

Պատասխանելով այն հարցին, թե ինչին է ստիպված եղել դիմանալ շրջափակման և պատերազմի ժամանակ, աղջիկն ասում է, որ իմացել է դեպի Երևան ճանապարհի փակվելու մասին և միայն 2023 թվականի փետրվարին է վերադարձել հայրենի Ստեփանակերտ։

Սեպտեմբերի 19-ին նա աշխատանքի էր։ Աղջիկը կրակոցների ներքո վազել է տուն՝ վերցնելու իր կրտսեր քրոջը: Շողերը, տխրությունն աչքերին, պատմում է, թե ինչպես էր իր չորսամյա քույրը փորձում հանգստացնել նկուղում գտնվող երեխաներին՝ ասելով, որ բարձր ձայները հրավառություն են։ Այդպես էր նրան ասել Շողերը։

Այժմ աղջիկն ընտանիքի հետ ապրում է Երևանում և իրեն նվիրել է թատրոնին, ինչն էլ, ըստ նրա, օգնում է պահպանել կապը տան հետ։ Շողերը խաղում է «Արևի մարդիկ» ներկայացման գլխավոր դերերից մեկը՝ արցախյան գյուղի առօրյայի, մարդկանց սպասումների, երազանքների և խաղաղ ու կյանքով լի օրերի մասին։

«Հիմնական գաղափարը մարդկանց հետ բերելն էր իրենց արմատներին, ցույց տալը, որ մենք իրականում նույնն ենք, որ բոլոր բաժանումները արհեստական ​​են, քանի որ մեր բոլոր հիշողությունները գալիս են նույն աղբյուրից»,-ասում է նա:

Ռոզա Խաչատրյան

Ռոզան հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի է, մինչև 2016 թվականի ապրիլի 2-ը ապրել է Արցախում, Թալիշ գյուղում, քառօրյա պատերազմի պատճառով ընտանիքով ստիպված է եղել տեղափոխվել Երևան։ Սակայն կապը Արցախի հետ չի ընդհատվել։ Նրա ամուսինն ու հարազատները շրջափակման ժամանակ այնտեղ էին և մնացին մինչև վերջ։

Ինքը՝ Ռոզան, 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին՝ ռազմական գործողությունների մեկնարկից մի քանի ժամ անց, հանդիպումների է գնացել արցախցի մի խումբ ուսանողների հետ։ Նրա խոսքով, շատերն անտարբեր են մնացել իրենց հայրենակիցների ողբերգության նկատմամբ. «Տպավորություն կար, որ մենք Լոնդոնում ենք, և մեր շուրջը անգլիացիներ են»:

Ոստիկանությունը փորձում էր լռեցնել ժողովրդին, սակայն Ռոզան հաստատակամորեն պաշտպանել է իր մեղադրանքը կարմիր բերետավորների դեմ։

Այժմ նա աշխատում է դպրոցում՝ միշտ փորձելով հիշեցնել նրանց հայրենիքի այն հատվածը, որը մնացել է սահմանից այն կողմ. «Ես միշտ ասում եմ, որ հայրենիքը վերադարձնելու ծանր բեռը թողնում ենք իրենց ուսերին, ցավոք»։ Նա խոստովանում է, որ երեխաները սիրում են լսել արցախյան բարբառ և բազմաթիվ հարցեր տալ իրեն արցախյան նախկին կյանքի մասին։

Ռոզայի խոսքով՝ ներկա պայմաններում ամենակարեւորը ինքնությունը չկորցնելն է՝ բարբառ, ավանդույթներ, մշակույթ։ Մենք պետք է պահպանենք այս ժառանգությունը և փոխանցենք այն սերունդներին:

«Երեխաներիս հաճախ եմ ասում, որ Արցախը չվաճառվող ժառանգություն է, և քո ժառանգությունը պետք է ամեն գնով քեզ պատկանի»,-ասում է նա։

Գոհար Ավետիսյան

Գոհարը զինվորական է։ Սկզբում օպերատոր է եղել մարտական ​​ստորաբաժանման մեջ, իսկ հետո ժամանակի ընթացքում ստացել է սպայական կոչում։

Գոհարը կիսում է իր հիշողությունները 44-օրյա պատերազմի դժվար օրերի մասին. ինչպես է նա և իր ընտանիքը արթնացել կիրակի օրը՝ սեպտեմբերի 27-ին, հրետակոծությունից, երեխային թողել տատիկի ու պապիկի մոտ և ամուսնու հետ գնացել զորամաս (Գոհարի ամուսինը նույնպես զինծառայող է): Երեխային Երևան է տարել Գոհարի քույրը, ինչի մասին նա անմիջապես չի իմացել, քանի որ խորասուզված է եղել աշխատանքի մեջ։

Իրենց զորամասում 11 կին էր աշխատում, նրանք ներգրավված էին մոբիլիզացիայի մեջ. «Պետք էր մարդկանց նշանակել դիրքերում, վերահսկել զորամասի աշխատանքը։ 2 օր անց վիրավորների ու մահացածների մասին լուրերը սկսեցին գալ։ Ստիպված էի պատասխանել հարազատների հարցերին, դա ամենադժվարն էր»,-պատմում է Գոհարը։

Կանայք գիշերներն աշխատում էին համակարգիչների վրա՝ կատարյալ մթության մեջ, փակ պատուհանների ներսում։

«Պատերազմից հետո մենք պատասխանել ենք հարազատների հազարավոր նամակների, որոնք հարցնում էին, թե որտեղ են մահացել իրենց սիրելիները, ինչ հանգամանքներում: Էմոցիոնալ առումով դա աներևակայելի դժվար էր»,-ասում է Գոհարը:

2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին ամեն ինչ այլ էր. Ըստ Գոհարի՝ ի տարբերություն 44-օրյա պատերազմի, նրանք չունեին այն առաջադրանքները, որոնք պետք է ունենային։ Զգացվում էր, որ ինչ-որ բան այն չէ: Մոբիլիզացիա կազմակերպելու փորձեր եղան, բայց վառելիք չկար։ Կապիտուլյացիայի հայտարարության հաջորդ օրը զորամասում այրվել են բոլոր փաստաթղթերը.

«Երբ բոլորը որոշեցին հեռանալ, մենք որոշեցինք մի փոքր երկար մնալ, և մեր տանն անցկացրած յուրաքանչյուր գիշեր՝ մեր անկողնում պառկած, դարձավ մեր վերջինը»,-տխրությունը ձայնում պատմում է նա:

Նրա խոսքով, ինքը նախկինում ծրագրում էր իր կյանքը, ձգտում ինչ-որ բանի, իսկ այժմ ապրում է ամեն օր, չի տեսնում ապագան, բայց ցանկանում է, որ իր աղջիկն ու երիտասարդ սերունդն ունենան այն։

Վեհանուշ Հովսեփյան

Վեհանուշը լրագրող է, ով աշխատել է Արցախի հանրային հեռուստաընկերությունում և Հայաստանի հանրային ռադիոյում։ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին նա երեխա է ունեցել Ստեփանակերտում։

Նա իր հղիության մասին իմացել է 2023 թվականի հունվարին և ամբողջ հղիությունն անցկացրել շրջափակման մեջ։ Որոշ անհրաժեշտ հետազոտություններ չի կարողացել անել, քանի որ դրանք պետք է ուղարկվեին Երևան, բայց տեղի բժիշկներն արել են այն ամենը, ինչ կարող էին։

Սեպտեմբերի 19-ին Վեհանուշը գնացել է հիվանդանոց։ Նա մի քանի ժամ անցկացրել է երկրորդ հարկի սենյակում, որից հետո լսել է առաջին պայթյունը։ Նրա խոսքով՝ բոլորը շատ հոգատար են եղել ծննդաբերող կանանց նկատմամբ՝ բուժքույրից մինչև գլխավոր բժիշկ։

«Նրանք կանգնած էին կիսաշրջանով, կարծես փակում էին ինձ պատուհաններից. եթե հարվածային ալիքը նրանց դուրս գցեր, բեկորներն ինձ վրա չէին թռչի»,- հիշում է Վեհանուշը։

Բժիշկները հիվանդներին տեղափոխել էին նկուղ, նրանցից մեկն այնտեղ տղա է լույս աշխարհ բերել, իսկ ինքը՝ Վեհանուշը, կեսարյան հատումով է ծննդաբերել։

«Շատ արագ արեցին վիրահատությունը, երեխաս ծնվեց ու լռեցրեց պատերազմի ձայները»,- ժպիտը ձայնի մեջ կիսվում է Վեհանուշը։

Երիտասարդ մայրը հիշում է, որ իրավիճակը շատ խառնաշփոթ էր, բոլորը լաց էին լինում, բժիշկներն ու բուժքույրերը չգիտեին, թե որտեղ են իրենց սիրելիները.

Վեհանուշը կիսում է իր խորագույն երազանքը՝ ցանկանում է, որ բոլոր երեխաները ապրեն խաղաղ երկնքի տակ, լինեն երջանիկ, հնարավորություն ունենան կրթություն ստանալու, աշխատելու և ապրելու իրենց հայրենիքում։

Միլենա Սարգսյան

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում