Երբ խոհարար Ռենե Ռեձեպին ներողություն խնդրեց իր աշխատակիցներից իր նախկին վարքագծի համար և հայտարարեց աշխարհի ամենահայտնի ռեստորաններից մեկից՝ Noma-ից ժամանակավորապես հեռանալու մասին, դա սկանդալային լուր էր, բայց արդյո՞ք որևէ մեկը իսկապես զարմացած էր։
Այո, Ռեձեպին ուներ ամենաազդեցիկ խոհարարներից մեկի համբավը։ Նա գլխավորեց դանիական կերերի հավաքման հեղափոխությունը՝ աշխարհին ծանոթացնելով անտառներից և ափերից քաղված համերին, որոնք վերածվեցին նուրբ ուտեստների, գրում է CNN-ը։
Սակայն «սուպերաստղ» խոհարարների դարաշրջանում, որոնք հայտնի էին իրենց կրքով և ճշգրտությամբ, թունավոր վարքագծի մեղադրանքները (New York Times-ը հաղորդել է, որ Ռեձեպին հարվածել է աշխատակիցներին, դանակահարել նրանց խոհանոցային գործիքներով և հրել պատերին) միայն ամրապնդում են միշլենյան աստղ ունեցող խոհանոցի մասին կարծրատիպերը։
Այնուամենայնիվ, մասնագիտական համայնքի արձագանքը նշանակալի էր։ Որոշ խոհարարներ և ոլորտի գործիչներ սա անվանել են պոտենցիալ շրջադարձային կետ՝ մշակույթի վաղուց սպասված վերագնահատում, որտեղ կարգապահությունը հաճախ միահյուսվում էր բռնության հետ՝ խոհարարական կատարելության հասնելու համար։
Լռության և թունավոր խոհանոցների մշակույթ
Ըստ «9-ից 5» կազմակերպության համահիմնադիր Հասել Ավիլեսի՝ կարևոր է կիսվել նման պատմություններով. «Լռությունը մեզ ոչ մի տեղ չի տանի։ Ահա թե ինչու է այն այդքան երկար տևել»։
2015 թվականին ֆրանսիացի խոհարար Յանիկ Ալենոն հերքեց անձնակազմի նկատմամբ բռնության մասին մեղադրանքները, իսկ Թոմ Քիչինը կասեցրեց անձնակազմի աշխատանքը՝ անընդունելի վարքագծի մասին բողոքներից հետո։ Բրիտանական խոհարարների միությունը կոչ արեց Michelin-ին վերանայել բռնության պատմություն ունեցող ռեստորաններին աստղեր շնորհելու որոշումը։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Michelin-ի աստղերով խոհանոցներում ծաղրը և ֆիզիկական բռնությունը հաճախ ընկալվում են որպես մասնագիտական զարգացման մաս, և այդ փորձը կրում են որպես «պատվի նշան»։
«Խոհարարները, որոնք չեն տառապել, համարվում էին խոհարարական համայնքի ցածրորակ անդամներ»,-նշում է ուսումնասիրության համահեղինակ Ռոբին Բարոուն։ Մի խոհարար հիշում է, թե ինչպես են սխալներից հետո «ուտելիք նետել իր դեմքին» և սրտխառնոցից է տառապել իր հերթափոխից առաջ, կարծես պատերազմի էր պատրաստվում։
Հիերարխիա և «Բրիգադային համակարգ»
Օգյուստ Էսկոֆիեի դասական «բրիգադային խոհանոց» սկզբունքի վրա հիմնված խոհանոցի կառուցվածքը ստեղծում է ուժերի անհավասարակշռություն, թույլ տալով խոհարարներին անպատշաճ կերպով վատ վերաբերվել անձնակազմին։
«Բրիգադային համակարգի գաղափարը արդյունավետության և կարգուկանոնի պահպանումն է։ Սակայն այն վտանգավոր կերպով կիրառվեց»,-ասում է Ավիլեսը։
Որոշ խոհարարներ կարծում են, որ դաժան պայմանները ընտրություն են և անհրաժեշտ քայլ դեպի գերազանցություն։ Ալի Դեյ Դալին նշել է, որ նման փորձառությունները «նպաստել են մասնագիտական և անձնական աճին» և որ «բարձր մակարդակի գերազանցությունը հազվադեպ է ծնվում հարմարավետության մեջ»։
Փոփ մշակույթը և դրա ազդեցությունը ընկալման վրա
Խիստ, տաքարյուն խոհարարի կերպարը ամրապնդվում է հեռուստասերիալներով և շոուներով, ինչպիսին է Գորդոն Ռեմզիի մասնակցությամբ «Դժոխային խոհանոցը»։ Միլիոնավոր հեռուստադիտողներ ծիծաղում են դրա վրա՝ այն համարելով զվարճանք, չնայած իրականում նման վարքագիծ տեղի է ունենում իրական ռեստորաններում։
«Արջը» կատակերգական-դրամա սերիալը նույնպես պատկերում է խոհանոցային կյանքի իրատեսական և երբեմն տրավմատիկ իրականությունը, ինչը հաստատում են խոհարարական դպրոցի շրջանավարտները։
Տեղաշարժեր և փոփոխության հույս
Ըստ Burnt Chef Project-ի Քրիս Հոլի՝ ոլորտը աստիճանաբար փոխվում է։ Մարդիկ ավելի ու ավելի հաճախ են հաղորդում խոհանոցներում հոգեբանական և ֆիզիկական բռնության մասին, և «վախի և կոշտ կանոնների» մշակույթը սկսում է ընկալվել որպես անընդունելի։
Անգլիացի խոհարար Սայմոն Ռոգանը հաստատում է. «Այդ օրերն անցել են, և դա ճիշտ է»։ Այնուամենայնիվ, բարձրակարգ խոհանոցի ճնշումները մնում են. Միշլենի աստղերը, համաշխարհային վարկանիշները և տնտեսական պայմանները շարունակում են պահանջել առավելագույն ճշգրտություն և վերահսկողություն։
Ավիլեսը շեշտում է, որ փոփոխությունները պետք է լինեն համակարգային. «Մենք պետք է վերանայենք թիմային համակարգը և աշխատենք ամբողջ ոլորտի մակարդակով, այլ ոչ թե միայն մեկ ռեստորանի կամ խոհարարի»։
Ռեջեպիի հրաժարականի որոշման դեպքն առաջինն է, որ խոհարարը ընդունել է իր սխալները և գործողություններ ձեռնարկել։ Սակայն պատասխանատվության հարցը մնում է. ներողությունը չի վերացնում այն կառուցվածքները, որոնք թույլ են տվել նման վարքագիծ։
Բարձրակարգ խոհանոցի ապագան կարող է կախված լինել ոչ թե առանձին խոհարարներից, այլ այն համակարգերից, որոնք շարունակում են պարգևատրել նրանց։
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
23:01, 21 հոկտեմբերի
20 տարվա ամուսնությունը սո՞ւտ էր․ Ամուսնու մահից հետո նրա այրին բացահայտել է նրա երկակի կյանքը և որոշել վրեժ լուծել նրա սիրուհուց22:22, 21 հոկտեմբերի
«Աստված ինձ անհավանական բան ցույց տվեց». Մանուկ հասակում Հիսուսին պատկերած նկարչուհին բացահայտում է իր անհետացման առեղծվածը21:21, 21 հոկտեմբերի
Նյու Յորքի ամենամիստիկ թաղամասը․ նախկին մեկուսարաններ և ուրվականներով լի առանձնատներ20:31, 21 հոկտեմբերի
«Նորաձևությունը կարող է լինել Հայաստանը աշխարհին ներկայացնելու միջոց». Ստելլա Մանֆերդինի՝ Harper's Bazaar Italia-ի և ELLE Italia-ի խմբագիր19:28, 21 հոկտեմբերի
«Աշխարհի ամենագեղեցիկ գյուղը» վերածվել է Դիսնեյլենդի. զբոսաշրջիկները պիկնիկ են անում ուրիշների այգիներում և առանց թույլտվության մտնում տներ16:32, 21 հոկտեմբերի
Մերկ կորսետները գրավել են կարմիր գորգը. Աստղերից ով է մերկությունը վերածել արվեստի, և ո՞վ է չափն անցել15:28, 21 հոկտեմբերի
Թագուհի Կամիլան պատերազմ է հայտարարել Նյու Յորքին՝ Վինի-Թուխի պատճառով14:41, 21 հոկտեմբերի
Հարստությունը դարձել է անեծք. Ինչու՞ Ուորեն Բաֆեթի ժառանգները չգիտեն, թե ինչ անել 150 միլիարդ դոլարը14:15, 21 հոկտեմբերի
«Մեգանը խլում է նրանից վերջին հույսը». Արքայազն Հարրին խորապես ազդված է կնոջ՝ Սուրբ Ծնունդը ԱՄՆ-ում անցկացնելու որոշումից13:22, 21 հոկտեմբերի
Միլիարդատեր Սեմ Ալտմանի քույրը մեղադրել է նրան բռնաբարության մեջ. դատարանը մերժել է հայցը12:50, 21 հոկտեմբերի
Քեյթ Միդլթոնը ստվերել է Չարլզ III-ի ընդունելության հյուրերին Elie Saab զգեստով և իր սիրելի թագով12:33, 21 հոկտեմբերի
Դուեյն Ջոնսոնը անճանաչելի է նոր ֆիլմի նկարահանման հրապարակում