Երբ խոհարար Ռենե Ռեձեպին ներողություն խնդրեց իր աշխատակիցներից իր նախկին վարքագծի համար և հայտարարեց աշխարհի ամենահայտնի ռեստորաններից մեկից՝ Noma-ից ժամանակավորապես հեռանալու մասին, դա սկանդալային լուր էր, բայց արդյո՞ք որևէ մեկը իսկապես զարմացած էր։
Այո, Ռեձեպին ուներ ամենաազդեցիկ խոհարարներից մեկի համբավը։ Նա գլխավորեց դանիական կերերի հավաքման հեղափոխությունը՝ աշխարհին ծանոթացնելով անտառներից և ափերից քաղված համերին, որոնք վերածվեցին նուրբ ուտեստների, գրում է CNN-ը։
Սակայն «սուպերաստղ» խոհարարների դարաշրջանում, որոնք հայտնի էին իրենց կրքով և ճշգրտությամբ, թունավոր վարքագծի մեղադրանքները (New York Times-ը հաղորդել է, որ Ռեձեպին հարվածել է աշխատակիցներին, դանակահարել նրանց խոհանոցային գործիքներով և հրել պատերին) միայն ամրապնդում են միշլենյան աստղ ունեցող խոհանոցի մասին կարծրատիպերը։
Այնուամենայնիվ, մասնագիտական համայնքի արձագանքը նշանակալի էր։ Որոշ խոհարարներ և ոլորտի գործիչներ սա անվանել են պոտենցիալ շրջադարձային կետ՝ մշակույթի վաղուց սպասված վերագնահատում, որտեղ կարգապահությունը հաճախ միահյուսվում էր բռնության հետ՝ խոհարարական կատարելության հասնելու համար։
Լռության և թունավոր խոհանոցների մշակույթ
Ըստ «9-ից 5» կազմակերպության համահիմնադիր Հասել Ավիլեսի՝ կարևոր է կիսվել նման պատմություններով. «Լռությունը մեզ ոչ մի տեղ չի տանի։ Ահա թե ինչու է այն այդքան երկար տևել»։
2015 թվականին ֆրանսիացի խոհարար Յանիկ Ալենոն հերքեց անձնակազմի նկատմամբ բռնության մասին մեղադրանքները, իսկ Թոմ Քիչինը կասեցրեց անձնակազմի աշխատանքը՝ անընդունելի վարքագծի մասին բողոքներից հետո։ Բրիտանական խոհարարների միությունը կոչ արեց Michelin-ին վերանայել բռնության պատմություն ունեցող ռեստորաններին աստղեր շնորհելու որոշումը։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Michelin-ի աստղերով խոհանոցներում ծաղրը և ֆիզիկական բռնությունը հաճախ ընկալվում են որպես մասնագիտական զարգացման մաս, և այդ փորձը կրում են որպես «պատվի նշան»։
«Խոհարարները, որոնք չեն տառապել, համարվում էին խոհարարական համայնքի ցածրորակ անդամներ»,-նշում է ուսումնասիրության համահեղինակ Ռոբին Բարոուն։ Մի խոհարար հիշում է, թե ինչպես են սխալներից հետո «ուտելիք նետել իր դեմքին» և սրտխառնոցից է տառապել իր հերթափոխից առաջ, կարծես պատերազմի էր պատրաստվում։
Հիերարխիա և «Բրիգադային համակարգ»
Օգյուստ Էսկոֆիեի դասական «բրիգադային խոհանոց» սկզբունքի վրա հիմնված խոհանոցի կառուցվածքը ստեղծում է ուժերի անհավասարակշռություն, թույլ տալով խոհարարներին անպատշաճ կերպով վատ վերաբերվել անձնակազմին։
«Բրիգադային համակարգի գաղափարը արդյունավետության և կարգուկանոնի պահպանումն է։ Սակայն այն վտանգավոր կերպով կիրառվեց»,-ասում է Ավիլեսը։
Որոշ խոհարարներ կարծում են, որ դաժան պայմանները ընտրություն են և անհրաժեշտ քայլ դեպի գերազանցություն։ Ալի Դեյ Դալին նշել է, որ նման փորձառությունները «նպաստել են մասնագիտական և անձնական աճին» և որ «բարձր մակարդակի գերազանցությունը հազվադեպ է ծնվում հարմարավետության մեջ»։
Փոփ մշակույթը և դրա ազդեցությունը ընկալման վրա
Խիստ, տաքարյուն խոհարարի կերպարը ամրապնդվում է հեռուստասերիալներով և շոուներով, ինչպիսին է Գորդոն Ռեմզիի մասնակցությամբ «Դժոխային խոհանոցը»։ Միլիոնավոր հեռուստադիտողներ ծիծաղում են դրա վրա՝ այն համարելով զվարճանք, չնայած իրականում նման վարքագիծ տեղի է ունենում իրական ռեստորաններում։
«Արջը» կատակերգական-դրամա սերիալը նույնպես պատկերում է խոհանոցային կյանքի իրատեսական և երբեմն տրավմատիկ իրականությունը, ինչը հաստատում են խոհարարական դպրոցի շրջանավարտները։
Տեղաշարժեր և փոփոխության հույս
Ըստ Burnt Chef Project-ի Քրիս Հոլի՝ ոլորտը աստիճանաբար փոխվում է։ Մարդիկ ավելի ու ավելի հաճախ են հաղորդում խոհանոցներում հոգեբանական և ֆիզիկական բռնության մասին, և «վախի և կոշտ կանոնների» մշակույթը սկսում է ընկալվել որպես անընդունելի։
Անգլիացի խոհարար Սայմոն Ռոգանը հաստատում է. «Այդ օրերն անցել են, և դա ճիշտ է»։ Այնուամենայնիվ, բարձրակարգ խոհանոցի ճնշումները մնում են. Միշլենի աստղերը, համաշխարհային վարկանիշները և տնտեսական պայմանները շարունակում են պահանջել առավելագույն ճշգրտություն և վերահսկողություն։
Ավիլեսը շեշտում է, որ փոփոխությունները պետք է լինեն համակարգային. «Մենք պետք է վերանայենք թիմային համակարգը և աշխատենք ամբողջ ոլորտի մակարդակով, այլ ոչ թե միայն մեկ ռեստորանի կամ խոհարարի»։
Ռեջեպիի հրաժարականի որոշման դեպքն առաջինն է, որ խոհարարը ընդունել է իր սխալները և գործողություններ ձեռնարկել։ Սակայն պատասխանատվության հարցը մնում է. ներողությունը չի վերացնում այն կառուցվածքները, որոնք թույլ են տվել նման վարքագիծ։
Բարձրակարգ խոհանոցի ապագան կարող է կախված լինել ոչ թե առանձին խոհարարներից, այլ այն համակարգերից, որոնք շարունակում են պարգևատրել նրանց։
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
00:16, 11 սեպտեմբերի

23:10, 10 սեպտեմբերի
Շվեդիան խելագարվում է միլիարդատերերի համար. Ինչպես IKEA-ի և համեստության երկիրը բացահայտեց «հարստության պոռնոն»22:18, 10 սեպտեմբերի
Կանանց 80%-ը սխալ չափսի կրծկալ է ընտրում. Ահա, թե ինչպես դա կարող է վնասել ձեր կրծքին և մեջքին21:36, 10 սեպտեմբերի
«Birkin-ը մահացել է». Հարուստ կանայք զայրացած են ինֆլուենսերների կողմից պաշտամունքային պայուսակը ծաղրի առարկա դարձնելու համար20:21, 10 սեպտեմբերի
Ռեկորդային՝ 1.87 միլիարդ դոլարի ամուսնալուծություն. հարավկորեացի մեծահարուստը նախկին կնոջը նվիրել է իր կայսրության մեկ երրորդը19:30, 10 սեպտեմբերի
Maison Margiela-ն նորաձևությունը խորասուզում է հոգեբանական թրիլերում17:00, 10 սեպտեմբերի
«Գոյ»-ը վերադարձ չէ, շարունակություն է․ դերասան Արսեն Ազիզյանը՝պայքարի, կորսված բեմի և չլռող թատրոնի մասին16:41, 10 սեպտեմբերի
Երևանում կանցկացվի «Անցյալի ապագա» միջազգային էթնո-նորաձևության փառատոնը16:26, 10 սեպտեմբերի
28,000 դոլար արժողությամբ կոնյակ՝ սեփական սառնարանով. Louis XIII-ը ներկայացրել է նոր Black Pearl-ը15:43, 10 սեպտեմբերի
Celine-ը և Reebok-ը միավորվել են. Freestyle Lo խորհրդանշական սպորտային կոշիկները շքեղորեն վերափոխվել են15:23, 10 սեպտեմբերի
Լիլի Քոլինզը ցուցադրել է իր կազմվածքը լողազգեստով՝ Ֆրանսիայում անցկացրած կարճատև արձակուրդի ժամանակ14:42, 10 սեպտեմբերի
Կովեր, ոսկու հանքեր և 1 դոլար. ինչ խենթ առաջարկներ է ստանում միլիարդատերն իր «կղզու» համար