Երբ խոհարար Ռենե Ռեձեպին ներողություն խնդրեց իր աշխատակիցներից իր նախկին վարքագծի համար և հայտարարեց աշխարհի ամենահայտնի ռեստորաններից մեկից՝ Noma-ից ժամանակավորապես հեռանալու մասին, դա սկանդալային լուր էր, բայց արդյո՞ք որևէ մեկը իսկապես զարմացած էր։
Այո, Ռեձեպին ուներ ամենաազդեցիկ խոհարարներից մեկի համբավը։ Նա գլխավորեց դանիական կերերի հավաքման հեղափոխությունը՝ աշխարհին ծանոթացնելով անտառներից և ափերից քաղված համերին, որոնք վերածվեցին նուրբ ուտեստների, գրում է CNN-ը։
Սակայն «սուպերաստղ» խոհարարների դարաշրջանում, որոնք հայտնի էին իրենց կրքով և ճշգրտությամբ, թունավոր վարքագծի մեղադրանքները (New York Times-ը հաղորդել է, որ Ռեձեպին հարվածել է աշխատակիցներին, դանակահարել նրանց խոհանոցային գործիքներով և հրել պատերին) միայն ամրապնդում են միշլենյան աստղ ունեցող խոհանոցի մասին կարծրատիպերը։
Այնուամենայնիվ, մասնագիտական համայնքի արձագանքը նշանակալի էր։ Որոշ խոհարարներ և ոլորտի գործիչներ սա անվանել են պոտենցիալ շրջադարձային կետ՝ մշակույթի վաղուց սպասված վերագնահատում, որտեղ կարգապահությունը հաճախ միահյուսվում էր բռնության հետ՝ խոհարարական կատարելության հասնելու համար։
Լռության և թունավոր խոհանոցների մշակույթ
Ըստ «9-ից 5» կազմակերպության համահիմնադիր Հասել Ավիլեսի՝ կարևոր է կիսվել նման պատմություններով. «Լռությունը մեզ ոչ մի տեղ չի տանի։ Ահա թե ինչու է այն այդքան երկար տևել»։
2015 թվականին ֆրանսիացի խոհարար Յանիկ Ալենոն հերքեց անձնակազմի նկատմամբ բռնության մասին մեղադրանքները, իսկ Թոմ Քիչինը կասեցրեց անձնակազմի աշխատանքը՝ անընդունելի վարքագծի մասին բողոքներից հետո։ Բրիտանական խոհարարների միությունը կոչ արեց Michelin-ին վերանայել բռնության պատմություն ունեցող ռեստորաններին աստղեր շնորհելու որոշումը։
Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Michelin-ի աստղերով խոհանոցներում ծաղրը և ֆիզիկական բռնությունը հաճախ ընկալվում են որպես մասնագիտական զարգացման մաս, և այդ փորձը կրում են որպես «պատվի նշան»։
«Խոհարարները, որոնք չեն տառապել, համարվում էին խոհարարական համայնքի ցածրորակ անդամներ»,-նշում է ուսումնասիրության համահեղինակ Ռոբին Բարոուն։ Մի խոհարար հիշում է, թե ինչպես են սխալներից հետո «ուտելիք նետել իր դեմքին» և սրտխառնոցից է տառապել իր հերթափոխից առաջ, կարծես պատերազմի էր պատրաստվում։
Հիերարխիա և «Բրիգադային համակարգ»
Օգյուստ Էսկոֆիեի դասական «բրիգադային խոհանոց» սկզբունքի վրա հիմնված խոհանոցի կառուցվածքը ստեղծում է ուժերի անհավասարակշռություն, թույլ տալով խոհարարներին անպատշաճ կերպով վատ վերաբերվել անձնակազմին։
«Բրիգադային համակարգի գաղափարը արդյունավետության և կարգուկանոնի պահպանումն է։ Սակայն այն վտանգավոր կերպով կիրառվեց»,-ասում է Ավիլեսը։
Որոշ խոհարարներ կարծում են, որ դաժան պայմանները ընտրություն են և անհրաժեշտ քայլ դեպի գերազանցություն։ Ալի Դեյ Դալին նշել է, որ նման փորձառությունները «նպաստել են մասնագիտական և անձնական աճին» և որ «բարձր մակարդակի գերազանցությունը հազվադեպ է ծնվում հարմարավետության մեջ»։
Փոփ մշակույթը և դրա ազդեցությունը ընկալման վրա
Խիստ, տաքարյուն խոհարարի կերպարը ամրապնդվում է հեռուստասերիալներով և շոուներով, ինչպիսին է Գորդոն Ռեմզիի մասնակցությամբ «Դժոխային խոհանոցը»։ Միլիոնավոր հեռուստադիտողներ ծիծաղում են դրա վրա՝ այն համարելով զվարճանք, չնայած իրականում նման վարքագիծ տեղի է ունենում իրական ռեստորաններում։
«Արջը» կատակերգական-դրամա սերիալը նույնպես պատկերում է խոհանոցային կյանքի իրատեսական և երբեմն տրավմատիկ իրականությունը, ինչը հաստատում են խոհարարական դպրոցի շրջանավարտները։
Տեղաշարժեր և փոփոխության հույս
Ըստ Burnt Chef Project-ի Քրիս Հոլի՝ ոլորտը աստիճանաբար փոխվում է։ Մարդիկ ավելի ու ավելի հաճախ են հաղորդում խոհանոցներում հոգեբանական և ֆիզիկական բռնության մասին, և «վախի և կոշտ կանոնների» մշակույթը սկսում է ընկալվել որպես անընդունելի։
Անգլիացի խոհարար Սայմոն Ռոգանը հաստատում է. «Այդ օրերն անցել են, և դա ճիշտ է»։ Այնուամենայնիվ, բարձրակարգ խոհանոցի ճնշումները մնում են. Միշլենի աստղերը, համաշխարհային վարկանիշները և տնտեսական պայմանները շարունակում են պահանջել առավելագույն ճշգրտություն և վերահսկողություն։
Ավիլեսը շեշտում է, որ փոփոխությունները պետք է լինեն համակարգային. «Մենք պետք է վերանայենք թիմային համակարգը և աշխատենք ամբողջ ոլորտի մակարդակով, այլ ոչ թե միայն մեկ ռեստորանի կամ խոհարարի»։
Ռեջեպիի հրաժարականի որոշման դեպքն առաջինն է, որ խոհարարը ընդունել է իր սխալները և գործողություններ ձեռնարկել։ Սակայն պատասխանատվության հարցը մնում է. ներողությունը չի վերացնում այն կառուցվածքները, որոնք թույլ են տվել նման վարքագիծ։
Բարձրակարգ խոհանոցի ապագան կարող է կախված լինել ոչ թե առանձին խոհարարներից, այլ այն համակարգերից, որոնք շարունակում են պարգևատրել նրանց։
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
19:30, 14 նոյեմբերի
Միլիոնանոց բաճկոնն ու միջին տարիքի ճգնաժամը. ինչու է Nvidia-ի նախկին ղեկավարի ֆիրմային ոճը դարձել ծաղրի առարկա18:25, 14 նոյեմբերի
Երաժշտական իրարանցում Կալիֆոռնիայում. Դուա Լիպան, SZA-ն, Tame Impala-ն և լեգենդար Մադոննան կգլխավորեն «Coachella 2027» փառատոնը17:10, 14 նոյեմբերի
860 դոլարանոց էմոցիոնալ պայուսակ. ճապոնական doublet բրենդը հայտնի էմոջիները վերածել է արտասովոր աքսեսուարի16:36, 14 նոյեմբերի
«Ես կ...տի կտոր եմ». ինչ է կատարվել փակ դռների հետևում Nvidia-ի ղեկավարի պաշտոնավարման վերջին ժամերին15:14, 14 նոյեմբերի
Քիմ Քարդաշյանը լողափը վերածել է պոդիումի. միայն թելերից գործված համարձակ զգեստն ապշեցրել է երկրպագուներին14:16, 14 նոյեմբերի
Բրիթնի Սփիրսը որոշել է նոր կյանք սկսել. երգչուհին անակնկալ է պատրաստում, որի մասին երազում էր ավելի քան 20 տարի13:37, 14 նոյեմբերի
«Ուզում եմ փորձել հայկական բոլոր ուտեստները». հայտնի շեֆ-խոհարար Անդրե Ռաշը ժամանել է Հայաստան12:23, 14 նոյեմբերի
83-ամյա Ռոջեր Ուոթերսը բաժանվում է հինգերորդ կնոջից, ում ժամանակին առաջին հայացքից սիրահարվել էր11:53, 14 նոյեմբերի

11:21, 14 նոյեմբերի
Միացված խոսափողը դավաճանեց Ավստրալիայի վարչապետին․ տղամարդկային արժանապատվության մասին նրա զրույցը լսեց ողջ աշխարհը10:30, 14 նոյեմբերի
Քիմը խնայում է միայն ադվենտ օրացույցների վրա. ի՞նչ շռայլ նվերներով է Քարդաշյանը երես տալիս «All’s Fair»-ի իր խաղընկերներին09:00, 14 նոյեմբերի
ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 14-Ի ՁԵՐ ՌՈՄԱՆՏԻԿ ՀՈՐՈՍԿՈՊԸ