«Ես արվեստում ոչնչով չեմ ուզում զբաղվել, բացի մարդուց»։
Հենրիկ Մալյանի այս մի նախադասությունը, թերևս, նրա ամբողջ ստեղծագործական ճանապարհի ամենաճիշտ բանաձևն է։ Ռեժիսոր, բեմադրիչ, մանկավարժ, կինոյի ու թատրոնի մարդ, բայց նախևառաջ՝ մարդուն դիտող ու ուսումնասիրող արվեստագետ։
1925 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Թելավում ծնված Մալյանի անունը հայ մշակույթում վաղուց արդեն միայն կենսագրական փաստ չէ։ Նրա ֆիլմերը՝ «Եռանկյունին», «Մենք ենք, մեր սարերը», «Հայրիկը», «Նահապետը», «Կտոր մը երկինքը», տարբեր ժամանակների ու տարբեր մարդկանց պատմություններ են, բայց նրանց միավորում է նույն կենտրոնը՝ մարդը։

Մալյանն ասում էր.
«Ես գիտեմ մարդուն»։
Այս վստահությունը նրա կինոյում զգացվում է։ Նա մարդուն չի դիտում հեռվից։ Նրա հերոսների կողքին է։ Նրանց հետ ծիծաղում է, տխրում, երբեմն էլ՝ լռում։
Մալյանի համար կինոն միայն պատմություն պատմելու միջոց չէր։ Նա հավատում էր, որ յուրաքանչյուր ժամանակաշրջան իր կինոն ունի։
Եվ գուցե հենց սա է պատճառը, որ նրա ֆիլմերը միայն անցյալի մասին չեն թվում։ Մարդկային հարաբերությունները, կարոտը, հումորը, միայնությունը, ընտանիքը, հայրենիքի զգացողությունը ժամանակի հետ չեն հնանում։
Մալյանի հայացքը
Հենրիկ Մալյանի լուսանկարներում մի բան հատկապես գրավիչ է՝ հայացքը։ Խիստ չէ, բայց խորն է։ Հանգիստ է, բայց կարծես անընդհատ ինչ-որ բան է ուսումնասիրում։
Նրա դստերը՝ Նարինե Մալյանին, տարբեր առիթներով տեսնելիս այդ նմանությունն միշտ նկատելի է եղել։ Նույն կեցվածքը, նույն աչքերը, նույն հայացքի առանձնահատուկ հանգստությունը։
Երբեմն նմանությունը պարզապես դեմքի գծերի մեջ չէ։ Այն մարդու նստելու, նայելու, լռելու ձևի մեջ է։ Եվ Նարինեի դեպքում հենց դա է ամենահետաքրքիրը։
Նարինեն այսօր շարունակում է իր հոր ստեղծած թատերական ճանապարհը։ 1980 թվականին Մալյանի հիմնադրած կինոդերասանի թատրոն-ստուդիան այսօր կրում է նրա անունը։
Եվ հենց այդ թատրոնում էլ այսօր՝ սեպտեմբերի 30-ին, Հենրիկ Մալյանի ծննդյան օրը, բեմ կբարձրանա «Հեքիաթներ» ներկայացումը։
Թումանյանի հեքիաթների հիման վրա Մալյանը «Հեքիաթները» բեմադրել էր 1981 թվականին։ Հետաքրքիր է, որ Թումանյանը նրա կյանքում հայտնվել էր շատ ավելի վաղ՝ դեռ մանկության տարիներին։ Նարինե Մալյանի պատմելով՝ փոքրիկ Հենրիկը, դեռ տառաճանաչ չլինելով, հեքիաթների գրքերի նկարներից սեփական պատմություններ էր հորինում։
Այսօր այդ պատմությունները կարծես փակ շրջան են կազմում․ երեխան, որը հեքիաթներ էր հորինում, տարիներ անց դրանք բերեց բեմ։
Մալյանի մասին խոսելիս հաճախ առաջինը հիշում ենք նրա ֆիլմերը։ Բայց գուցե ավելի ճիշտ է հիշել նրա հարցը մարդու մասին։
Ի՞նչն է մարդուն դարձնում մարդ։
Ի՞նչ է մնում նրա մեջ, երբ փոխվում է ժամանակը։
Ինչո՞ւ է երբեմն ամենապարզ պատմությունն այդքան խորն ու ազդեցիկ լինում։
Մալյանն իր արվեստով փորձում էր պատասխանել այդ հարցերին։
Եվ այսօր նրա ծննդյան օրը նրա անունը կրող թատրոնում կրկին հեքիաթ է պատմվելու։
Գուցե սա նրա մասին խոսելու ամենագեղեցիկ ձևերից մեկն է։
Ոչ թե պարզապես հիշել նրան, այլ նրա բեմում նորից բացել վարագույրը։
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
22:20, 20 հոկտեմբերի
Նախկին խոհարարը բացահայտել է Եղիսաբեթ II թագուհու անսովոր ծննդյան կանոնը21:37, 20 հոկտեմբերի
Կենսահաքեր միլիոնատեր Բրայան Ջոնսոնը ցանկանում է հաղթել մահին և երիտասարդացնել Թրամփին20:24, 20 հոկտեմբերի
Ոսկեզօծ վանդակ, թե՞ երջանիկ կյանք։ Արքայադուստր Շարլենը, կարծես, հանձնվել է Մոնակոյին19:37, 20 հոկտեմբերի
Ֆլորենցիան` քիմքիդ. ինչպես ստեղծել ձեր սեփական բույրը օծանելիքի լեգենդների քաղաքում16:16, 20 հոկտեմբերի
«Էյֆորիա» տրանսգենդեր աստղը բացահայտել է իր սեռի փոփոխման վիրահատության մասին. «Ես հիացած եմ արդյունքից»16:04, 20 հոկտեմբերի
SpaDuet-ը Երևանում․ երաժշտական ճանապարհորդություն ժողովրդական մեղեդիներից մինչև ջազ և կինոերաժշտություն15:17, 20 հոկտեմբերի
«Կեղտոտ պարեր» սիքվելի պրոդյուսերը խոստացել է չվերակենդանացնել Պատրիկ Սուեյզիին՝ օգտագործելով արհեստական բանականություն15:05, 20 հոկտեմբերի
Ռաֆայել Երանոսյանի նոր ստենդափը՝ «Ծանր ու թեթև». բեմում՝ ծիծաղ, ետնաբեմում՝ անձնական հարցեր (VIDEO)14:33, 20 հոկտեմբերի
5.6 միլիոն դոլար Թրամփի հետ մոտիկության համար. թուրք միլիարդատերը սկանդալի կենտրոնում14:11, 20 հոկտեմբերի
Ջո Մանգանիելոն ցուցադրել է հսկայական վիշապի դաջվածքը, որն արել է վիրահատությունից հետո՝ սպիները ծածկելու համար13:16, 20 հոկտեմբերի
Իրինա Շեյքը «նորաձև մերկապար» է բեմադրել թափանցիկ տաբատով12:37, 20 հոկտեմբերի
Միխայիլ Գալուստյանը՝ նոր կնոջ մասին. «Տղամարդը ոչխար չէ, որին կարելի է պարանով քարշ տալ. Լիլիան ոչ մեկին չի գողացել»