• Մեկ ամիս ապրելով 90-ամյա իտալացու պես. բլուրները, մակարոնեղենը և թարմ մթերքները անսպասելիորեն փոխեցին առողջական վիճակը

  Հյուսիսային Իտալիայի մի փոքրիկ լեռնային գյուղում ընդամենը չորս շաբաթ ապրելը՝ զառիթափ փողոցներով շատ քայլելը, թարմ մթերքները, հարևանների հետ շփվելը և ավելի դանդաղ տեմպը, զգալիորեն փոխակերպեցին The Telegraph-ի լրագրող Ռոզի Թեյլորի ֆիզիկական պատրաստվածությունը․․․

• Այսպիսի դեմքը մոռանալ հնարավոր չէ. բրիտանացիները բեմադրել են ծամածռությունների ամենախենթ առաջնությունը

  Աշխարհի ամենաանհավանական և գրոտեսկային ծամածռությունները կրկին հայտնվել են մասնակիցների դեմքերին. 2026 թվականի դիմախաղերի աշխարհի առաջնությունը տեղի ունեցավ Անգլիայի Էգրեմոնտ քաղաքում․․․

• Սերը միլիոնների համար. ինչպես են փողի որսորդները ստիպում միլիարդատերերին սիրահարվել իրենց

  Փողով կարելի է գնել գրեթե ամեն ինչ, բացի սիրուց։ Սակայն հսկայական հարստությունը միշտ չէ, որ գալիս է առողջ բանականության հետ, և փողասերները կարող են հարուստ որսին տեսնել մղոն հեռավորության վրա․․․

• Գրեթե 5 միլիոն դիտում. Կալիֆոռնիացի IT տնօրենը սկանդալ է առաջացրել տղամարդկանց համար պահանջների ցանկով

  Սիլիկոնյան հովտի տեխնոլոգիական ոլորտի ղեկավարը հայտնվել է ուշադրության կենտրոնում՝ հրապարակելով իր «անվիճելի պահանջները» պոտենցիալ զուգընկերոջ համար․․․

• Միլիարդատերերը փորձում են խաբել մահվանը, բայց ֆիզիկոսը նրանց ջանքերը անվանել է «ժամանակի վատնում»

  Տեխնոլոգիական միլիարդատերերը, ովքեր երազում են հավերժ ապրելու մասին, բառացիորեն վատնում են իրենց ժամանակը․․․

• Ինչպիսի՞ն է միլիարդատիրոջ հետ հանդիպելը. շքեղ կյանք, մասնավոր ինքնաթիռ և շատ տարօրինակ նախապայման սեքսից առաջ

  Ի՞նչ է պատահում, երբ սովորական կինը հանդիպում է միլիարդատիրոջ․․․

• Գազարի լվացում՝ լվացքի մեքենայում. բլոգերի անսովոր հնարքը զայրացրել է օգտատերերին

  Բլոգեր Հեզեր Բարնսը բուռն քննարկումների առիթ է դարձել՝ խոստովանելով, որ գազարը լվացել է լվացքի մեքենայով…

• «Բերանների ոչ ագրեսիվ շփում». Օքսֆորդի գիտնականները բացատրել են, թե ինչ է համբույրը

  Կարող եք մտածել, որ բոլորը գիտեն, թե ինչ է համբույրը...

Կարո՞ղ է ծայրահեղ հարստությունը լինել բարոյական խնդիր: Այս հարցը, որը տրվել է պատմության ընթացքում, կրկին առաջ է քաշվել նոր միջազգային ուսումնասիրության շնորհիվ:

Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանի հետազոտողներ Ջեքսոն Թրեգերը և Մոհամմադ Աթարին վերլուծել են 20 երկրների ավելի քան 4300 մարդկանց հարցումների տվյալները և իրենց արդյունքները հրապարակել են PNAS Nexus ամսագրում 2025 թվականի ամռանը: Նրանց արդյունքները ցույց են տալիս, որ հարստության նկատմամբ վերաբերմունքը կախված է ոչ միայն տնտեսության մակարդակից, այլև հասարակության մշակութային և բարոյական բնազդներից:

Տարբեր երկրներ, տարբեր բարոյականություններ

Ուսումնասիրությունը բացահայտել է հստակ օրինաչափություն: Տնտեսապես զարգացած և համեմատաբար հավասար երկրներում, ինչպիսիք են Շվեյցարիան, Բելգիան և Նիդեռլանդները, մարդիկ ավելի հակված են հավատալ, որ չափազանց հարստությունը ոչ միայն անարդար է, այլև բարոյապես կասկածելի: Բարձր անհավասարություն ունեցող երկրներում, ինչպիսիք են Պերուն, Նիգերիան կամ Հնդկաստանը, հարուստների նկատմամբ վերաբերմունքը շատ ավելի մեղմ է: Այնտեղ կապիտալի կուտակումն ավելի շատ ընկալվում է որպես ծանր աշխատանքի արդյունք և գոյատևման միջոց, քան որպես բարոյական խնդիր։

Հարստության բարոյական արմատները

Այս տարբերությունների ծագումը հասկանալու համար հետազոտողները դիմեցին բարոյական հիմքերի տեսությանը՝ մի հասկացություն, որը պնդում է, որ ճիշտի և սխալի մեր ընկալումները հիմնված են վեց հիմնական արժեքների վրա՝ հոգատարություն, հավասարություն, արդարություն, հավատարմություն, հեղինակություն և մաքրություն։

Պարզվեց, որ նրանք, ովքեր հատկապես գնահատում են հավասարության և մաքրության սկզբունքները, ավելի հակված են «չափազանց հարստությունը» սխալ ընկալելուն։

Մինչ հավասարության ձգտումը կանխատեսելիորեն ազդում է անհավասարության ընկալման վրա, «մաքրության» դերը անսպասելի էր։ Սովորաբար կապված ֆիզիկական կամ հոգևոր մաքրության հետ, այս համատեքստում մաքրությունը նոր իմաստ է ստանում։ «Filthy rich» արտահայտությունը գրեթե բառացի իմաստ է ստանում. չափազանց հարստությունը ընկալվում է որպես «արատավորված» բան։

Ինչո՞ւ է սա կարևոր

Ուսումնասիրության հեղինակները ընդգծում են, որ փողի նկատմամբ վերաբերմունքը ոչ միայն անձնական կարծիքներ են, այլև մշակութային կառուցվածք։ Բարձր անհավասարություն ունեցող հասարակություններում մարդիկ հաճախ բարոյապես արդարացնում են գոյություն ունեցող տնտեսական համակարգը՝ այն համարելով բնական և արդար։ Ի հակադրություն դրա, բարձր հարստության մակարդակ ունեցող երկրներում ավելի մեծ զգայունություն կա այն եղանակների նկատմամբ, որոնցով չափազանց հարստությունը կարող է խաթարել սոցիալական հավասարակշռությունը։

Ըստ Oxfam-ի՝ աշխարհի ամենահարուստ 1%-ը ավելի շատ հարստություն ունի, քան մնացած 95%-ի համակցված հարստությունը։ Այնուամենայնիվ, հարուստների և աղքատների միջև հարկերի կամ սահմանափակումների միջոցով բացը նեղացնելու փորձերը կարող են հանդիպել դիմադրության, եթե հասարակությունն ամբողջությամբ հարստությունը չի համարում բարոյական խնդիր։

Հետագա հետազոտությունները ցույց են տվել, որ «ավելորդության» գաղափարը տարածվում է շատ ավելի հեռու, քան փողը։ Մարդիկ, ովքեր գնահատում են բարոյական «մաքրությունը», հակված են դատապարտել «ավելորդության» այլ ձևերը՝ չափազանց հավակնություններ, չափազանց ակտիվ սեռական կյանք կամ նույնիսկ չափազանց հաճույք։ Այսպիսով, խնդիրը միայն անհավասարության մեջ չէ. «չափազանց շատի» զգացողությունն ինքնին ընկալվում է որպես կոռումպացնող և վտանգավոր։

Նայելով ապագային

Հետազոտողները մտադիր են շարունակել իրենց աշխատանքը և ուսումնասիրել, թե ինչպես է հարստության նկատմամբ վերաբերմունքը փոխվում ժամանակի ընթացքում։

Առայժմ մեկ բան պարզ է. հարստության ընկալումը մշակույթի արտացոլումն է։ Որոշ երկրներում միլիարդատերը խորհրդանշում է անարդարություն, մյուսներում՝ հաջողություն և հույս։ Բայց բոլոր դեպքերում, թե որքան գումար է «չափազանց շատ» հարցը մնում է բարոյական հանելուկ, որին մարդկությունը դեռևս չունի միանշանակ պատասխան։

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում