• Եղջյուրներն՝ ընդդեմ խաչերի, երիտասարդներն՝ ընդդեմ մեծահասակների. Ինչպես Հելոուինը Հայաստանում բախում առաջացրեց սերունդների միջև

  Արդար զայրույթ, թե՞ ձանձրալի մեծահասակներ, զայրույթի արժանի երեխաներ, թե՞ անվնաս զվարճանք: Մինչ ոմանք փորձում են եղջյուրներ և կեղծ ժանիքներ, մյուսները հիշեցնում են նրանց քրիստոնեական արժեքների և ազգային ինքնության մասին…

• Վախեցրեք անցորդներին գեղեցիկ ձևով. Դիմահարդարման 5 գաղափար 2026 թվականի Հելոուինի համար

  Չնայած նախապաշարմունքներին և Հելոուինը հայկական տոնական օրակարգից դուրս մղելու փորձերին, դրա նկատմամբ հետաքրքրությունը տարեցտարի աճում է…

• Հելոուինի 11 կոստյում՝ ոգեշնչված SS25 պոդիումներից

  Նորաձեւության ամիսը ոգենչում է մեզ շատ իմաստներով՝ առաջարկելով նոր միտումներ։ Այն նաեւ առաջարկում է մտքեր՝ Հելոուինի կոստյումների համար․․․

• Չար ուժերի առաջին հավաքը Երեւանում (ֆոտո)

  Երեւանյան Kami ակումբում Հելլոուին են տոնել…

Հելոուինը մի ժամանակաշրջան է, երբ ցանկանում ես փշաքաղվել, փորձել սեփական համարձակությունը և գոնե մեկ գիշերով հավատալ, որ սովորական աշխարհը թաքցնում է ինչ-որ անբացատրելի բան։ Մինչ ոմանք ընտրում են տարազներ, կազմակերպում թեմատիկ երեկույթներ և կրկին դիտում սարսափ ֆիլմեր, մյուսներն ավելի սուր զգացողություններ են փնտրում։ Վերջիններիս համար կա հատուկ երթուղի՝ Հայաստանի լքված շենքերով, հնագույն գերեզմանոցներով ու խորհրդավոր կիրճերով, որոնք պարուրված են լեգենդներով և մռայլ պատմություններով։

Եթե երազում եք Հելոուինի գիշերն այնպես դիմավորել, որ դրանից հետո դեռ երկար ժամանակ ականջ դնեք յուրաքանչյուր խշշոցի, ապա այս ուղեցույցը ձեզ համար է։ Լքված խորհրդային շենքեր, քարե պահապաններ, ստորգետնյա առասպելներ և վայրեր, որտեղ երևակայությունը հեշտությամբ լրացնում է այն, ինչ չի երևում մթության մեջ․ այս ամենը ստեղծում է իսկական գիշերային մղձավանջի մթնոլորտ։

Ջերմուկի «Գլաձոր» լքված առողջարանը

Պատկերացրեք մի հսկայական շենք, որտեղ մի ժամանակ եռուզեռ էր տիրում, իսկ այժմ միջանցքները դատարկ են, պատուհանների բացվածքները սև են երերում, և քամին շրջում է սենյակներում՝ ասես անտեսանելի տանտեր լինի։ Հենց այսպիսի մթնոլորտ է տիրում Ջերմուկի «Գլաձոր» լքված առողջարանային համալիրում։

Խորհրդային ճարտարապետությունը, ընդարձակ մասնաշենքերն ու երբեմնի կյանքի հետքերը ստեղծում են այնպիսի տպավորություն, ասես ժամանակն այստեղ կանգ է առել անցյալի և ներկայի միջև։ Ամպամած եղանակին, երբ շենքը տարրալուծվում է մառախուղի մեջ, այն միանգամայն կարող էր դառնալ Silent Hill սարսափ խաղի հերթական մասի դեկորացիան։ Նույնիսկ ցերեկային ժամերին նման վայրերը կարող են անհանգստության զգացում առաջացնել, իսկ գիշերը ծանոթ ուրվագծերը բոլորովին այլ տեսք են ստանում։

Լուրերի համաձայն՝ դատարկ միջանցքներում երբեմն կարելի է նկատել սպիտակ ուրվագիծ՝ ասես մի մարդու ուրվական, որն ինչ-որ ժամանակ աշխատել է առողջարանում։ Այդ պատմություններում հիշատակվում են անհասկանալի քայլերի ձայներ, շղթաների զրնգոց և կոտրված պատուհանների հետևում հայտնվող տարօրինակ ստվերներ։ Երբեմն խոսվում է նաև պատուհաններից երևացող լույսի մասին, թեև շենքն ամբողջովին անշունչ է թվում։

Ուրվականի գոյության ապացույցներ, իհարկե, չկան։ Սակայն բավական է հայտնվել մութ շենքի մոտ, լսել մետաղի ճռռոցը կամ քամու ոռնոցը, և երևակայությունն անմիջապես սկսում է աշխատել ձեր դեմ։

Ազատի կիրճի քարանձավները

Ազատ գետի կիրճը՝ Գառնիից ոչ հեռու, մի վայր է, որտեղ բնական ժայռերը, խոր ճեղքերն ու քարանձավները գրեթե նախնադարյան մթնոլորտ են ստեղծում։ Այստեղ հատկապես հեշտ է պատկերացնել, թե ինչպես են ծնվել ստորգետնյա թաքստոցներում բնակվող էակների և մարդուն չենթարկվող ուժերի մասին հնագույն առասպելները։

Հայկական բանահյուսությունը հարուստ է վիշապների՝ ջրի, լեռների և բնության տարերքների հետ կապված առասպելական, վիշապանման էակների մասին պատմություններով։ Ամենամռայլ ավանդություններից մեկը պատմում է Արտավազդ արքայի մասին, որին շղթայել են լեռան խորքում։ Ըստ ավանդության՝ երկու շուն կրծում են այդ շղթաները՝ փորձելով ազատել գերյալին, իսկ ստորգետնյա դարբինները ժամանակ առ ժամանակ նորոգում են դրանք։

Ըստ հավատալիքների՝ որոշակի գիշերներ լեռան խորքից կարող է խուլ մետաղական թխկթխկոց լսվել՝ ասես ինչ-որ մեկն իսկապես աշխատում է սալի վրա։ Ավանդության որոշ տարբերակներում կենդանիները զգում են անբացատրելի ուժի մոտենալը և առանց տեսանելի պատճառի սկսում անհանգստանալ։

Լեռները միշտ էլ մարդկանց թվացել են այնպիսի վայրեր, որտեղ տեսանելիի և անտեսանելիի միջև սահմանը հատկապես բարակ է դառնում։ Իսկ մթության մեջ՝ քարե պատերի ու անծանոթ ձայների մեջ, հինավուրց ավանդությունը հեշտությամբ կարող է վերածվել անձնական մղձավանջի։

Նորատուսի գերեզմանատունը

Սևանա լճի ափին գտնվող Նորատուսը Հայաստանի ամենահայտնի պատմական գերեզմանատներից մեկն է։ Դրա գլխավոր առանձնահատկությունը բազմաթիվ խաչքարերն են՝ հայկական ավանդական քարե խաչերը, որոնք զարդարված են նուրբ փորագրություններով և բարդ զարդանախշերով։ Դրանցից մի քանիսը միջնադարից են, իսկ գերեզմանատունը դարերի հիշողություն է պահպանում այն մարդկանց մասին, որոնց անուններն ու պատմություններն աստիճանաբար մոռացության են մատնվում։

Ցերեկը Նորատուսն առաջին հերթին տպավորում է իր մշակութային և պատմական ժառանգությամբ։ Սակայն բավական է պատկերացնել այս տարածքը մթնշաղին՝ քարե ուրվագծերի, երկար ստվերների և Սևանից փչող սառը քամու մեջ, և մթնոլորտն անմիջապես փոխվում է։ Խաչքարերն սկսում են հիշեցնել վաղուց անցած դարաշրջանների լուռ վկաների։

Գերեզմանատան հետ կապված է Թամերլանի արշավանքի մասին մի ավանդություն։ Ըստ վարկածներից մեկի՝ տեղի բնակիչները խաչքարերի վրա հագուստ են հագցրել, որպեսզի հեռվից դրանք զորքի տեսք ունենան։ Բարձունքի վրա բազմաթիվ կերպարանքներ տեսնելով՝ հակառակորդը, իբր, կարծել է, թե իր առջև մեծաթիվ բանակ է կանգնած, և նահանջել է։

Կան նաև ավելի խորհրդավոր պատմություններ․ իբր մթության մեջ քարե խաչերը փոխում են իրենց ուրվագծերը, ստվերները սահում են դրանց միջև, իսկ լուսանկարները չեն կարողանում փոխանցել վայրի մթնոլորտն այնպես, ինչպես այն զգում է այստեղ անձամբ հայտնված մարդը։ Որոշ պատմություններում դրան ավելանում են հին հայերենով շշուկներ և լուսանկարներում հայտնվող տարօրինակ խանգարումներ։

Բայց մի՞թե Հելոուինի լավ պատմության համար ապացույցներ են անհրաժեշտ։ Երբեմն բավական է հնագույն գերեզմանատունը, լռությունն ու սեփական երևակայությունը, որը համառորեն հրաժարվում է յուրաքանչյուր խշշոցը պարզապես քամու ձայն համարել։

Դիլիջանի «Իմպուլս» լքված գործարանը

Լքված արդյունաբերական օբյեկտներն իրենց վախի յուրահատուկ գեղագիտությունն ունեն։ Այստեղ չկան հնագույն տապանաքարեր կամ հեքիաթային հրեշներ․ միայն բետոն, ժանգոտած մետաղ, կոտրված պատուհաններ և հսկայական տարածքներ, որտեղ մի ժամանակ մարդիկ աշխատել են։ Դիլիջանի լքված «Իմպուլս» գործարանը հենց այդպիսի վայր է։

Խորհրդային արդյունաբերական ժառանգությունը վաղուց դարձել է քաղաքային յուրահատուկ գեղագիտության մի մասը․ դատարկ արտադրամասերը հետապոկալիպտիկ ֆիլմի դեկորացիաներ են հիշեցնում։ Կառույցների բեկորները, սարքավորումների հետքերն ու լույսը ներս թողնող տանիքները հիշեցնում են այն ժամանակները, երբ գործարանը բոլորովին այլ իրականության մասն էր։ Այժմ այդ իրականությանը փոխարինել են լռությունն ու ամայության զգացումը։

Լուրերի համաձայն՝ դատարկ տարածքներում երբեմն տարօրինակ, ցածր հաճախականության մռնչյուն է լսվում, որը հիշեցնում է հին սարքավորումների աշխատանքը։ Գործարանի շուրջը պտտվում են նաև ավելի ֆանտաստիկ պատմություններ՝ գաղտնի ստորգետնյա լաբորատորիաների և այն ազդանշանային շչակի մասին, որը, իբր, հնչում է ուշ գիշերին, երբ ձեռնարկությունը վաղուց չի գործում։

Այս պատմությունների իսկությունը հաստատող ապացույցներ չկան։ Սակայն արդյունաբերական ավերակներն ինքնին մի յուրահատուկ հատկություն ունեն․ դրանցում հեշտ է պատկերացնել թաքնված տարածքներ, մոռացված փորձարկումներ և իրադարձություններ, որոնց մասին այլևս ոչ ոք չի պատմի։ Հատկապես եթե ուշ երեկոյան հայտնվեք այդ վայրի մոտ, երբ մետաղի յուրաքանչյուր ճռռոց թվում է մեկ այլ ժամանակից եկող ազդանշան։

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում