Օգոստոս։ Երեւանի կենտրոն։ Հանրապետության հրապարակից ձախ, խանութների անվերջանալի շարքերն ու մրգավաճառները՝ մայթերի երկայնքով՝ աջ կողմում։ Այս ամբողջ քաոսի արանքում կա մի նեղ գիծ, որը վերածվում է ամայի փողոցի։ Ֆիրդուսը Երեւանի սրտում գտնվող ամենահին թաղամասն է, որն ապրում է ժանգոտ ավտոտնակների, տնակային թաղամասերի եւ փոշու ամպերի մեջ: Նախկինում այն կոչվում էր «33 թաղամաս»։ Այն ժամանակին բանուկ տարածք էր, բայց այժմ գրեթե ամբողջությամբ քանդված է:
Ֆիրդուսն ամենացավոտ պատմություններից է, քանի որ դեռ պայքար է գնում անխնա փոփոխվող ու պատմական տեսքը կորցնող քաղաքի մշակութային հիշողությունը պահպանելու համար։
Այժմ տարածքը գրեթե քանդված է, պահպանվել է մի փոքրիկ փողոց՝ 300 մետր երկարությամբ, որտեղ, սակայն, գործնականում ոչինչ չի մնացել։
Բազմաթիվ անդեմ երկնաքերերի մեջ էլ ավելի մեծ նշանակություն են ձեռք բերում Երեւանի հին պատմական թաղամասերը, որոնց պահպանւմը դառնում է հայոց պատմության ու մշակույթի մի ամբողջ շերտի պահպանման խնդիր։
Ֆիրդուսի փողոցները գրեթե ամայի են, իսկ անցորդներն ընդհանրապես չեն սիրում լուսանկարվել։ Ժանգոտ ավտոտնակների ետեւում, տեղ-տեղ, երեւում են նախկին ճարտարապետության մնացորդները՝ հարթաքանդակներ ու սյուներ՝ խառնված փայտե պատուհանների շրջանակներով։
Ֆիրդուսի փրկված «գանձերը» թաքնված են տների միջեւ ընկած նեղ անցումներում, որոնց նայելով հայտնվում ես փոքրիկ բակերում։ Բաց դռան հետեւում լսվում են տան խոսակցություններն ու երեխաների ծիծաղը։
Անցնելով այս փոքրիկ փողոցով եւ արդեն պատրաստվում էի հեռանալ, գործնականում նկատելի ոչինչ չգտնելով, լուսանկարիչն ու ես պատահաբար թեքվում ենք մի նեղ արահետի կողմ։ Վայրի խաղողն աճում է պատերի երկայնքով՝ փաթաթվելով տների տանիքներին։
Հոգնած դեմքերը շրջվում են օբյեկտիվից եւ լուռ նստում ծառերի ստվերում՝ գնահատելով մեզ։
Հետեւելով շոգից թաքնված կատուներին՝ մենք հայտնվում ենք նեղ բակում, որի կենտրոնում կա այգի եւ մեծ ծառ: Մեզ մի կին դիմավորում է հետաքրքրասիրությամբ ու անվստահությամբ։ Իմանալով, որ մամուլից ենք ու համոզվելով, որ քաղաքական շահ չունենք, մեղմանում է ու սկսում խոսել տան ու տարածքի մասին։ Նրա անունը Իրինա է, նա եւ իր ընտանիքը երկար ժամանակ ապրում են այս տանը, որը կառուցվել է դեռեւս 1932 թվականին։ Կինը սրտնեղած նշում է, որ տունը չի ապրի իր դարը։ Նախկինում դա ինչ-որ վարչական շենք էր, իսկ հետո սեփականաշնորհվեց։
Իրինան ջերմորեն խոսում է տան, այգու, ընդհանրապես տարածքի մասին։ Նրանք բակում շատ կատուներ ունեն եւ նույնիսկ մեկշաբաթական ձագեր։ Մինչ մենք կանգնած ենք մեծ ծառի ստվերում ու զրուցում Իրինայի հետ, նրա թոռները վազվզում են, նրանք ցույց են տալիս մեզ կատվի ձագուկներին։ Քիչ անց ծանոթանում ենք տղաների ծնողների հետ։ Մայրիկն ասում է, որ բակի կենտրոնում գտնվող հսկա ծառը ծեր թթենի է, որը նույնպես մի քանի տասնամյակի հնություն ունի։ Դժկամությամբ հրաժեշտ ենք տալիս ու հեռանում։ Փորձում եմ հիշել այն ամենը, ինչ տեսել եւ լսել եմ՝ անհամբերությամբ ըմբռնելով ամեն մի մանրուք՝ հասկանալով, որ անհետացող աշխարհի կենտրոնում եմ։
Այստեղ՝ Ֆիրդուսում, դեռ մնում են անցյալ կյանքի հիշողությունները, բայց որքան ժամանակ է անցնում, այնքան շուտ են մաշվում՝ վերածվելով առակների ու լեգենդների։ Մի քանի ընտանիք կստիպեն լքել իրենց տները, մնացած շենքերը կքանդվեն, եւ նրանց փոխարեն կաճեն գռեհիկ ուրբանիզմը։
Ամենահետաքրքիրն այս փողոցում հին ժամանակների հիշողություններն են։ Շուտով մշակութային հիշողությունը միակ բանն է, որ կմնա Ֆիրդուսից, բայց առայժմ հանգիստ կյանքը, հույսն ու մանկական ծիծաղը դեռ փայլում են այժմյան փոքրիկ փողոցի ամենաթաքնված անկյուններում:
Ռեգինա Մելիքյան
Լուսանկարները՝ Նաստյա Շեւչենկո
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
20:18, 7 սեպտեմբերի
Lamborghini-ն ներկայացրել է Reef AL Arancio յուրօրինակ մանկասայլակը18:10, 7 սեպտեմբերի
Ափամերձ նրբագեղության էությունը՝ Ralph Lauren-ի գարուն-ամառ 2025 հավաքածուում17:23, 7 սեպտեմբերի
Ռիհաննան՝ 20 000 դոլար արժողությամբ Alaïa վերարկուով16:02, 7 սեպտեմբերի
Սկսվել են «Աղախնի պատմությունները» սերիալի վերջին՝ վեցերորդ եթերաշրջանի նկարահանումները14:20, 7 սեպտեմբերի
Ջենիֆեր Լոպեսն իր նախկին ամուսնու՝ Բեն Աֆլեքի ֆիլմի աստղային պրեմիերային կրել է շլացնող զգեստ12:25, 7 սեպտեմբերի
10:34, 7 սեպտեմբերի
Սելենա Գոմեսը պաշտոնապես միլիարդատեր է դարձել09:00, 7 սեպտեմբերի
ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 7-Ի ՁԵՐ ՌՈՄԱՆՏԻԿ ՀՈՐՈՍԿՈՊԸ23:06, 6 սեպտեմբերի
Սեքսի համար իդեալական օրն ու ժամը22:17, 6 սեպտեմբերի
Սելենա Գոմեսի սիրելին կիսվել է իր տարօրինակ պեդիկյուրի լուսանկարներով, որոնք սարսափեցրել են երկրպագուներին21:14, 6 սեպտեմբերի
ArmenՅԱՆs. Դավիթ Սարգսյանը՝ Ջորջ Քլունիի եւ Բրեդ Փիթի հետ «Գայլերը» ֆիլմում նկարահանվելու եւ Փիթի վրա «զենք պահելու» մասին20:15, 6 սեպտեմբերի