Այսօր՝ փետրվարի 19-ին, լրանում է հայ գրող, բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 155-ամյակը։ Ի պատիվ այս ամսաթվի, մենք վերհիշել ենք գրողի կյանքի ամենահետաքրքիր փաստերը եւ նրա ստեղծագործություններից վառ մեջբերումներ:

«Իմ հերը մի դագանակ ուներ, որ էստեղից մեկնում էր, երկնքում աստղերը խառնում»։ («Սուտասանը»)
Հովհաննես Թումանյանը ծնվել է Հայաստանի հյուսիսում գտնվող գեղատեսիլ Դսեղ գյուղում՝ քահանայի ընտանիքում։ 19 տարեկանում ապագա գրողն ամուսնացել է 17-ամյա Օլգա Մաճկալյանի՝ Թիֆլիսի հոգեւորականի խորթ դստեր հետ։

Օլգա Մաճկալյանը՝ Հովհաննես Թումանյանի կինը
Գրողն ունի տասը ժառանգ՝ վեց դուստր՝ Աշխեն, Նվարդ, Անուշ, Արփիկ, Սեդա եւ Թամարա, եւ չորս որդի՝ Արթիկ, Մուշեղ, Ամլիկ եւ Արեգ։ Թումանյանի բոլոր որդիները մասնակցել են մարտերին եւ զոհվել պատերազմի տարբեր տարիներին եւ ստալինյան բռնաճնշումներից։ Գրողի երկու դուստրերն իրենց կյանքը նվիրել են գրականությանը` դառնալով թումանյանագետներ։

Հովհաննես Թումանյանը՝ կնոջ՝ Օլգայի հետ
«Մահը մերն է, մենք՝ մահինը»
Թիֆլիսում ապրելու տարիներին գրողը կազմակերպել է «Վերնատուն»՝ գրողների, թարգմանիչների, բանաստեղծների, արվեստագետների, կոմպոզիտորների միությունը, որոնք հավաքվել են միասին եւ քննարկել գրականության եւ մշակութային հարցեր։ Շատ հայտնի հայեր «Վերնատուն»-ում մշտական այցելուներ էին, այդ թվում՝ Ավետիք Իսահակյանը, Վահան Տերյանը, Նար Դոսը, Ալեքսանդր Շիրվանզադեն եւ շատ ուրիշներ։

Հովհաննես Թումանյանի հուշարձանը՝ Երեւանում
Մեզ մոտ եք եկել ձյունի աշխարհից,
Կոչում դեպ բարին, դեպ վսեմն ու սեր
Մեր ցավոտ սրտում զարթնում են նորից
Երջանիկ կյանքի իղձեր ու հույզեր։
Աշխարհից աշխարհ թող ձեն տան իրար,
Որոնք իշխում են մարդկանց սրտերին,
Ազգերն ինչ ունեն ազնիվ ու պայծառ,
Թող ի մի բերեն էս դառն օրերին։
Հովհաննես Թումանյանի աշխատանքը բարձր է գնահատվել նաեւ հայ մտավորականության շրջանակներից դուրս։ Վալերի Բրյուսովը Թումանյանի ամենամոտ ընկերներից էր, նրանց ընկերությունը տեւել է մինչեւ հայ գրողի կյանքի վերջին օրերը։ Կոնստանտին Բալմոնտը թարգմանել է Թումանյանի ստեղծագործությունները եւ մտերիմ է եղել նրա հետ։
Երկու դարի արանքում,
Երկու քարի արանքում,
Հոգնել եմ նոր ընկերի
Ու հին ցարի արանքում:
Հովհաննես Թումանյանի գործերից շատերն էկրանավորվել են, իսկ «Անուշ» վեպի հիման վրա օպերա է ստեղծվել։

Հովհաննես Թումանյանի հուշարձանը Երեւանում
Ականավոր գրողը հայ գրականության ծաղկման խորհրդանիշն է եւ հավերժացել է հայոց պատմության մեջ ոչ միայն որպես գրող, այլեւ որպես հասարակական գործիչ։ Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են տասնյակ լեզուներով։ Ռուսերեն թարգմանություններ են կատարել ոչ միայն Բրյուսովը եւ Բալմոնտը, այլև Բելլա Ախմադուլինան, Վլադիմիր Դերժավինը, Սամուիլ Մարշակը եւ շատ այլ հայտնի ռուս գրողներ եւ գրական գործիչներ։

Հովհաննես Թումանյանի թանգարանը՝ Երեւանում
Հայրենի Դսեխ գյուղում կառուցվել է գրողի տուն-թանգարանը։ Երեւանում կա նաեւ թանգարան, որի դիմաց կառուցվել է 54 աստիճան, որը համապատասխանում է Թումանյանի ապրած տարիներին։ Գրողի անունով է կոչվում Երեւանի կենտրոնական փողոցներից մեկը, իսկ Օպերայի եւ բալետի շենքի մոտ կանգնեցվել է Թումանյանի հուշարձանը։
Ռեգինա Մելիքյան
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
23:01, 4 սեպտեմբերի
«Սատանան Zara է հագնում». Աննա Վինտուրի նոր անհաջողությունը Met Gala-ում22:30, 4 սեպտեմբերի
100 միլիարդ դոլարն անհետացավ. Shein-ի և fast fashion-ի խելագար դարաշրջանն ավարտվո՞ւմ է21:16, 4 սեպտեմբերի
Շնոբելյան մրցանակ 2026. Ինչպես ճիշտ մաքրել քիթը, ինչու է դեռահասների և կեղտոտ ներքնազգեստի վրայից վատ հոտ գալիս21:05, 4 սեպտեմբերի
«Մամայի Բալա»-ն վերադառնում է․ նոր եթերաշրջանում՝ նոր խառնաշփոթ, սեր ու անսպասելի փորձություններ20:30, 4 սեպտեմբերի
«Մի գդալ սեր»՝ ֆիլմ, որի յուրաքանչյուր դետալում սեր կա․ պրեմիերա, կարմիր գորգ, խոստովանություններ20:20, 4 սեպտեմբերի
«Միլիարդատերերի բունկերի» խիստ կանոնները. Ինչպես են աշխարհի հարուստները ապրում Ինդիան Քրիքի փակ գյուղում19:33, 4 սեպտեմբերի
6.6 տրիլիոն դոլարը գնում է կանանց. Միլիարդատերերի կանայք պատրաստվում են շահել համաշխարհային հարստության պատմության մեջ ամենամեծ ջեքփոթը16:34, 4 սեպտեմբերի
Ֆանտաստիկ ճանապարհորդություն. սուպեր զբոսանավերը և շքեղ լայներները գերհարուստ արկածախնդիրներին տանում են աշխարհի ծայրը15:43, 4 սեպտեմբերի
£87 արժողությամբ կրծկալ և £74,000–անոց Birkin. Ջորջինա Ռոդրիգեսը շքեղ նորաձևության շքերթ է կազմակերպել Վենետիկում15:24, 4 սեպտեմբերի
Amouage-ը իր սահմանային գծում. երկու նոր բույրեր կայծակի, բեմի և գոյատևելու ցանկության մասին14:36, 4 սեպտեմբերի
Փոքր Rolex-ները մեծ գումարներ են բերում. Ինչու են կանացի ժամացույցները ռեկորդներ սահմանում երկրորդային շուկայում14:13, 4 սեպտեմբերի
Առանց ղեկի և ոտնակների. Tesla-ն ոսկե ռոբոտաքսի է բերել Տեխասի փողոցներ