Այսօր՝ ապրիլի 24-ին, լրանում է 1915 թվականին՝ Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանության 109-րդ տարելիցը, ինչի կապակցությամբ մենք ընտրել ենք հայտնի դեմքերի հայտարարությունները այդ ողբերգալի իրողության մասին։

Առնոլդ Թոյնբի
«Այս բոլոր բռնությունները կատարվում են հայերի դեմ, նույնիսկ եթե նրանք ոչինչ չեն անում նրանց հրահրելու համար» (Առնոլդ Թոյնբի, 1915 թ., անգլիացի պատմաբան, ելույթ է ունեցել ի պաշտպանություն Հայաստանի անկախության եւ ընդդեմ Օսմանյան կայսրության հանցագործությունների):
«Երբ թուրքական իշխանությունները հրաման տվեցին այս վտարումների մասին, նրանք փաստացի մահապատժի ենթարկեցին մի ամբողջ ժողովրդի. նրանք դա հիանալի հասկանում էին եւ ինձ հետ զրույցներում հատուկ փորձեր չէին անում այդ փաստը թաքցնելու համար։ Վստահ եմ, որ մարդկության ողջ պատմության մեջ նման սարսափելի դրվագ չկա։ 1915-ին հայ ընտանիքների տեղահանման հրամանները պարզ մահապատժի դատավճիռ էին ողջ ժողովրդի համար» (Հենրի Մորգենթաու, 1919, Օսմանյան կայսրությունում ԱՄՆ դեսպանը. «Թուրքիայում Ամերիկայի դեսպան Հենրի Մորգենթաուի հուշերից»):

Հենրի Մորգենթաու
«Հայկական հարցը վերջնականապես լուծելու նպատակով հայ ազգին ոչնչացնելու թուրքական կառավարության քայլերը չեն կարողանում կանգնեցնել ոչ մեր ներկայացուցիչները, ոչ ամերիկյան դեսպանատունը, ոչ Հռոմի պապի պատվիրակությունները, ոչ էլ դաշնակիցների սպառնալիքները։ (Գրաֆ Վոլֆ Մետերնիխ, 1916 թ., Օսմանյան կայսրությունում Գերմանիայի դեսպանը)
«...Հայերի կոտորածը այս պատերազմի ամենամեծ հանցագործությունն է, եւ եթե մենք չենք կարողանում գործել Թուրքիայի դեմ, ապա մենք ներում ենք նրանց... Թուրքական սարսափի դեմ արմատական պայքարի ձախողումը նշանակում է, որ ամբողջ աշխարհում ապագա աշխարհի մասին բոլոր խոսակցությունները անհեթեթություն են» (Թեոդոր Ռուզվելտ, 1918, Միացյալ Նահանգների 26-րդ նախագահը, 1918 թվականի մայիսի 11-ին Քլիվլենդ Գուդլի Դոջին ուղղված նամակից):
«1915 թվականին սկսված կոտորածը նմանը չունի մարդկության պատմության մեջ։ Աբդուլ Համիդի դեմ ջարդերը մի փոքր մասն են այն ամենի, ինչ անում են այսօր թուրքերը» (Ֆրիտյոֆ Նանսեն, 1915, նորվեգացի գիտնական)
«Այս թեմային ծանոթ եմ ոչ միայն պատմությունից։ Մորական տատս՝ Շուշան Տիգրանովնա Կրունին, փրկվել է մահից՝ 13 տարեկանում։ Նրան փրկել են ռուս հավատացյալները, որոնք նույնպես Թուրքիայից փախել են Ռուսաստան։ Ցավոք սրտի, մեծ մայրս մահացել է իմ ծնվելուց առաջ։ Բայց, մորս պատմելով, տատիկս իր ողջ կյանքն անցկացրել է հարազատներին փնտրելով՝ ոչինչ չիմանալով նրանց մասին՝ աարդյոք նրանք ո՞ղջ են, թե՞ մեռած» (Դիմա Բիլան, ռուս երգիչ):
«Հայերը դարեր շարունակ հալածվել են, նրանք եղել են քրիստոնեության առաջին ամրոցը եւ նրանք քրիստոնեության միակ հենակետն են Մերձավոր Արեւելքում» (Դին Քեյն, ամերիկացի դերասան եւ պրոդյուսեր):

«Այն, ինչ տեղի ունեցավ Հայաստանում, սարսափելի է. Դա սխալ էր: Եկեք խոստանանք երբեք չմոռանալ եւ առաջ մղել մարդու իրավունքները, որտեղ էլ որ լինենք» (Էլթոն Ջոն, երաժիշտ):

«Ե՛վ Դարֆուրի, եւ՛ Հայոց ցեղասպանության դեպքում երբեմն օգտագործվում է կոտորած արտահայտությունը։ Երկար ու դժվարին պայքար եղավ տեղի ունեցածը իրականում ցեղասպանություն անվանելու համար։ Անհնար է հերքել կատարվածը։ Եթե ինչ-որ մեկը փորձում է ոչնչացնել մի ամբողջ էթնիկ խմբի մշակույթը, եւ դուք չեք կարող վերադարձնել այն, դա ցեղասպանություն է: Այլ տարբերակ չկա» (Ջորջ Քլունի, ամերիկացի դերասան):

«Թուրքիայում սպանվել է 30 հազար քուրդ եւ մեկ միլիոն հայ։ Ոչ ոք չի խոսում այդ մասին, եւ մարդիկ ատում են ինձ այդ մասին խոսելու համար: 1915 թվականին Թուրքիայում հայերի հետ կատարվածը տաբու թեմա էր։ Բայց հիմա պետք է խոսել անցյալի մասին» (Օրհան Փամուկ, թուրք գրող, Նոբելյան մրցանակակիր):
«Ժխտել Հայոց ցեղասպանությունը նշանակում է մեղսակից լինել մարդկության դեմ այդ հանցագործությանը» (Հասան Ջեմալ, լրագրող, Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչներից մեկի՝ Ահմեդ Ջեմալ փաշայի թոռը):

«Ես գրել էի ազգային փոքրամասնությունների մասին եւ ցանկանում էի անդրադառնալ անցյալ դարի անասելի ողբերգությանը, խոսել Հայոց ցեղասպանության մասին, կիսել այս ցավը ժողովրդի հետ եւ փորձել կամուրջներ կառուցել» (Էլիֆ Շաֆաք, թուրք գրող, ով հետապնդվել է իր «Ստամբուլի հիմնադրումը» գրքի համար):
Ռեգինա Մելիքյան
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
23:01, 4 սեպտեմբերի
«Սատանան Zara է հագնում». Աննա Վինտուրի նոր անհաջողությունը Met Gala-ում22:30, 4 սեպտեմբերի
100 միլիարդ դոլարն անհետացավ. Shein-ի և fast fashion-ի խելագար դարաշրջանն ավարտվո՞ւմ է21:16, 4 սեպտեմբերի
Շնոբելյան մրցանակ 2026. Ինչպես ճիշտ մաքրել քիթը, ինչու է դեռահասների և կեղտոտ ներքնազգեստի վրայից վատ հոտ գալիս21:05, 4 սեպտեմբերի
«Մամայի Բալա»-ն վերադառնում է․ նոր եթերաշրջանում՝ նոր խառնաշփոթ, սեր ու անսպասելի փորձություններ20:30, 4 սեպտեմբերի
«Մի գդալ սեր»՝ ֆիլմ, որի յուրաքանչյուր դետալում սեր կա․ պրեմիերա, կարմիր գորգ, խոստովանություններ20:20, 4 սեպտեմբերի
«Միլիարդատերերի բունկերի» խիստ կանոնները. Ինչպես են աշխարհի հարուստները ապրում Ինդիան Քրիքի փակ գյուղում19:33, 4 սեպտեմբերի
6.6 տրիլիոն դոլարը գնում է կանանց. Միլիարդատերերի կանայք պատրաստվում են շահել համաշխարհային հարստության պատմության մեջ ամենամեծ ջեքփոթը16:34, 4 սեպտեմբերի
Ֆանտաստիկ ճանապարհորդություն. սուպեր զբոսանավերը և շքեղ լայներները գերհարուստ արկածախնդիրներին տանում են աշխարհի ծայրը15:43, 4 սեպտեմբերի
£87 արժողությամբ կրծկալ և £74,000–անոց Birkin. Ջորջինա Ռոդրիգեսը շքեղ նորաձևության շքերթ է կազմակերպել Վենետիկում15:24, 4 սեպտեմբերի
Amouage-ը իր սահմանային գծում. երկու նոր բույրեր կայծակի, բեմի և գոյատևելու ցանկության մասին14:36, 4 սեպտեմբերի
Փոքր Rolex-ները մեծ գումարներ են բերում. Ինչու են կանացի ժամացույցները ռեկորդներ սահմանում երկրորդային շուկայում14:13, 4 սեպտեմբերի
Առանց ղեկի և ոտնակների. Tesla-ն ոսկե ռոբոտաքսի է բերել Տեխասի փողոցներ