• Քննարկում և ստորագրման արարողություն «ՌեԱ» փառատոնի շրջանակում․ Սերժ Ավետիքյանին նաև հանձնվել է հատուկ մրցանակ

  Նոյեմբերի 7-14-ը Երևանում անցկացվում է 18-րդ «ՌեԱ» (Ռեանիմանիա անիմացիոն ֆիլմերի և պատկերապատման արվեստի) միջազգային փառատոնը...

• 18-րդ անգամ իրականություն դարձավ Երևանի Շեքսպիրյան միջազգային թատերական փառատոնը

  ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ նոյեմբերի 4–10-ը Երևանում անցկացվեց Երևանի «Shakespeare & Co.» 18-րդ միջազգային թատերական փառատոնը...

• Անժամանակյա դասականները նոր մեկնաբանություններով. Երևանը հյուրընկալում է 18-րդ Շեքսպիրյան փառատոնը

  Ավելի քան չորս դարերի պատմություններ կրկին կկենդանանան երևանյան բեմում, քանի որ նոյեմբերի 4-ին մայրաքաղաքում կբացվի Շեքսպիրյան 18-րդ միջազգային թատերական փառատոնը…

• «Հայկական գինու շաբաթ». նախաձեռնություն, որը խրախուսում է աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող հայերին դառնալ իրենց ազգային գինեգործության դեսպանները

  Նոյեմբերի 8-ից 14-ը Հայաստանում կանցկացվի «Հայկական գինու շաբաթ» նախաձեռնությունը, որը յուրաքանչյուր հայի հրավիրում է դառնալ ազգային գինեգործության դեսպան…

• ReAnimania-ն 18 տարեկան է․ միջազգային փառատոնն ընդլայնում է ծրագիրն ու հանդես գալիս նոր նախագծերով

  Նոյեմբերի 7-ից 14-ը Երևանը կրկին կհյուրընկալի աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանած անիմատորների, նկարիչների և վիզուալ արվեստի սիրահարների…

• Կենդանի զեբր, սև խավիար և կենդանիների կերպարներով հյուրեր․ Դոնալդ Թրամփը Մար-ա-Լագոյի իր նստավայրում «Վայրի ջունգլիներ» թեմատիկ երեկույթ է կազմակերպել

  Դոնալդ Թրամփը որոշել է Հելոուինը նշել մեծ շուքով։ ԱՄՆ նախագահն իր՝ Ֆլորիդայի Մար-ա-Լագո նստավայրում թեմատիկ երեկույթ է կազմակերպել՝ տոնը վերածելով իսկական աշխարհիկ շքահանդեսի…

• Նկարիչը թանգարանի անվտանգության աշխատակիցների ուշադրությունը շեղել է անպարկեշտ ձայների միջոցով, որպեսզի գաղտնի կերպով կախի Met Gala-ն քննադատող իր նկարը

  Մինչ աստղերը երազում են հայտնվել Met Gala-ի հյուրերի շարքում, նկարիչ Դեյվիդ Սեբաստիանը որոշել է միջոցառման պատմության մեջ իր անունը թողնել բոլորովին այլ կերպ…

• Գրքերի ընտրանի՝ սատանային հոգին վաճառածների մասին

  Փողը, փառքը, սերը և իշխանությունը, թերևս, մարդկանց ամենատարածված ցանկություններն են, որոնց հասնելու համար նրանք պատրաստ են անգամ հոգին վաճառել Սատանային…

Հայ գրականության երկու մեծերի՝ Վահան Տերյանի և Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ու մարդկային կապերի մասին նոր փաստեր են ներկայացվել Սուսաննա Հովհաննիսյանի նոր ուսումնասիրությունում։ «Վահան Տերյան, Հովհաննես Թումանյան և Նվարդ (Փաստաթղթեր և վերլուծություն)» մենագրությունը, որը լույս է տեսել Երևանի «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունում, գիտական շրջանառության մեջ է դնում նաև մինչ այժմ լայնորեն չուսումնասիրված արխիվային նյութեր։
Գիրքը հրատարակվել է «ԴԻԱԼՈԳ» կազմակերպության «Գրքային դիվանագիտություն» ծրագրի շրջանակում։ Կազմակերպությունն աջակցել է ուսումնասիրության հրատարակությանը՝ այն դիտարկելով որպես գրականագիտության զարգացմանն ու մշակութային կապերի ամրապնդմանն ուղղված կարևոր նախաձեռնություն։

Երկու մեծերի գրական երկխոսությունը

Սուսաննա Հովհաննիսյանի ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն Տերյանի և Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգությունն է, այլև նրանց փոխհարաբերությունների այն շերտերը, որոնք հնարավորություն են տալիս այլ տեսանկյունից ընկալել երկու բանաստեղծների գրական աշխարհը։
Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է նրանց գրական երկխոսությանը, առանձին ստեղծագործությունների ստեղծման պատմությանը, ինչպես նաև Վահան Տերյանի և Թումանյանի դստեր՝ Նվարդ Թումանյանի երկար տարիների բարեկամությանը։

Այս պատմության մեջ գրականությունը միահյուսվում է մարդկային զգացմունքների, անձնական հիշողությունների և ժամանակաշրջանի իրողությունների հետ։ Եվ հենց այդ համադրությունն է, որ թույլ է տալիս դասականներին դիտարկել ոչ միայն որպես գրականության պատմության մեծ անուններ, այլև որպես իրենց ժամանակի կենդանի մարդիկ՝ իրենց հարաբերություններով, ապրումներով և ներքին աշխարհով։

Նվարդ Թումանյանի հուշերը՝ գիտական շրջանառության մեջ
Ուսումնասիրության կարևորագույն հատվածներից մեկը Նվարդ Թումանյանի՝ Վահան Տերյանի մասին հուշերի ամբողջական տեքստի հրապարակումն է։

Այս նյութը, ըստ հրապարակման, առաջին անգամ է ամբողջությամբ ներկայացվում լայն գիտական շրջանառության մեջ։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես անձնական հիշողություն, այլև որպես սկզբնաղբյուր, որը նոր հնարավորություններ է ստեղծում Տերյանի կենսագրության և ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Հուշերը հնարավորություն են տալիս նոր դիտանկյունից դիտարկել այն կենսագրական և հոգեբանական հանգամանքները, որոնք կարող էին ներշնչել Տերյանին՝ ստեղծելու իր հայտնի ստեղծագործություններից մի քանիսը։

Այստեղ գրականագիտությունը կարծես դուրս է գալիս միայն տեքստի սահմաններից։ Բանաստեղծության հետևում հայտնվում է իրական կյանքը՝ հարաբերությունները, ապրումները, հիշողությունները և այն ժամանակաշրջանը, որի միջավայրում ծնվել են Տերյանի ստեղծագործությունները։

Արխիվը՝ որպես գրականության կենդանի հիշողություն

Նոր մենագրության կարևոր առանձնահատկություններից է արխիվային նյութերի ընդգրկումը։ Հին փաստաթղթերը, հուշերը և պահպանված վկայությունները հնարավորություն են տալիս վերականգնել մի դարաշրջանի գրական ու մարդկային միջավայրը, որը ժամանակի ընթացքում կարող էր մնալ միայն ընդհանուր հիշողության մակարդակում։
Այս առումով գիրքը ոչ միայն Տերյանի և Թումանյանի մասին հերթական ուսումնասիրությունն է։ Այն նաև փորձ է՝ դասական գրականության պատմությունը լրացնելու նոր փաստերով և սկզբնաղբյուրներով։

Սուսաննա Հովհաննիսյանը ճանաչված թումանյանագետ է, ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող և Գրականության ու գեղանկարչության միջազգային ակադեմիայի անդամ։

Գրքի հրատարակության հովանավորությունն իրականացրել է հասարակական գործիչ Յուրի Նավոյանը։ Աշխատանքի ստեղծմանը մասնակցել են նաև Հովհաննես Թումանյանի թանգարանը՝ տնօրեն Լուսինե Ղարախանյանի գլխավորությամբ, և բանաստեղծի ծոռը՝ տերյանագետ Գևորգ Էմին-Տերյանը։

Գրքի տեսողական ձևավորումն իրականացրել է ARART ստուդիայի ստեղծագործական խումբը։

Տերյանի և Նվարդ Թումանյանի 140-ամյակին

Մենագրության հրատարակությունը խորհրդանշականորեն կապվում է Վահան Տերյանի և Նվարդ Թումանյանի ծննդյան 140-ամյակի հետ։
Տերյանի և Թումանյանի անունները վաղուց արդեն հայ գրականության պատմության անբաժանելի մասն են։ Սակայն նրանց ժառանգության ուսումնասիրությունը շարունակվում է, և յուրաքանչյուր նոր փաստ կարող է փոխել արդեն ծանոթ պատմության որոշ դրվագների ընկալումը։

Սուսաննա Հովհաննիսյանի նոր աշխատության արժեքը հենց այստեղ է՝ այն փորձում է արխիվներում պահպանված նյութերը վերադարձնել ընթերցողին և գիտությանը՝ հնարավորություն տալով նորից անդրադառնալ հայ գրականության երկու մեծերի ստեղծագործական և մարդկային աշխարհին։

Երբ հին փաստաթղթերը դուրս են գալիս արխիվների լռությունից, դասական գրականության հերոսները կրկին կենդանանում են՝ արդեն ոչ միայն իրենց բանաստեղծություններով, այլև իրենց ժամանակի իրական պատմությամբ։

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում