• Հենրիկ Մալյան․ ծննդյան օրվա հեքիաթը. «Ես արվեստում ոչնչով չեմ ուզում զբաղվել, բացի մարդուց»

  «Ես արվեստում ոչնչով չեմ ուզում զբաղվել, բացի մարդուց»։ Հենրիկ Մալյանի այս մի նախադասությունը, թերևս, նրա ամբողջ ստեղծագործական ճանապարհի ամենաճիշտ բանաձևն է...

• Ինչպես պահպանել տան համը աշխարհի մյուս կողմում. Ֆրանսիայում կհրատարակվի Զարզավաջյան եղբայրների գիրքը՝ հայկական սփյուռքի խոհանոցի մասին

  Արգենտինայից և Լիբանանից մինչև Ավստրալիա և Ճապոնիա. հայկական խոհանոցը երկար ժամանակ ապրել է Հայաստանի սահմաններից շատ հեռու՝ փոխվելով նոր երկրների, ապրանքների և ընտանեկան պատմությունների ազդեցության տակ․․․

• Լեգենդի վերադարձը. Ռոմանտիկա, «դրայվ» և սիրո խոստովանություններ. Գարուի համերգը՝ Երևանում

  Սեպտեմբերի 22-ին Երևանը կրկին դիմավորեց Գարուին՝ ֆրանս-կանադացի երգչին, որը միլիոնավոր մարդկանց հայտնի է «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» ներկայացման մեջ Քվազիմոդոյի դերակատարմամբ...

• Լիլիթ Մելիքյանի «Կինը» ցուցահանդեսը Գլենդելում․ գույնի, կտավի և նորաձևության երկխոսություն

  Օրեր առաջ Գլենդել քաղաքում տեղի ունեցավ «Տերյան մշակութային կենտրոն»ՀԿ հիմնադիր և գեղարվեստական ղեկավար, նկարիչ-դիզայներ Լիլիթ Մելիքյանի «Կինը» խորագրով անհատական ցուցահանդեսը...

• Պար, թատրոն և միջազգային համագործակցություն․ մեկնարկել է «ԹԷԱՏՐՈՆ» փառատոնը

  Սեպտեմբերի 14–28-ը Հայաստանում կանցկացվի «ԹԷԱՏՐՈՆ» կատարողական արվեստների միջազգային ֆրանկոֆոն փառատոնը…

• Մարդկության դեմքը. Սուրենյանցի «Լքյալը» և հումանիստական արվեստը

  Վարդգես Սուրենյանցի հրաշք կտավը՝«Լքյալը», առաջին անգամ ներկայացվեց Հայաստանում, Ղազախստանի Աբիլխան Կաստեևի անվան արվեստի ազգային թանգարանի բացառիկ փոխառությամբ...

• Քրիստոնեական սարսափ. Ամենամռայլ կրոնական տեսարանները

  Քրիստոնեությունը լույս է և Աստծո ողորմածություն, կամ այդպես է ընդունված համարել․․․

• Մոխիրը կրակմարիչի մեջ, ծնկի իջած Հիտլերը և սատկած աղավնիներ. Մաուրիցիո Կատելանը Բեռլինում բեմադրել է «Գիշեր» ներկայացումը

  Հրդեհամարիչը, թերևս, ամենաաննկատելի ցուցանմուշն է Մաուրիցիո Կատելանի նոր ցուցահանդեսում, որն անցկացվել է Բեռլինում

Հայ գրականության երկու մեծերի՝ Վահան Տերյանի և Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ու մարդկային կապերի մասին նոր փաստեր են ներկայացվել Սուսաննա Հովհաննիսյանի նոր ուսումնասիրությունում։ «Վահան Տերյան, Հովհաննես Թումանյան և Նվարդ (Փաստաթղթեր և վերլուծություն)» մենագրությունը, որը լույս է տեսել Երևանի «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունում, գիտական շրջանառության մեջ է դնում նաև մինչ այժմ լայնորեն չուսումնասիրված արխիվային նյութեր։
Գիրքը հրատարակվել է «ԴԻԱԼՈԳ» կազմակերպության «Գրքային դիվանագիտություն» ծրագրի շրջանակում։ Կազմակերպությունն աջակցել է ուսումնասիրության հրատարակությանը՝ այն դիտարկելով որպես գրականագիտության զարգացմանն ու մշակութային կապերի ամրապնդմանն ուղղված կարևոր նախաձեռնություն։

Երկու մեծերի գրական երկխոսությունը

Սուսաննա Հովհաննիսյանի ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն Տերյանի և Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգությունն է, այլև նրանց փոխհարաբերությունների այն շերտերը, որոնք հնարավորություն են տալիս այլ տեսանկյունից ընկալել երկու բանաստեղծների գրական աշխարհը։
Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է նրանց գրական երկխոսությանը, առանձին ստեղծագործությունների ստեղծման պատմությանը, ինչպես նաև Վահան Տերյանի և Թումանյանի դստեր՝ Նվարդ Թումանյանի երկար տարիների բարեկամությանը։

Այս պատմության մեջ գրականությունը միահյուսվում է մարդկային զգացմունքների, անձնական հիշողությունների և ժամանակաշրջանի իրողությունների հետ։ Եվ հենց այդ համադրությունն է, որ թույլ է տալիս դասականներին դիտարկել ոչ միայն որպես գրականության պատմության մեծ անուններ, այլև որպես իրենց ժամանակի կենդանի մարդիկ՝ իրենց հարաբերություններով, ապրումներով և ներքին աշխարհով։

Նվարդ Թումանյանի հուշերը՝ գիտական շրջանառության մեջ
Ուսումնասիրության կարևորագույն հատվածներից մեկը Նվարդ Թումանյանի՝ Վահան Տերյանի մասին հուշերի ամբողջական տեքստի հրապարակումն է։

Այս նյութը, ըստ հրապարակման, առաջին անգամ է ամբողջությամբ ներկայացվում լայն գիտական շրջանառության մեջ։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես անձնական հիշողություն, այլև որպես սկզբնաղբյուր, որը նոր հնարավորություններ է ստեղծում Տերյանի կենսագրության և ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Հուշերը հնարավորություն են տալիս նոր դիտանկյունից դիտարկել այն կենսագրական և հոգեբանական հանգամանքները, որոնք կարող էին ներշնչել Տերյանին՝ ստեղծելու իր հայտնի ստեղծագործություններից մի քանիսը։

Այստեղ գրականագիտությունը կարծես դուրս է գալիս միայն տեքստի սահմաններից։ Բանաստեղծության հետևում հայտնվում է իրական կյանքը՝ հարաբերությունները, ապրումները, հիշողությունները և այն ժամանակաշրջանը, որի միջավայրում ծնվել են Տերյանի ստեղծագործությունները։

Արխիվը՝ որպես գրականության կենդանի հիշողություն

Նոր մենագրության կարևոր առանձնահատկություններից է արխիվային նյութերի ընդգրկումը։ Հին փաստաթղթերը, հուշերը և պահպանված վկայությունները հնարավորություն են տալիս վերականգնել մի դարաշրջանի գրական ու մարդկային միջավայրը, որը ժամանակի ընթացքում կարող էր մնալ միայն ընդհանուր հիշողության մակարդակում։
Այս առումով գիրքը ոչ միայն Տերյանի և Թումանյանի մասին հերթական ուսումնասիրությունն է։ Այն նաև փորձ է՝ դասական գրականության պատմությունը լրացնելու նոր փաստերով և սկզբնաղբյուրներով։

Սուսաննա Հովհաննիսյանը ճանաչված թումանյանագետ է, ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող և Գրականության ու գեղանկարչության միջազգային ակադեմիայի անդամ։

Գրքի հրատարակության հովանավորությունն իրականացրել է հասարակական գործիչ Յուրի Նավոյանը։ Աշխատանքի ստեղծմանը մասնակցել են նաև Հովհաննես Թումանյանի թանգարանը՝ տնօրեն Լուսինե Ղարախանյանի գլխավորությամբ, և բանաստեղծի ծոռը՝ տերյանագետ Գևորգ Էմին-Տերյանը։

Գրքի տեսողական ձևավորումն իրականացրել է ARART ստուդիայի ստեղծագործական խումբը։

Տերյանի և Նվարդ Թումանյանի 140-ամյակին

Մենագրության հրատարակությունը խորհրդանշականորեն կապվում է Վահան Տերյանի և Նվարդ Թումանյանի ծննդյան 140-ամյակի հետ։
Տերյանի և Թումանյանի անունները վաղուց արդեն հայ գրականության պատմության անբաժանելի մասն են։ Սակայն նրանց ժառանգության ուսումնասիրությունը շարունակվում է, և յուրաքանչյուր նոր փաստ կարող է փոխել արդեն ծանոթ պատմության որոշ դրվագների ընկալումը։

Սուսաննա Հովհաննիսյանի նոր աշխատության արժեքը հենց այստեղ է՝ այն փորձում է արխիվներում պահպանված նյութերը վերադարձնել ընթերցողին և գիտությանը՝ հնարավորություն տալով նորից անդրադառնալ հայ գրականության երկու մեծերի ստեղծագործական և մարդկային աշխարհին։

Երբ հին փաստաթղթերը դուրս են գալիս արխիվների լռությունից, դասական գրականության հերոսները կրկին կենդանանում են՝ արդեն ոչ միայն իրենց բանաստեղծություններով, այլև իրենց ժամանակի իրական պատմությամբ։

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում