Երբևէ ասե՞լ եք «Ես քեզ սիրում եմ»՝ իրականում այդպես չզգալով

«The Last Breath». Սևան Շահմիրյանը հանդիսատեսին է ներկայացնում իր երաժշտական աշխարհը

Լողազգեստով լուսանկարներ. ազատ ինքնարտահայտո՞ւմ, թե՞ չափի զգացում

Կարմիր խնձորը… Արդյո՞ք այն դեռ ակտուալ է

Տղամարդիկ ուժեղ չեն. դերասանուհի Մարի Գրիգորյան

Մեկնարկեց «Ոսկե ծիրան» Երևանի 23-րդ միջազգային կինոփառատոնը

Արսեն Ալբարյան․ բեմի լույսերի տակ՝ զգացմունքների, ընտրությունների ու անկեղծության մասին

Հրաժեշտ Արտիստին. Արտաշես Ալեքսանյանի հոգեհանգիստը՝ Կոնդի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում

Դերասան լինելու որոշումն եմ կայացրել՝ չնայած բոլորի դեմ կարծիքին. Հովհաննես Դիշչյան

Վահե Վայան. Ինչքան մարդիկ շատ են իմանում մարդու մասին, այնքան բարդ է դառնում ապրելը

Նիկոս Վերտիսը «ԱԿՎԱ ԲԻԼԴԻՆԳՍ» ընկերության հրավերով արդեն 3-րդ անգամ ելույթ կունենա Հայաստանում

Մալյան թատրոնի դերասանները՝ Թումանյանի «Հեքիաթներ» ներկայացման զվարճալի դեպքերի մասին

Մի երեկո Նեմրայի հետ․ զրույցներ և պատմություններ, որոնք մնում են երաժշտությունից հետո

Մեկ բաժակ ավել՝ հյուրի համար․ սուրճ, արվեստ և Գյումրվա ժպիտը «Վառեմ-Մարեմ»-ում

«Վառեմ-Մարեմ». Գյումրու ստեղծարար ոգին՝ արվեստի և հիշողությունների հանդիպման վայրում

Ինչպե՞ս եք վերաբերվում լողազգեստով լուսանկարներին

Վերջին զանգ․ արցունք, ծիծաղ ու հրաժեշտ մանկությանը

Ժամանակից շուտ մի՛ մեծացեք․ խորհուրդներ երիտասարդներին

Must try Հայաստանում. ժենգյալով հացը գրավում է զբոսաշրջիկների սրտերը

11:15, 8 օգոստոսի

Ժենգյալով հացի մասին գրվել է ամերիկյան հայտնի New York Times ամսագրում, դրան նվիրված է եղել Michelin ուղեցույցի հոդվածը, եւ ըստ զբոսաշրջիկների շրջանում անցկացված հարցման՝ այն գրավել է պատվավոր առաջին տեղը՝ որպես ամենահամեղ ազգային ուտեստ, որը դուք անպայման պետք է փորձեք Հայաստան այցելելիս։ NEWS.am STYLE-ը հետաքննություն է անցկացրել՝ այցելելով ինչպես հայտնի ռեստորաններ, այնպես էլ նրանց, ովքեր համեստորեն ուտեստ են պատրաստում հարազատների ու ընկերների շրջապատում, կիսվելով ուրիշների հետ ավանդույթով, եւ իմացել այս ուտեստի մասին ամեն ինչ կամ գրեթե ամեն ինչ, քանի որ ոչ ոք չի չեղարկել խոհարարության գաղտնիքները, որոնք պետք է գաղտնի մնան։

Մի քիչ պատմություն

Ժենգյալով հացն արցախյան տարածաշրջանի հայտնի ավանդական ուտեստ է, որը թարգմանվում է որպես «կանաչիներով հաց»՝ շատ պարզ ու մատչելի: Ուտեստի ծագումը խորապես արմատավորված է Արցախի մշակութային ժառանգության մեջ։ Այն պատրաստվել է տեղի բնակչության կողմից սերունդներ շարունակ՝ երեխաներին ու թոռներին փոխանցելով տեխնիկա եւ գաղտնիքներ։ Ուտեստի ծագման մասին հետաքրքիր պատմություններ փնտրելով՝ Արցախում սերունդներ շարունակ ապրող մի տարեց տիկին ասաց. «Մենք այն կերել ենք նախաճաշին, ճաշին եւ ընթրիքին։ Մենք թարմ կանաչիներ, ջուր ու ալյոր ունեինք․ այն ժամանակ մեզ համար դա մատչելի շքեղություն էր: Տատս պատմում էր, թե ինչպես են ինքը ու իր հարեւանները գնացել կանաչիներ հավաքելու, միասին ալյուր աղացել, խմոր են պատրաստել ու ժենգյալով հաց թխել ամբողջ փողոցի համար»։

хлеб1-1.jpg (238 KB)

«Այն, ինչ նախկինում մարդկանց փրկում էր սովից, այժմ ռեստորաններում մատուցվում է որպես ազգային ուտեստ»,- ժպիտը դեմքին ասաց պատմողի թոռնուհին՝ իր սերնդի ամենաերիտասարդ աղջիկը, ով արդեն տասնհինգ տարեկանում ժենգյալով հաց թխել սովորել է տատիկից եւ մորից։

Ժենգյալով հացի բաղադրատոմսը. այսպիսով, քանի՞ տեսակի կանաչի կա դրանում

«Ժենգյալով հացն, ըստ էության, զանազան խոտաբույսերի ու կանաչեղենի խառնուրդով լցոնված տափակ հաց է, որը տապակվում է թոնրի կամ սաջի վրա։ Լոշիկների համար խմորը պատրաստվում է ալյուրից, սառը ջրից, աղից, որը պետք է բացել շատ բարակ: Կանաչիների խառնուրդն այնուհետեւ հավասարաչափ տարածվում է խմորի կեսի վրա, իսկ մյուս կեսը ծալվում է միջուկը ծածկելու համար: Եզրերը փակվում են, իսկ հացը եփում են տաք թավայի մեջ, մինչեւ դառնա ոսկե դարչնագույն ու թեթեւակի խրթխրթան»,- հակիրճ նկարագրել է այս ուտեստի պատրաստման մեջ մասնագիտացած հաստատության խոհարարներից մեկը։

Բայց ինչ վերաբերում է կանաչիներին։ Ճի՞շտ է, որ դրանք 30-ից ավելի են, եւ ոչ բոլորը կարելի է ձեռք բերել Հայաստանում

хлеб2.jpg (326 KB)

«Ցավոք, կանաչիների մի մասն աճում է բացառապես Արցախի տարածքում, մենք հնարավորություն չունենք դրանք օգտագործել լցոնման համար։ Հետեւաբար, իհարկե, տեսակների թիվը գրեթե կիսով չափ կրճատվել է, բայց դեռ տպավորիչ թիվ է՝ մոտ տասնհինգ տեսակի, այնպես չէ՞։ Այդուհանդերձ, ի վերջո, Հայաստանում ունենք մոտ 350 տեսակի ուտելի կանաչիներ, որոնք կատարյալ են ժենգյալով հացի համար»։

Այո, ցուցանիշը տպավորիչ է եւ հակասական: Բայց ո՞րն է, ի վերջո, այս հյութալի միջուկի, այսպես կոչված, հիմքը։

Այստեղ մեզ շատ օգնեց Արեւիկը` փայլուն ժպիտով եւ ոսկե ձեռքերով մի կին, մի ընտանիքից, որտեղ ժենգյալով հացը սոսկ ճաշատեսակ չի, այլ մի ամբողջ փիլիսոփայություն:

«Ինչպես շատ ավանդական ուտեստների դեպքում, պատրաստման եւ օգտագործվող բաղադրիչների որոշ տատանումներ՝ կախված ընտանեկան բաղադրատոմսերից ու տարածաշրջանային նախասիրություններից: Հիմնական կանոնը, որ մայրս սովորեցրել է ինձ, իսկ նրան՝ իր մայրիկը, եւ այսպես՝ մեր ընտանիքի կանանց մյուս հինգ սերունդներին, սա բարակ խմոր է: Այն պետք է արագ փաթաթել, բայց այնպես, որ այնքան խիտ մնա, որ չպատռվի։ Սա համարյա զարդ է, ժամանակ է պետք եւ, ինչպես ասում են, բուռդ լցնելու համար։

хлеб3.jpg (275 KB)

«Ինչ վերաբերում է միջուկի կանաչիներին, իհարկե, 30-35 տեսակներից ավելի օգտագործելը մի քիչ չափազանցված է, երեւի ինչ-որ մեկն այսքան տեսակ հավաքում ու դնում է, բայց գլխավորը շատ չունենալն է, այլ համեղ լինելը. Ճի՞շտ է։ Չհաշվեցինք, բայց կարծում եմ՝ մոտ 25 տեսակ կա։ Ամեն կանաչի հարմար չէ, քանի որ յուրաքանչյուրն ունի իր բուրմունքները, իր յուրահատուկ համը, որը կարող է եւ՛ պայծառացնել մեր միջուկը, եւ՛ փչացնել այն։ Հետեւաբար, կանաչիների ընտրությանը պետք է ուշադիր եւ զգույշ մոտենալ եւ ամեն ինչ անընդմեջ չգցել։ Ամենաբարենպաստ սեզոնը, իհարկե, փետրվար-մարտ ամիսն է, երբ կանաչիների առումով առատություն է։ Սա ժենգյալով հացի իսկական սեզոնն է։ Ինքս ինձ համար առանձնացրել եմ մի քանի հիմնական տեսակներ, որոնք հեշտությամբ կարելի է գտնել Հայաստանում՝ եղինջ, թրթնջուկ, նեխուր, կանաչ սոխ, հազար, համեմ, սպանախ:

хлеб4.jpg (208 KB)

Արեւիկի մայրն էլ կամավոր ցանկացավ ավելացնել այս ցանկը եւ ուրախությամբ սկսեց թվարկել այն տեսակները, որոնք ավելի դժվար է կամ պարզապես անհնար է գտնել. դրանք աճում են միայն Արցախում կամ նրա տարածքների մոտ, եւ ոչ ամբողջ տարին. տամկախոտ, կնձնի, մոհրատալ (սպանախի վայրի տեսակ), քոշմորուք, վուշի տերեւներ, խաղողի երիտասարդ տերեւներ, գառնականջ։

«Երբ աղջկաս սովորեցնում էի ժենգյալով հաց թխել, միշտ ասում էի նրան, որ գլխավորը համբերությունն ու սերն է այն ամենի հանդեպ, ինչ անում ես եւ ինչով աշխատում ես՝ խմոր, կանաչի, նույնիսկ այն կրակը, որի վրա տապակում ես։ Քանի որ զգացմունքները, հատկապես սերը, ճաշատեսակների համար հատուկ համեմունք են, եթե շտապեք եւ բարկանաք, ապա ինչ-որ բան հաստատ սխալ կլինի, եւ ոչ ոք չի սիրում այրված լոշիկներ:

Ոչ միայն համեղ, այլ նաեւ առողջարար

Որքա՞ն հաճախ եք պարզապես մի փունջ կանաչի ուտում:

Կանաչին սննդարար նյութերով հարուստ էական վիտամինների եւ հանքանյութերի աղբյուր է: Դրանք հատկապես հարուստ են A, C եւ K վիտամիններով, ինչպես նաեւ ֆոլաթթվով ու կալիումով։ Այս սննդանյութերը կարեւոր դեր են խաղում իմունային ֆունկցիայի, ոսկորների առողջության, արյան մակարդման եւ ընդհանուր բարեկեցության ապահովման գործում: Եվ եւս մոտ 10 միավոր կանաչի առավելությունների մասին մարդու կյանքում։ Հիմա պատկերացրեք այդ բոլոր վիտամինները, հանքանյութերը, հակաօքսիդանտները, մանրաթելերը, լյուտեինը եւ զեաքսանտինը, բոլորը մեկ համեղ, խրթխրթան կերակուրի մեջ:

хлеб5.jpg (235 KB)

Ժենգյալով հացը նույնպես իդեալական ամառային միջուտեստ է՝ թեթեւ, հյութալի, կհագեցնի քաղցը եւ իր հետեւից չի թողնի ծանրության զգացում։ Մեր կարճ հարցումից հետո շատերը նկատեցին, որ հագեցվածությունից բացի զգացվում է էներգիայի ալիք։

Միգուցե դրա՞ համար էլ զբոսաշրջիկները նախընտրում են այն

хлеб.jpg (155 KB)

«Առաջին անգամ արցախցի մի ընտանիքի հետ փորձեցի, Մեծ Պահքի շրջանն էր, ասացին, որ ամեն տարի ժենգյալով հաց են թխում պահքի մեջ եւ գրեթե մեկ ամիս դա իրենց ամենօրյա սննդակարգում է։ Բայց շոգին խոզի հյութեղ խորովածի փոխարեն մի ժենգյալով հաց կուտեի՝ հայկական թանով կամ գինով»,- պատմում է Ռուսաստանից ժամանած զբոսաշրջիկներից մեկը, որին հանդիպեցինք հենց Տերյան փողոցի մի ռեստորանում, որոնք կզարմացնեն ձեզ ոչ միայն համեղ տորթեր, այլեւ ոճային՝ հայկական ավանդույթների ոգով:


Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում





  • Related News

TV SHOWS PHOTO VIDEO


@NEWSam_STYLE

  • Archive
Search