Ցեղասպանության հիշողությունն այսօր ոչ միայն ամսաթիվ է, ոչ միայն պատմություն, այլև գործողություններ, որոնք կրկնվում են տարեցտարի՝ հուշահամալիր տանող ճանապարհը, ծաղիկները, լռությունը, ընտանեկան զրույցները, երեխաներին բացատրելու փորձերը, թե ինչ է պատահել... Շատերի համար այս օրը, առաջին հերթին, մնում է կոլեկտիվ ներկայության փորձառություն։ «Այնտեղ՝ Ծիծեռնակաբերդում, բոլորի հետ լինելով՝ հասկանում ես, որ մենք դեռ միասնական ենք, և որ այս օրվա նշանակությունը մնում է խորը։ Այնտեղ կա յուրահատուկ էներգիա հենց այդ օրը»,-նկարագրում են մարդիկ հուշահամալիր այցելելու իրենց փորձառությունը։
Սակայն այսօր հիշողությունը միայն միասնության մասին չէ. այն նաև բարդ ներքին գործընթաց է։ Ավելի ու ավելի է հնչում այն միտքը, որ կարևոր է ոչ միայն հիշել, այլև հասկանալ, թե ինչպես է փոխանցվում այս գիտելիքը։ «Սա ատելության արատավոր շրջան է, որը փոխանցվում է հաջորդ սերնդին։ Ատելությունն ու անհանդուրժողականությունը ձեռքբերովի վարքագծեր են»,-նշել են քննարկման մասնակիցները։ Այս առումով հիշողությունը պահանջում է գիտակցում. այն կարող է կամ հավերժացնել տրավման, կամ օգնել մեզ վերանայել այն։
Ոմանց համար ապրիլի 24-ը մարդկային դաժանության սահմանների ամենամյա հիշեցում է։ «Ամեն տարի ինձ հիշեցնում են, թե որքան դաժան կարող է լինել աշխարհը։ Բայց երբ լսում եմ փրկության պատմություններ, դեռ հավատում եմ, որ բարությունը կարող է փոխել այն»,- խոստովանում է հարցազրույց տվածներից մեկը։ Այստեղ հիշողությունը գոյություն ունի ոչ թե որպես անցյալ, այլ որպես ներկան բացատրելու միջոց։
Կորուսյալ և վերականգնված ինքնության թեման առանձնահատուկ է։ Սփյուռքում հայտնվածների սերունդները ավելի ու ավելի են խոսում լեզվի և մշակույթի հետ վերամիավորման փորձերի մասին։ «Իմ նախապապերը փախել են Էրզրումից... ավելի ուշ նրանք որոշեցին, որ ամերիկացիներ են։ Եվ հիմա ես նրանցից հետո առաջինն եմ, ով կարողանում է հայերեն խոսել»,-գրում է օգտատերերից մեկը։
«Ես այս թեման ուսումնասիրել եմ ուսանողական տարիներից ի վեր, և ամեն տարի ապրիլի 24-ը տարբեր կերպ է ընկալվում։ Սկզբում դա պարզապես պատմություն է, բայց հետո հասկանում ես, որ խոսքը հիշողության, արժանապատվության, այն մարդկանց մասին է, որոնց փորձել են ջնջել»։ Եվ ամենադժվարն այն է, որ նույնիսկ այդքան տարիներ անց դու շարունակում ես նոր բաներ սովորել։ Ամեն տարի նոր հետազոտություններ են ի հայտ գալիս, արխիվներ են պեղվում, լուսանկարներ են հայտնաբերվում, որոնց գոյության մասին ոչ ոք չգիտեր, և վերակառուցվում են բաժանված և կորած ընտանիքների պատմությունները։ Յուրաքանչյուր նման հայտնագործություն մեզ վերադարձնում է պատմությանը՝ որպես կենդանի փորձառություն, որի ընթացքում դեմքեր, ճակատագրեր և ձայներ կրկին ի հայտ են գալիս թվերի հետևում։
Կա հիշելու մեկ այլ, ավելի հանգիստ միջոց՝ ընտանիքը։ «Ամեն տարի ես իմ երեխաներին տանում եմ Ծիծեռնակաբերդ։ Ես ուզում եմ, որ նրանք իմանան, թե որ ազգին են պատկանում»,-ասում է մասնակիցներից մեկը։ Այստեղ հիշողությունը փոխանցվում է ոչ թե կարգախոսների միջոցով, այլ կրկնվող ժեստի միջոցով, որը ժամանակի ընթացքում դառնում է անձնական պատմության մաս։
Այսօր Ցեղասպանության հիշողությունը գոյություն ունի մի քանի չափումներով. որպես կոլեկտիվ ծես, որպես անձնական փորձառություն, որպես ընտանեկան ավանդույթ և որպես գիտակցված ընտրություն այն մասին, թե ինչ փոխանցել։
Ի՞նչ է նշանակում հիշել 111 տարի անց։ Հնարավոր է՝ սա նշանակում է ոչ միայն հիշել բոլորի հետ միասին, այլև գիտակցաբար ապրել այս հիշողությունը՝ հասկանալ, թե ինչ ես զգում, ինչպես ես խոսում դրա մասին և ինչ ես փոխանցում, լինել դրա կրողը և պահապանը։
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
15:40, 22 հոկտեմբերի
«Նա ավելի վտանգավոր է դառնում». Հոգեբանը պնդել է, որ Թրամփը հոգեմետության նշաններ է ցուցաբերում15:18, 22 հոկտեմբերի
Թագուհի Կամիլան հենց սկզբից չի վստահել Մեգան Մարքլին և կարծում էր, որ նա «զոմբիացրել» է արքայազն Հարրիին14:32, 22 հոկտեմբերի
«Փողը կդառնա անկարևոր». Իլոն Մասկը կանխատեսել է ապագան առանց արժույթի և նշել, թե ինչ կպատահի իր միլիարդների հետ14:09, 22 հոկտեմբերի
Մարկ Ցուկերբերգը սպառնացել է լքել Կալիֆոռնիան և վաճառել իր 110 միլիոն դոլարանոց առանձնատունը՝ միլիարդատերերի հարկի պատճառով13:19, 22 հոկտեմբերի
Քայլի Ջենների 50 միլիոն դոլարանոց Fantasy Bra-ն կվաճառվի. Ո՞վ կարող է ունենալ ամենաթանկ Fantasy Bra-ն12:35, 22 հոկտեմբերի
Սիդնի Սուինին լուսանկարվել է Սուրբ Ծննդյան ֆիլմերից ոգեշնչված բացահայտ ներքնազգեստով12:16, 22 հոկտեմբերի
Ֆրանսիացի թալանողները զղջում են iPhone-ի գողության համար. Apple-ը արգելափակել է սարքերը և հետևում է դրանց11:54, 22 հոկտեմբերի
Ինֆլուենսեր և տեսախաղերի ստեղծող Մանուել Օտտոն մահացել է՝ ինքնահրկիզվելով ուղիղ հեռարձակման ժամանակ11:40, 22 հոկտեմբերի
Ֆրանսիացի ուսանողուհին ծաղրել է ջարդերից տուժած գործարարներին, սակայն նրա շքեղ ապրելակերպը սկանդալ է առաջացրել11:20, 22 հոկտեմբերի
Մոնիկա Լևինսկին պատրաստվում է Բիլ Քլինթոնի հետ կապված սեքս սկանդալի մասին ևս մեկ բացահայտող գրքի թողարկմանը10:50, 22 հոկտեմբերի
Քիմ Քարդաշյանը նշել է իր 46-ամյակը ոճային. երկու համարձակ կերպար և հսկայական տորթ10:30, 22 հոկտեմբերի
