• Քնի անսպասելի թշնամի. ո՞ր սննդամթերքներն են առաջացնում անքնություն և սարսափելի մղձավանջներ

  Քնելուց առաջ հանգստանալու համար մեկ բաժակ տաք կաթ խմելը կարող է լինել անքնության հիմնական պատճառը․․․

• Ինչու երբեք չպետք է շորտեր կամ կիսաշրջազգեստ հագնել ինքնաթիռում. խորհուրդ բորտուղեկցորդուհուց

  Բորտուղեկցորդուհիները կարևոր նախազգուշացում ունեն բոլոր ուղևորների համար. անձնական հիգիենայի համար ինքնաթիռում երբեք մի՛ հագեք հագուստ, որը բացում է ձեր ոտքերը, գրում է The Independent-ը․․․

• «Հայ կինը սրբություն է» ասելուց մինչև հղի կնոջը ծաղրի թիրախ դարձնելը․ ի՞նչ ուղղությամբ է գնում հայկական համացանցը

  Բայց այդ երբվանի՞ց դարձավ սովորական հղի կնոջը թիրախավորելը...

• Ինչո՞ւ է տղամարդկանց «արժանապատվության» չափսը փոքրանում մարզումներից հետո, և, արդյոք, պե՞տք է խուճապի մատնվել

  Ամռանը որոշ տղամարդիկ ամեն ինչ կանեն՝ կատարյալ կազմվածք և տեսողական ծավալ ստանալու համար՝ սկսած մարզասրահում ծանր մարզումներից մինչև ֆիլերների ներարկումներ․․․

• Ինչպես հոր՝ չիպսերի հանդեպ սերը կարող է ազդել երեխայի գեր փորիկի վրա

  Տարածված կարծիք կա, որ ապագա երեխայի առողջությունն ու քաշը ամբողջությամբ կախված են հղիության ընթացքում մոր սննդակարգից․․․

• Սուրճի իդեալական քանակը՝ ըստ տարիքի. ինչու 50-ից բարձր տարիքում ավելի շատ պետք է սուրճ խմել, քան 20 տարեկանում

  Սուրճը վաղուց ի վեր ավելին է, քան պարզապես առավոտյան արթնանալու, քնի պակասի դեմ պայքարելու և կենտրոնացումը բարելավելու միջոց․․․

• Քնի պակասը հանգեցնում է քաշի ավելացման. գիտնականները պարզել են, թե ինչպես է 90 րոպե քնի պակասը փոխում իրանի շրջագիծը

  Քնի կանոնավոր պակասը կարող է աստիճանաբար հանգեցնել ավելորդ քաշի ավելացման: Այս եզրակացությանն են հանգել «Annals of Internal Medicine»-ում հրապարակված նոր ուսումնասիրության հեղինակները․․․

• Լուծ՝ հանուն բիկինիի. TikTok բլոգերները միտումնավոր վարակում են իրենց վտանգավոր մակաբույծով՝ ամռանը քաշ կորցնելու համար

  ԱՄՆ-ում ժողովրդականություն է վայելում մահացու և աբսուրդային միտում՝ սննդից վարակվելը և մի քանի կիլոգրամ քաշ կորցնելը, հաղորդում է The Post-ը․․․

Օգոստոսի 19-ը նշվում է որպես Լուսանկարչության միջազգային օր։ Բայց գիտեի՞ք, որ տեսախցիկով լուսանկարելը միայն պահը անմահացնելու, գեղեցիկ կադրեր ստանալու կամ հիշողություններ պահպանելու մասին չէ։ Լուսանկարը կարող է նաև հոգեբանական աշխատանքի գործիք դառնալ։

Ֆոտոթերապիան, որը տարբեր երկրներում արդեն կիրառվում է որպես հոգեբանական աշխատանքի մեթոդ, Հայաստանում ևս նոր էջ է բացում։ Հոգեբան, պրոֆեսոր և հոգեբանական գրքերի հեղինակ Սոնա Հարությունյանը Երևանում ստեղծել է ֆոտոթերապիայի ստուդիա՝ մի գողտրիկ ու լուսավոր անկյուն, որտեղ հոգեբանական աշխատանքի կարևոր մասը զրույցից բացի նաև լուսանկարն է։

Վերջերս հյուրընկալվել էի Սոնայի ստեղծած կենտրոնում՝ զրուցելու ֆոտոթերապիայի, դրա կիրառման մեթոդների և այն մասին, թե ինչպես կարող է սեփական լուսանկարին նայելը դառնալ ինքնաճանաչման ճանապարհ։ Սակայն մեր զրույցի թեման շատ ավելի լայն ստացվեց, քան պարզապես լուսանկարն ու սեփական արտաքինի հանդեպ վերաբերմունքը։ Խոսեցինք նաև հայ կանանց ինքնագնահատականի, ինքնաընկալման, առօրյա հոգսերի և, ամենակարևորը, սեփական անձի համար ժամանակ գտնելու անհրաժեշտության մասին։

Երկու սեր՝ լուսանկարչությունն ու հոգեբանությունը

Սոնա, ինչպե՞ս որոշեցիք ստեղծել ֆոտոթերապիայի ստուդիան։

Հոգեբանության ոլորտում երկար տարիներ եմ եղել, բայց լուսանկարչությունն ինձ մանկուց է ուղեկցում։ Միշտ սիրել եմ լուսանկարել։ Հետո եկավ մի փուլ, երբ ինքս ինձ հարց տվեցի՝ լուսանկարչությո՞ւնն եմ ավելի շատ սիրում, թե՞ հոգեբանությունը։ Բնականաբար, չկարողացա առանձնացնել որևէ մեկը, և միտք առաջացավ համատեղել լուսանկարչությունն ու հոգեբանությունը։ Իսկ այդ երկուսի համադրության արդյունքում էլ հենց ֆոտոթերապիան է։

Ֆոտոթերապիան՝ որպես մեթոդ և ուղղություն, իհարկե, նոր չէ, սակայն Հայաստանում սա առաջին ստուդիան է, որտեղ ֆոտոթերապիան կիրառվում է որպես հոգեբանական մեթոդ։

Երբ լուսանկարը դառնում է հոգեբանական հայելի

Ինչպե՞ս է կիրառվում այս թերապիան։

Երբ մարդը դիմում է հոգեբանին, նախ զրուցում ենք՝ հասկանալու համար, թե ինչն է նրան անհանգստացնում։ Դրանից հետո կազմակերպում ենք լուսանկարահանում, այնուհետև ստացված լուսանկարները միասին դիտում ենք և փորձում վերլուծել։ Հարցուպատասխանի մեթոդով դուրս ենք բերում զգացմունքները, մտքերը, ինքնավերաբերմունքը, և դրանից հետո արդեն ձևավորվում է հետագա աշխատանքի բնույթը։

Հիմնականում կանանց և աղջիկների դեպքում անհանգստացնող են լինում արտաքինի հետ կապված հարցերը՝ լինի դա քաշը, կնճիռները և այլն։ Իսկ դեռահասների դեպքում հաճախ խնդիրն առհասարակ ինքնաընկալման հետ է կապված, քանի որ նրանք զարգացման ու բազմաթիվ փոփոխությունների փուլում են։

Կախված նրանից, թե ինչ տարիքային փուլում է գտնվում մարդը, փորձում ենք աշխատել համապատասխան ուղղությամբ։ Լուսանկարները կարևոր են ոչ միայն արտաքին հատկանիշների գնահատման, այլև ներքին աշխարհի բացահայտման համար, որովհետև արտաքինի միջոցով դրանք մեզ տեղեկություն են տալիս նաև մարդու ներքին վիճակի, հուզական աշխարհի և ինքնագնահատականի մասին։ Հետագայում արդեն իրականացվում է հոգեբանական աշխատանքը։

Հետաքրքիր է, որ մի քանի հանդիպումներից հետո մարդը կարող է բոլորովին այլ կերպ վերաբերվել իր լուսանկարներին։ Քանի որ վեր ենք հանում խնդիրը և աշխատում դրա ուղղությամբ, բնականաբար, ներքին փոփոխություններ են տեղի ունենում, և դա կարող է արտացոլվել նաև լուսանկարներում։

Հայ կնոջ ինքնագնահատականը․ բոլորի մասին հոգալուց մինչև սեփական անձին ժամանակ տրամադրելը

Քանի որ Դուք հիմնականում աշխատում եք կանանց հետ, կարո՞ղ եք խոսել նաև հայ կանանց ինքնագնահատականի մասին։ Ինչպիսի՞ն էր այն նախկինում, և ինչպիսի՞ն է հիմա։

Ուշադիր եմ լինում ներկա պահին ինձ դիմող կանանց ինքնագնահատականին։ Հայ կանայք հիմնականում ցանկանում են գոհացնել բոլորին, բայց ժամանակ չտրամադրել սեփական անձին։ Այդ միտումը հատկապես նկատելի է ավագ սերնդի մոտ։

Ընտանիքի բոլոր անդամների հարցերը, նրանց բարօրությունն առաջնագծում են, և, բնականաբար, կանայք ժամանակ չեն հատկացնում իրենց։ Արդյունքում ժամանակի ընթացքում տուժում է նրանց ինքնագնահատականը, որովհետև եթե կինը իր համար անձնական ժամանակ չունի և չի հոգում ինքն իր մասին, վաղ թե ուշ տուժում է թե՛ նրա հոգեկան առողջությունը, թե՛ ինքնագնահատականը։

Եթե գոնե մեկ ժամ կինը կարողանա տրամադրել իրեն, դա կարող է բերել թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին խնամքի և, ի վերջո, նպաստել ինքնագնահատականի ու ինքնավստահության բարձրացմանը։

Ինձ դիմած կանանց շրջանում գերակշռել են ինքնագնահատականի հետ կապված խնդիրները։ Իսկ ցածր ինքնագնահատականի հետ աշխատելու համար ֆոտոթերապիան արդյունավետ միջոց է, որովհետև դա հատկապես տեսանելի է լուսանկարում։

Ինքնագնահատականը միայն մեր մասին չէ

Կարո՞ղ է, արդյոք, կինը ինքնուրույն՝ իր ներաշխարհի հետ աշխատելով, հասնել ինքնագնահատականի բարձրացման, թե,՞ ամեն դեպքում, մեծ նշանակություն ունի նաև սիրելիի, ընտանիքի ու շրջապատի աջակցությունը։

Ինքնագնահատականը ձևավորվում է և՛ շրջապատի, և՛ հենց տվյալ անձի՝ ինքն իրեն տված գնահատականի միջոցով։ Սակայն այստեղ շատ կարևոր է տարիքային փուլը։ Բնականաբար, մինչև որոշակի տարիք շրջապատի մարդկանց կարծիքն ու գնահատականը շատ ավելի մեծ նշանակություն ունեն ինքնագնահատականի ձևավորման հարցում։

Կա կարծիք, որ որքան բարձր է սեփական ինքնագնահատականը, այնքան ավելի բարձր է այն նաև շրջապատի աչքում։ Այդպե՞ս է։

Շատ կարևոր է, որ մարդը կարողանա ունենալ իրատեսական ինքնագնահատական։ Այո՛, եթե անձն իրեն ներկայացնում է իրատեսական ինքնագնահատականով, միանշանակ, հետադարձ վերաբերմունքը մեծապես պայմանավորվում է նրանով, թե ինչպես է նա իրեն ներկայացնում։

Բայց շատ կարևոր է տարբերակել իրատեսական և պարզապես բարձր ինքնագնահատականը։ Եթե մարդն իրեն վերագրում է ավելին, քան իրականում ունի, դա կարող է վանող հատկանիշ դառնալ և դժվարություններ առաջացնել շփման մեջ։ Իսկ երբ ինքնագնահատականը իրատեսական է, այսինքն՝ մարդն իսկապես ունի այն հատկանիշները, որոնք ներկայացնում է, դա ավելի դրական վերաբերմունք է ձևավորում նաև իր նկատմամբ։

«Ի՞նչ կարող եմ ես անել ինքս ինձ համար»

Ի՞նչ խորհուրդ եք, սովորաբար, տալիս Ձեզ դիմող կանանց։

Խորհուրդ կտամ, որ բոլոր կանայք ու աղջիկները շատ ուշադիր լինեն, առհասարակ, իրենց հանդեպ և իրենք իրենց տան հետևյալ հարցը՝ «Ի՞նչ կարող եմ ես անել ինքս ինձ համար»։

Ոչ թե սպասելիքներ ունենան մյուսներից, այլ առաջին հերթին՝ հենց իրենցից, և փորձեն դա ապահովել ամենօրյա ռեժիմով։ Հոգ տանեն իրենց մասին, անեն այն ամենը, ինչը դրական էմոցիաներ է պատճառում։ Կարծում եմ՝ ինքնակրթումը ևս շատ կարևոր է, քանի որ նա, ով ունի գիտելիք, շատ ավելի գրագետ է վերաբերվում և՛ իր անձին, և՛ իր հոգեկան առողջությանը, և այդ կերպ ավելի ինքնավստահ է դառնում։

Այնպես որ, ամենակարևորը՝ ժամանակ տրամադրեք ինքներդ ձեզ։

Լուսանկարը, որից սկսվում է փոփոխությունը

Սոնա Հարությունյանի հետ զրույցից հետո մի բան հատկապես պարզ է դառնում․ լուսանկարը երբեմն շատ ավելին է, քան պարզապես գեղեցիկ կամ անհաջող կադր։ Այն կարող է դառնալ հայելի, որի մեջ մենք տեսնում ենք ոչ միայն մեր արտաքինն, այլև սեփական անձի հանդեպ մեր վերաբերմունքը։

Գուցե հենց այդ պատճառով էլ ֆոտոթերապիայի ամենակարևոր հարցը ոչ թե «Գեղեցի՞կ եմ լուսանկարում», այլ «Ի՞նչ եմ զգում, երբ նայում եմ ինձ» հարցն է։ Իսկ այդ հարցի պատասխանը երբեմն կարող է դառնալ փոփոխության առաջին քայլը։

Մեր առօրյայում մենք հաճախ այնքան ենք զբաղված ընտանիքով, աշխատանքով, երեխաներով ու շրջապատի սպասելիքներով, որ մոռանում ենք ինքներս մեր մասին։ Ֆոտոթերապիան, այս իմաստով, ոչ միայն լուսանկարելու, այլ նաև կանգ առնելու, ինքներս մեզ նայելու և մեզ լսելու հնարավորություն է։

Սյունե Առաքելյան

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում