Նկարչությունը երբեմն այնքան չի ցուցադրում, որքան ստիպում է մեզ նայել։ Շերտ առ շերտ պատկերը թաքցվում է, անհետանում և կրկին հայտնվում՝ ինչպես հիշողություն, որը լիովին չի կարելի ընկալել։ Այս զգացողությունը Կարեն Օհանյանի նոր՝ «Նուրբ բան» ցուցահանդեսի հիմքն է, որը բացվել է օգոստոսի 7-ին՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Ցուցահանդեսը ներկայացնում է նկարչի վերջին աշխատանքները և Ազգային պատկերասրահի «Հեռավոր պատմություններ» ծրագրի մի մասն է, որը նվիրված է ժամանակակից հայկական արվեստին։ Ցուցահանդեսի համադրողն է Թամար Հովսեփյանը։ Նախագիծը ստեղծվել է Շարժայի արվեստի հիմնադրամի և «Ադամյան Հովսեփյան» համադրողական պրակտիկայի աջակցությամբ։

«Նուրբ բան» վերնագիրը միտումնավոր բաց է թողնվում մի քանի մեկնաբանությունների համար։ Ցուցահանդեսը ուսումնասիրում է ինչպես նյութի ֆիզիկական հատկությունը, այնպես էլ այն թեմաները, որոնք նկարիչը ուսումնասիրում է նկարչության միջոցով՝ ուժ, տղամարդկություն, բռնություն, խոցելիություն և հիշողություն։ Այն, ինչ թվում է ամուր և դիմացկուն, շատ ավելի քիչ կայուն է թվում Օհանյանի աշխատանքներում, իսկ խոցելիությունը, ընդհակառակը, դառնում է ուժի և դիմադրության պոտենցիալ աղբյուր։

Ցուցահանդեսը կենտրոնացած է երկու մեծ ձևաչափի եռանկարների վրա, որոնց չափերը 202 x 273 սանտիմետր են։ Նկարիչն աշխատում է յուղով, ակրիլով, սոսինձով, գունանյութերով և հայկական եկեղեցու մոմի մոմով։ Մեկ աշխատանքի մակերեսը պատված է կարմիր պղպեղի փոշիով, մյուսը՝ կապույտ գունանյութով։ Այս վերին շերտի տակ թաքնված են պատկերներ, նշանների, տառերի և թվերի բեկորներ։

Եռանկարի ձևաչափն ինքնին հիշեցնում է խորանի պատկերների տեսողական լեզուն։ Այստեղ գույնը նույնպես դառնում է անկախ հայտարարություն. կարմիրը, կապույտը և դեղինը հիմնական գույներն են, որոնց համադրություններից ծնվում է երանգների մի ամբողջ բազմազանություն։ Օհանյանի համար դրանք նաև խորհրդանշական իմաստ են ձեռք բերում՝ ներգրավվելով հակադրությունների՝ երկնքի և երկրի, կրակի և ջրի, ուժի և խոցելիության մասին զրույցի մեջ։

«Աշխատանքն ունի բազմաթիվ շերտեր», - նշում է ցուցահանդեսի կազմակերպիչ Թամար Հովսեփյանը։ Նրա խոսքով՝ այս շերտերը գոյություն ունեն ոչ միայն նկարչական տեխնիկայի մակարդակում, այլև ստեղծագործությունների իմաստային կառուցվածքում։ Նկարիչը բառացիորեն ստիպում է դիտողին նայել մակերեսի միջով՝ այնտեղ, որտեղ թաքնված է մեկ այլ պատկեր։
Սա հատկապես նկատելի է կապույտ եռապատկերի վերջին վահանակում։ Կնոջ դիմանկարը դուրս է գալիս թափանցիկ մոմե շերտի տակից։ Կինը նստած է՝ ծնկներին տետրը, ուղիղ նայելով դիտողին։ Այս պատկերը կարող է ընկալվել որպես մայրության, հայրենիքի և սերունդների միջև գիտելիքների փոխանցման խորհրդանիշ։ Սակայն միևնույն ժամանակ դիտողի դիրքը փոխվում է. նկարին նայելուն սովոր մեկը հանկարծ հայտնվում է պատկերված կնոջ հայացքի տակ։
Օհանյանը միտումնավոր խուսափում է բռնությունն ուղղակիորեն պատկերելուց։ Նա աշխատում է թաքցնելով՝ պատկերը թաքցնելով մոմի, գունանյութի և միագույն մակերեսի տակ, դիտողի համար բացահայտելով միայն բեկորներ: Այսպիսով, նկարչությունն ինքնին դառնում է հիշողության և տրավմատիկ փորձառության մասին խոսելու միջոց՝ առանց դրանք տեսարանի վերածելու։

Նկարչի համար այս տեխնիկան կապված է նաև ավելի լայն հարցի հետ. ի՞նչ է պատահում պատկերի հետ, երբ այն միաժամանակ թաքցնում և բացահայտում է իրականությունը: Եվ ի՞նչ է մնում այն ամենից, ինչ մենք տեսնում ենք, եթե երբեք ամբողջական պատկերը չենք ստանում։
Հովսեփյանի խոսքով՝ Օհանյանը իր արվեստում միշտ անդրադառնում է տեղական խնդիրներին, բայց դրանք արտահայտում է նկարչության լեզվով՝ խորհրդանիշների, նյութերի, գույնի և շերտերի միջոցով։
«Կարենը պատասխաններ չի տալիս: Եվ, ինչպես արդեն ասացի, արվեստը պատասխաններ չի տալիս: Բայց Կարենը մեզ շերտեր է տալիս և հնարավորություն՝ բացահայտելու, թե ինչ է թաքնված դրանց տակ», - ասում է ցուցահանդեսի կազմակերպիչը։
Հովսեփյանի համար արվեստը պարտավոր չէ փոխել աշխարհը պատրաստի պատասխաններով։ Դրա ուժը կարող է թաքնված լինել այլուր՝ մարդու իրականության ընկալումը փոխելու իր ունակության մեջ։ Եվ «Նուրբ բան» ցուցահանդեսում դիտողին բառացիորեն հրավիրում են անել հենց դա՝ կանգ առնել մակերեսի վրա, նկատել ճեղքը, նայել դրա տակ և ինքնուրույն որոշել, թե ինչ է թաքնված դրա տակ։
«Նուրբ բան» ցուցահանդեսը կգործի մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերի 5-ը, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Լիանա Աղաջանյան
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
10:30, 20 նոյեմբերի
Հինգ տարի սեքսից զուրկ լինելուց հետո Քլոե Քարդաշյանը որոշել է, որ «դեմիսեքսուալ» է09:00, 20 նոյեմբերի
ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ 20-Ի ՁԵՐ ՌՈՄԱՆՏԻԿ ՀՈՐՈՍԿՈՊԸ23:01, 19 նոյեմբերի
Birkin-ը՝ GTA 6-ի աշխարհից․ Hermès-ի խորհրդանշական պայուսակը պատվել է Vice City-ի ոճով փայլող բյուրեղներով22:19, 19 նոյեմբերի
Աթեիստ, որը հանդիպել է Հռոմի պապին, փանկ-ռոքի երկրպագու և ծանոթությունների հավելվածի ստեղծող․ արհեստական բանականության աշխարհի յոթ արտասովոր միլիարդատերերը21:34, 19 նոյեմբերի
WSJ․ Ի պաշտպանություն կաշվե բաճկոններ կրող միջին տարիքի տղամարդկանց20:20, 19 նոյեմբերի
600 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ՝ «արժանապատիվ կյանքի» համար․ ռուսաստանցի օլիգարխի նախկին կինը ամուսնալուծությունից հետո ռեկորդային գումար է պահանջում19:35, 19 նոյեմբերի
Նյու Յորքի Հինգերորդ պողոտան կրկին դարձել է աշխարհի ամենաթանկ առևտրային փողոցը18:00, 19 նոյեմբերի

16:30, 19 նոյեմբերի
Dior-ը, Omega-ն և Aston Martin-ը պայքարում են նոր գործակալ 007-ի կողքին հայտնվելու համար15:26, 19 նոյեմբերի
Ֆլորենս Փյուն պատասխանել է քննադատներին․ դերասանուհին բացահայտել է նիհարելու և արտաքինի փոփոխության իրական պատճառները14:33, 19 նոյեմբերի
«Նա հիշաչար է». Քրիստինա Ռիչին պատմել է, թե ինչու է Շերը դադարել շփվել իր հետ14:14, 19 նոյեմբերի
Սարդ-մարդը կմարմնավորի ChatGPT-ի ստեղծողին․ Սեմ Ալթմանը խոստովանել է, որ իր կյանքն առանց այդ էլ չափազանց տարօրինակ է