• «Գործնական մոգություն 2». Ինչպես Հոլիվուդը գողացավ մոգությունը

  Ի՞նչը կարող է ռեժիսորին ստիպել 28 տարի անց շարունակություն նկարահանել․․․

• Բրեդ Փիթը վերադառնում է զոմբիների աշխարհ. Paramount-ը պաշտոնապես մշակում է «Z համաշխարհային պատերազմ»-ի շարունակությունը  

  Paramount Pictures-ը պաշտոնապես կանաչ լույս է տվել «Z համաշխարհային պատերազմ»-ի շարունակության համար, որտեղ Բրեդ Փիթը կրկին կխաղա իր գլխավոր դերը: Էդվարդ Բերգերը, որը հայտնի է «Արևմտյան ճակատում լռություն է» և «Քոնկլավ» ֆիլմերով, կղեկավարի նախագիծը, իսկ Դենիս Քելլին կգրի սցենարը...

• «Աշտարակ 2». Հիմարությունը քաջության քողի ներքո

  2022 թվականին թողարկվեց «Աշտարակը» թրիլերը․․․

• Տեխնոլոգիական մագնատները դարձել են Հոլիվուդի նոր մանյակները. ինչո՞ւ է Սիլիկոնային հովիտն այժմ սարսուռ առաջացնում

  Հոլիվուդյան իրականության մեջ Սիլիկոնային հովիտը եկել է ոչ թե մարդկությանը փրկելու, այլ լոգարանում նրան մորթելու համար, գրում է Washington Post-ը…

• Երբ ամուսնության մեջ խոսում են միայն օրգազմի մասին, բայց՝ ուրիշի. «Հրավեր» ֆիլմը

  «Հրավեր» կարճ վերնագրով թողարկված կատակերգությունը գործընկերության, սեռական ազատագրման և հոգեթերապիայի մասին է, ու դրանով էլ գրավել է հանդիսատեսին․․․

• Բեն Շիրինյանի «Տնային տնտեսուհին» լիամետրաժ ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում

  Բեն Շիրինյանի լիամետրաժ ռեժիսորական դեբյուտի՝ «Տնային տնտեսուհին» ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում, գրում է Armenian Film Society-ն…

• «Օսկար»-ի «Լավագույն միջազգային լիամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում Հայաստանը կներկայացնի ռեժիսոր Թամարա Ստեփանյանի «Արտոյի երկիրը» ֆիլմը

  «Օսկար»-ի «Լավագույն միջազգային լիամետրաժ ֆիլմ» անվանակարգում Հայաստանը կներկայացնի ռեժիսոր Թամարա Ստեփանյանի «Արտոյի երկիրը» ֆիլմը, հայտնում է Հայաստանի ազգային կինոակադեմիան․․․․

• «Գեղեցիկ կադրը դեռ կինո չէ». Հովհաննես Ղազարյանը՝ ռեժիսորի աչքի, դերասանի ազատության և ժամանակի մասին

  Ի՞նչն է տարբերում ռեժիսորին պարզապես լավ նկարահանողից...

«Արտոյի երկիրը»՝ սա Թամարա Ստեփանյանի ֆրանս-հայկական դրամայի վերնագիրն է, որը նրա լիամետրաժ դեբյուտն է․ ֆիլմը բացեց Շվեյցարիայի հեղինակավոր Լոկարնոյի կինոփառատոնը և ցուցադրվեց Ռուսաստանում, ինչպես նաև Հայաստանում՝ «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի ժամանակ։

Նա սցենարը համահեղինակել է Էան-Քրիստոֆ Ֆերարիի հետ, ուստի Հայաստանի տեսանկյունը կանխատեսելիորեն եվրոպական է։ Չնայած փորձ է արվում Հայաստանը ներսից ցույց տալ անձնական պատմությունների միջոցով, այն դեռևս արտաքին հայացք է։

Գլխավոր հերոսուհի Սելինը, ֆրանսուհի, առաջին անգամ այցելում է Հայաստան իր ամուսնու՝ Արտոյի մահից հետո։ Սելինի դերը խաղում է Կամիլ Կոտեն, որի կերպարը հեշտությամբ շփոթվում է հայկականի հետ որոշ հատկապես վառ կադրերում։ Նրա խաղընկերներն են Զառա Ամիր Էբրահիմին՝ որպես Արտոյի նախկին սիրեցյալ, և Դենի Լավանը։

Արտոն առեղծվածային կերպար է, որի պատմության միջոցով դիտողը բացահայտում է Հայաստանը։ Արտոյի հայրենի երկրում Սելինը հայտնաբերում է, որ իր ամուսինը այն չէ, ինչ նա ճանաչում էր նրան։ Այս մոտիվը հիշեցնում է 1990-ականների պատմությունները, երբ հայ տղամարդիկ մեկնում էին Ռուսաստան՝ փող աշխատելու և, ինչպես հետագայում պարզվում է, այնտեղ երկրորդ ընտանիք են կազմում՝ միաժամանակ պահպանելով աշխատասեր ընտանեկան մարդու բարեպաշտ կերպարը հայրենիքում։ Արտոն երկու ընտանիքում չէր ապրում, բայց խորամանկության մակարդակը մոտավորապես նույնն է, քանի որ պարզվում է, որ նույնիսկ նրա անունն է կեղծ, որ անցյալում նա կեղծ փաստաթղթերով կռվել և փախել է Ֆրանսիա՝ թողնելով իր ծնողներին, սիրեցյալին և գործընկերներին երկրի ամենադժվարին ժամանակահատվածում։ Այսքան «հետաքրքիր» կերպար։ Եվ հանդիսատեսի կողմից որևէ հատուկ բողոքից խուսափելու համար նա մահանում է, և նրա օտարերկրացի կինը և երկու երեխաները ստիպված են լինում վերհիշել այն տղամարդուն, որի հետ կյանք էին կառուցել՝ նրա ընտանիքի, ընկերների և ծանոթների պատմությունների միջոցով, կարծես փչացած հեռախոսի միջոցով։

Արտոյի անձնական անցյալի միջոցով հեղինակները միաժամանակ անդրադառնում են մի քանի լայն թեմաների՝ 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժին, 1990-ականների ղարաբաղյան պատերազմին և 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմին։ Այս լուրջ պատմությունների բազմազանությունը թվում է բավականին հավակնոտ փորձ՝ պատմելու Հայաստանի պատմությունը մի շարք կարևոր իրադարձությունների միջոցով, բայց թեման մնում է անհասկանալի։ Շատ ավելի արդյունավետ կլիներ ընտրել մեկ թեմա և խորանալ դրա մեջ, քան ամեն ինչ խառնել և համեմել կերպարների անձնական դրամաներով։ Արդյունքը խառնաշփոթ է, որը համատեղում է ազգային պատմությունը անձնական պատմության միջոցով պատմելու ցանկությունը կարևոր իրադարձություններին դասագրքային ոճով անդրադառնալու ցանկության հետ։ Սցենարիստների դրդապատճառները այս հարցում մնում են մեծ առեղծված։

Մեկ այլ հանելուկային գործոն է այն, թե ինչպես է Հայաստանը պատկերվում Սելինի աչքերով։ Դիտողին ցույց է տրվում, թե ինչպես է յուրօրինակ Շիրակ քաղաքը տուժել երկրաշարժից, ինչպես են սովորական մարդիկ դիմացել պատերազմին և կորուստներին, ինչպես են Արտոյի ծնողներն ու զինվորները հրաժարվել նրանից, քանի որ նա փախել է պատերազմից. այս ամենը տեղի է ունենում, բայց թվում է, թե ոչինչ հետք չի թողնում: Այն նման է անցյալի անվերջանալի պեղումների, զուրկ վշտից և մելամաղձությունից. այս միակողմանի տեսակետը անհանգստացնող է։

Հայաստանը պատկերված է պատերազմների, ողբերգությունների, կորստի մռայլ պատմությունների, ավերված շենքերի և լքված գործարանների միջոցով: Ֆիլմը մեծ շեշտադրում է կատարում երկրի անցյալի վրա, բայց թվում է, թե Հայաստանը մնում է խրված այս խորհրդային անցյալում, խրված 1990-ականների և 2000-ականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, կարծես դրանից հետո նրա հետ բացարձակապես ոչինչ չի պատահել։

Երկիրը նման է անհետացած դարաշրջանի ուրվականի, որը մնացել է փլուզվող պատերի ավերակների կողմից՝ Հայաստանի շատ տարօրինակ տեսարան: Այստեղ խնդիրն այն չէ, որ դա տեղի չի ունեցել, այլ տեղի է ունեցել: Խնդիրն այն է, որ այն ներկայացվում է որպես ժամանակակից հայկական իրականություն, որը հեռու է ճշմարտությունից։

Ֆիլմը շոշափում է հիշողության, ցավոտ անցյալի, պատերազմի և ինքնության բարդ թեմաներ, բայց դրանք ուսումնասիրում է հիասթափությունների, պատահական անցորդների հոգնած դեմքերի և լքված ու խարխուլ շենքերի մռայլ տեսարանների միջոցով: «Արտոյի երկիրը» ստեղծում է այն տպավորությունը, որ դրա ստեղծողները Հայաստանի մասին գիտեն այնքան, որքան Սելինը, որը հայտնվել է համատեքստի վակուումում։

Այսպիսով, մենք ստանում ենք Հայաստանի չափազանց պարզեցված պատկեր, որը ճառագում է մի տեսակ մռայլ անհույսություն։

Էկրանին մենք տեսնում ենք հավերժական վշտի երկիր, չնայած մենք, թեև ոչ այնքան վաղուց, սկսել ենք ակտիվորեն հեռանալ զոհ ազգի այս պարտադրված պատկերից։

Արտասահմանյան կինոյում Հայաստանի մասին այնքան հազվադեպ են խոսում, և ցավալի է, որ ընտրվել է նման մռայլ մոտեցում՝ հնացած պատմությունների և ասոցիացիաների միջոցով, որոնք գոյություն ունեն բացառապես սփյուռքահայերի երևակայության մեջ։

Ի վերջո, անհնար է անվերջ հավաքել և փոխանցել ժամանակակից Հայաստանի պատկերը՝ հիմնվելով միայն անցյալի աղետների վրա։

Արտոյի երկիրը այլևս գոյություն չունի, ինչպես ինքը՝ Արտոն։

Ռեգինա Մելիքյան

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում