• Մարկ Ցուկերբերգը տասնյակ միլիոնավոր դոլարներով Իռլանդիայում 19-րդ դարի շքեղ ամրոց է գնել

  «Մետա»-ի հիմնադիր Մարկ Ցուկերբերգը և նրա կինը՝ Պրիսցիլա Չանը, Իռլանդիայում գնել են իսկական գոթական ամրոց: Եռահարկ, 19-րդ դարի Ստրանկալի ամրոցը գտնվում է մոտ 440 ակր մակերեսով հսկայական կալվածքի վրա՝ Բլեքվոթեր գետի ափին…

• Ավելի շքեղ լինել չի կարող. Populous-ը ներկայացրել է աշխարհի ամենամեծ ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագիծը 2030 թվականի Աշխարհի առաջնության համար

  Մինչ Մարոկկոն պատրաստվում է Իսպանիայի և Պորտուգալիայի հետ համատեղ անցկացնել 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությունը, երկիրը ներկայացրել է Grand Stade Hassan II-ի մոնումենտալ նախագիծը, հաղորդում է Hypebeast-ը․․․

• Գլուխգործոցի վերածնունդ. Casa Batlló-ն բացահայտում է Գաուդիի թաքնված բնակելի տարածքները  

  Բացմանը նախորդել է երեք տարվա մանրակրկիտ վերականգնում, որը հիշեցնում է հնագիտական պեղումներ: Մասնագետները ուշադիր հեռացրել են 20-րդ դարի կառույցների բազմաթիվ շերտեր՝ բացահայտելու 1906 թվականի զարմանալիորեն լավ պահպանված ճարտարապետությունը...

• Նյու Յորքի մոռացված երկնաքերը. Անտոնիո Գաուդիի նախագիծը «կենդանանում է» 118 տարի անց

  Մեծն Անտոնի Գաուդիի ամենահիասքանչ, բայց երբեք չիրականացված նախագծերից մեկի՝ Նյու Յորքում գտնվող «Հյուրանոցային ատրակցիոն» անունով հայտնի ֆանտաստիկ երկնաքերի մտահղացումից ավելի քան մեկ դար անց շենքը վերջապես «ժամանեց» Մանհեթեն․․․

• Թայվանում բացվել է Զահա Հադիդի նախագծած աշխարհի ամենաերկար ասիմետրիկ կամուրջը

  Թայվանում պաշտոնապես բացվել է Դանցզյան կամուրջը՝ եզակի ենթակառուցվածքային նախագիծը…

• Սագրադա Ֆամիլիայով գաղտնի շրջագայություն. Մեծ տաճարի 5 աստվածային գաղտնիքներն ու թաքնված գանձերը

  Ավազե ամրոցներ հիշեցնող սրաձողեր, քարի մեջ սառած փարթամ բուսականություն, կալեյդոսկոպիկ ինտերիերներ և ակնհայտորեն թաքնված գաղտնի բաժանմունքներ՝ Բարսելոնայի աշխարհահռչակ Սագրադա Ֆամիլիան երբեք չի դադարում զարմացնել նույնիսկ իր մշտական ​​ծխականներին․․․

• «Ձեզ հոգեբույժ է պետք». ճարտարապետը պատասխանել է Իսպանիայի ամենահին հյուրանոցում «սոդոմացված» գարգուլի քննադատությունը

  Իսպանիայի ամենահին և ամենահայտնի գոթական հյուրանոցի ճարտարապետական ​​վերանորոգումը դարձել է միջազգային սկանդալ և դաժան կատակների առարկա․․․

• Իտալիայում ապրելով, ես հասկացա, թե իրականում, որքան մեծ ազդեցություն է թողել Ջիմ Պետրովիչի վրա Վերածննդի ճարտարապետությունը․ Իզաբելլա Բարսեղյան  

  Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում բացվեց Ջիմ Թորոսյանի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված անվանի ճարտարապետի գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանքների ցուցադրությունը...

Կարո՞ղ է արհեստական ​​բանականությունը նախագծել քաղաք։ Արդյո՞ք ժամանակակից ճարտարապետությունը պատրաստ է ընդունել խորհրդային ժառանգությունը՝ առանց այն ոչնչացնելու։ Եվ ո՞րն է ճարտարապետի լավագույն տարբերակը, եթե ալգորիթմը կարող է մեկ րոպեում ստեղծել տասնյակ ճակատային տարբերակներ։ Այս հարցերը քննարկվել են սեպտեմբերի 24-ին Երևանում՝ Առնո Բաբաջանյան դահլիճում, SHARE Armenia 2026 միջազգային ֆորումում, որը միավորել էր տասնյակ երկրների ճարտարապետների։

Արհեստական ​​բանականությունն արդեն ճարտարապետի սեղանի շուրջ է

Արհեստական ​​բանականությունը դարձել է ֆորումի հիմնական թեմաներից մեկը։ Այն օգտագործվում է տվյալների հետ աշխատելու, դիզայնի լուծումներ գտնելու, տարբերակները պատկերացնելու և վերլուծելու համար, հարցը նրանում է՝ որքանով պետք է թույլ տալ, որ այն դրսևորվի։

Ճարտարապետությունն արդեն ունի կանոնների, տվյալների և պատրաստի լուծումների լայն տեսականի, որոնք կարող են վերլուծվել և համակցվել ալգորիթմների միջոցով։ Հետևաբար, արհեստական ​​բանականությունը կարող է ստանձնել առօրյա աշխատանքի մի մասը և զգալիորեն արագացնել նախագծի սկզբնական փուլերը։ Սակայն սա նաև մեկ այլ խնդիր է առաջացնում. եթե մեքենան կարող է արագ գտնել լուծում, ո՞վ է պատասխանատու դրա վերջնական արդյունքի համար։

Երբ ալգորիթմը րոպեների ընթացքում ստեղծում է ձևի, դասավորության կամ ճակատի տասնյակ տարբերակներ, ճարտարապետը այլևս ձեռքով չի մշակում յուրաքանչյուր մանրուք։ Նրանց դերը տեղափոխվում է խնդրի սահմանման, լուծման ընտրության և իրական քաղաքում դրա գործելու ձևի ըմբռնման վրա։ Քանի որ ճարտարապետությունը չի ավարտվում էկրանին. ցանկացած արդյունավետ վիզուալիզացիա, ի վերջո, բախվում է կլիմայական, ճարտարագիտական ​​սահմանափակումների, բյուջեի, նյութերի և տարածքն օգտագործող մարդկանց։

Միևնույն ժամանակ, արհեստական ​​բանականությունը կարող է առաջարկել լուծում, բայց այն չի կարող ինքնուրույն որոշել, թե ինչ պատմություն պետք է պատմի շենքը կամ ինչու է այն անհրաժեշտ այս վայրում։ Ֆորումում հենց այստեղ էլ ի հայտ եկավ տեխնոլոգիայի վերաբերյալ քննարկման կարևոր սահմաններից մեկը. ալգորիթմը կարող է արագացնել որոնումը, տեսակավորել տարբերակները և ցույց տալ, թե ինչի հասնելու համար ճարտարապետը պետք է ավելի շատ աշխատի։ Սակայն վերջնական լուծումը դեռևս կապված է համատեքստի հետ՝ մշակութային, սոցիալական և մարդկային։

Ի՞նչ անել անցյալի հետ, երբ քաղաքը շարունակում է աճել

Երևանի համար ճարտարապետական ​​ժառանգության հարցը հատկապես հրատապ է. այստեղ նոր շենքերը տեղակայված են խորհրդային դարաշրջանի կառույցների, պատմական թաղամասերի և արդեն իսկ հաստատված քաղաքային տարածքների կողքին։

Ֆորումը քննարկեց այնպիսի նախագծեր, որտեղ ժամանակակից ճարտարապետությունը շփվում է շրջակա միջավայրի հետ՝ մասշտաբի, նյութերի, կառուցվածքի և մանրամասների միջոցով: Հին շենքի պատճենահանումը պարտադիր չէ. ավելի կարևոր է հասկանալ, թե ինչու է այն այսպիսի տեսք ունենում, ինչ գործառույթ է կատարում և ինչն է այն դարձնում որոշակի վայրի մաս: Ցանկացած նախագիծ սկսվում է առկա միջավայրի ուսումնասիրությունից: Վայրի պատմությունը դառնում է ոչ միայն դեկորատիվ հղում ճարտարապետի համար, այլև դիզայնի լուծման մի մաս: Երբեմն դա հանգեցնում է բավականին անսպասելի արդյունքների. ժամանակակից նախագծերը հայտնվում են նույնիսկ այն վայրերում, որտեղ դուք ամենաքիչն եք սպասում, որ դրանք կապված կլինեն ավանդույթի հետ։

Քաղաքային հիշողությունը՝ որպես ինտերիեր

THINK Architectural Bureau-ի գործադիր տնօրեն և հիմնադիր Տաթևիկ Գուլհասյանը իր ներկայացումը նվիրեց ճարտարապետությանը՝ որպես հուզական փորձառության: Beyond Beauty: Designing Stories-ի թեման պտտվում էր այն հարցի շուրջ, թե ինչու են որոշ տարածքներ մոռացվում գրեթե անմիջապես, մինչդեռ մյուսները մնում են հիշողության մեջ։

Ըստ նրա՝ լավ ինտերիերի մթնոլորտում մարդը դադարում է լինել պարզապես այցելու. նա սկսում է նկատել մանրամասները, դանդաղեցնել, ներծծել տարածքը և, ի վերջո, դառնալ դրա պատմության մի մասը: Հետևաբար, նոր նախագծի վրա աշխատելիս թիմը նախ ինքն իրեն հարցնում է. ի՞նչ պատմություն պետք է պատմի այս վայրը։

Նա որպես օրինակ բերեց «Սիրելիս» ռեստորանը։ Հաճախորդը ցանկանում էր վերստեղծել խորհրդային Երևանի մթնոլորտը, ուստի ճարտարապետները դիմեցին այդ դարաշրջանի թատրոններին։ Բարը տեղադրված էր սենյակի հետևի մասում՝ ինչպես բեմ, պարագծի երկայնքով բազմոցները նման էին թատրոնի արկղերի, կենտրոնական տարածքը նման էր տաղավարի, իսկ առաստաղի երկրաչափությունը հիշեցնում էր ֆիլհարմոնիկ ընկերության նախասրահ։

Այստեղ նույնիսկ առանձին նյութերը խաղում են հիշողության գաղափարի հետ։ Անդրադարձնող մետաղական մակերեսները ստեղծում են մի տեսակ «ուրվական հիշողության» էֆեկտ, մինչդեռ լույսն օգտագործվում է գրեթե ինչպես թատերական լուսավորություն՝ այն փոխում է տարածքի տրամադրությունը և ուղղորդում այցելուի ուշադրությունը։

Փայտ՝ բետոնի փոխարեն

Մեկ այլ քննարկում կենտրոնացած էր նյութերի և այն մասին, թե ինչպես են դրանք փոխում շինարարության սկզբունքը։ «Electric Architects» ընկերության Մարիաննա Կարապետյանը ներկայացրեց զանգվածային փայտանյութից՝ ինժեներական փայտե կառույցներից նախագծեր՝ TUMO Masis, որտեղ փայտը դառնում է ավանդական բետոնի տիպաբանության այլընտրանք, և Arleam Farm՝ փայտե հենարանային համակարգի շուրջ կառուցված գյուղատնտեսական համալիր։

TUMO Masis-ի դեպքում խնդիրը պարզապես այլ նյութ ընտրելու մեջ չէ։ Փայտե կառուցվածքը թույլ է տալիս շենքի մոդուլյարություն և ճկունություն, և մոտեցումն ինքնին ենթադրում է վերանայել հայկական շինարարության մեջ բետոնի վրա ավանդական կախվածությունը։

Այստեղ նյութը գործոն է, որը ազդում է շենքի նախագծման, արտադրության և հետագա օգտագործման վրա։ Ժամանակակից ճարտարապետության մեջ կայունությունը ավելի ու ավելի է սկսվում ոչ թե կանաչ տանիքից կամ արևային վահանակներից, այլ այն հարցից, թե ինչից է կառուցված շենքը և ինչ է լինելու դրա հետ իր կյանքի տևողությունից հետո։

Կարո՞ղ է Zaha Hadid Architects-ը գալ Երևան

Zaha Hadid Architects-ի ներկայացուցիչ Ֆիլիպո Իննոչենտին ֆորումում խոսեց այն մասին, թե ինչպես է ճարտարապետությունը արձագանքում փոփոխվող քաղաքներին, տեխնոլոգիաներին և խոշորածավալ նախագծերի նոր պահանջներին։ Սակայն Երևանի համար նրա ներկայացումը հետաքրքիր էր նաև ընկերության՝ Հայաստանի մայրաքաղաքում աշխատելու ներուժի պատճառով։ NEWS.am STYLE-ի հետ հարցազրույցում Իննոչենտին քննարկեց, թե արդյոքZaha Hadid Architects նախագծերից մեկը կարող է ապագայում հայտնվել Երևանում։

Դեռևս որևէ կոնկրետ նախագիծ չկա, և սա ընկերության կողմից պատրաստի առաջարկ չէ։ Այնուամենայնիվ, նման համագործակցության հնարավորությունը բարձրացվել է Երևանի զարգացման և նրա ենթակառուցվածքների վերաբերյալ քննարկումների ֆոնին։

Միջազգային պրակտիկայի համար նման նախագիծը կնշանակեր համագործակցել մի քանի ճարտարապետական ​​շերտերի միջև գտնվող քաղաքի հետ՝ խորհրդային դարաշրջանի շենքեր, պատմական կենտրոն, արագ զարգացող բնակելի տարածքներ և նոր առևտրային ճարտարապետություն։

Սակայն խնդիրը միայն Zaha Hadid Architects-ի ճանաչելի ստորագրությամբ շենք տեղադրելը չէ։ Ավելի հետաքրքիր է, թե ինչ տեսք կարող է ունենալ նման նախագիծը այստեղ, ինչպես այն կփոխազդի քաղաքի մասշտաբների, առկա շենքերի, տրանսպորտի, կլիմայի և այսօրվա Երևանը սահմանող սահմանափակումների հետ։

Լսարանի մեջ էին բազմաթիվ ճարտարապետության ուսանողներ, երիտասարդ մասնագետներ և գործող ճարտարապետներ։ Ուսանողների համար սա հազվագյուտ հնարավորություն էր ուղղակիորեն հարցնել միջազգային նախագծերի վրա աշխատող մասնագետներին իրենց աշխատանքի մասին, այլ ոչ թե լսարանային ներկայացման ժամանակ մասնագիտության մասին պատմելու։ Ճարտարապետների համար սա հնարավորություն է տեսնելու, թե ինչպես են այլ երկրներից եկած գործընկերները լուծում այսօրվա հայկական ճարտարապետության առջև ծառացած խնդիրները՝ ինչպես աշխատել ժառանգության հետ, որտեղ գտնել նոր նյութեր, ինչպես լուծել շրջակա միջավայրի սահմանափակումները և ինչպես է մասնագիտությունը փոխվում արհեստական ​​բանականության գալուստով։

Լիանա Աղաջանյան

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում