Եթե մեծահասակները դեպքից դեպք են նվեր ստանում, ապա երեխաները՝ համարյա ամեն օր։ Ի՞նչն է պատճառը եւ ո՞վ է նվերների հեղինակը, կօգնի հասկանալ սոցիալական հոգեբան, «Գոյ» հոգեբանական կենտրոնի կամավոր հոգեբան Սուսաննա Ավետիսյանը.
Ի՞նչ տեղ են գրավում երեխայի կյանքում նվերները։
Նվիրում եի, նշանակում է սիրում են։ Շոկոլադը, արդեն տաս րոպեից հեռավոր անկյունում հայտնված ու մոռացված հերթական փափուկ արջուկը երեխայի համար ծնողական ոչ բավարար ուշադրության յուրատեսակ փոխահտուցում են։ Այստեղ տրամաբանություն կա. իսկապես, նվերն ապացույց է, որ մոտ մարդը մեր մասին մտածել է նույնիսկ, երբ մեր կողքին չի եղել։ Երեխան անգիտակցորեն զգում է, որ կարեւոր գործերին զուգահեռ մայրն ու հայրը չեն մոռացել իր մասին, եւ համարում է, որ նրանց պետք է։ Աստիճանաբար փոքրիկին կսկսի թվալ, որ որքան շատ են իրեն նվիրում, այնքան շատ են սիրում։
Ի՞նչ է անում ծնողը, երբ չի կարողանում բավարար ժամանակ տրամադրել երեխային։
Հիմնականում նման դեպքերում ծնողն աշխատում է երեխային նվերներով հեղեղել, քանի որ մեղավոր է զգում, որ չի կատարում խոստումները կամ տուն է վերադառնում այն ժամանակ, երբ փոքրիկն արդեն քնած է։ Այս դեպքում նվերը սեփական խիղճը հանգստացնելու, մեղքը հարթելու միջոց է։ Ստացվում է, որ ջերմությունն ու քնքշությունը ծնողն արտահայտում է քաղցրավենիքի ու խաղալիքի միջոցով։ Սակայն խորհուրդ կտայի երեխային ավելի հաճախ գրկել ու համբուրել, չվախենալ քնքշանքից. դրանք խաղալիքից ավելի լավ կարտահայտեն նրանց սերը։ Նման իրավիճակում ծնողը կարող է ղեկավարվել այլ մոտիվներով եւս. նա ձգտում է երեխային նվիրել այն ուրախությունը, որից զրկված է եղել ինքը։ Սակայն չարժե ամեն օր Ձմեռ պապի պարտականություն կատարել, քանի որ նրա նվերներն ուրախացնում են հենց երկար սպասված լինելու պատճառով։
Կարելի է արդյո՞ք նվերներն օգտագործել որպես «մտրակ ու քաղցրաբլիթ»։
Այո, երբեմն իրավիճակներ են լինում, երբ ծնողը նվերներն օգտագործում է հենց նման նպատակներով, իսկ նրա շուրթերից հնչում է մոտավորապես այսպիսի մի բան. «Եթե քեզ լավ պահես, տատիկին լսես, հանգիստ նստես, քեզ կոնֆետ կամ խաղալիք կգնեմ։ Իսկ եթե ոչ՝ չեմ գնի»։ Երեխան սկսում է հասկանալ, որ նույնիսկ լավ արարքներն առեւտրի առարկա կարող են լինել։ Եթե նա նվեր է վաստակել, ապա բնականորեն սպասում է դրան, իսկ երբեմն նույնիսկ պահանջում է։ Որոշ ժամանակ անց ծնողը սիրելի երեխայից կարող է լսել. «Եթե խաղալիքներս հավաքեմ, պաղպաղակ կգնե՞ս»։
Հետաքրքիր է, ինչո՞ւ է երեխան արագ հոգնում խաղալիքներից։
Հիշեք, թե մեծերը ե՞րբ են ձգվում խանութների ցուցափեղկերի կողմը։ Երբ կյանքը միօրինակ է թվում։ Փոքրիկը նույնպես ձանձրանում է։ Պետք է հիշեք, որ «կանաչ թախիծը» պատճառների մի ամբողջ փունջ ունի։ Հավանաբար հազվադեպ եք երեխային հյուր տանում կամ հյուր ընդունում, նախընտրում եք զբոսանքի միեւնույն ճանապարհը՝ ավելորդ ջանք չգործադրելով երեխայի ուշադրությունը փիսիկներին կամ շրջապատին ուղղելու համար։
Մյուս պատճառն այն է, որ երեխան միշտ չէ, որ խաղալ է կարողանում, նրա երեւակայությունը չի հերիքում խաղի ընթացքի նոր սյուժեներ հորինելու համար, այդ պատճառով էլ հին խաղալիքները նրան արագ ձանձրացնում են։ Ձեր երեւակայությունը կարող է բազմազանություն հաղորդել երեխայի գործունեությանը. ցույց տվեք, որ հին տիկնիկին կարելի է ոչ միայն օրորել կամ կերակրել, այլ նաեւ հյուր տանել, բուժել, սանրել։
Հնարավոր է նաեւ, որ ձեր երեխան երկար ժամանակ է տանը մնացել տատիկների ու դայակների շրջապատում, այն դեպքում, երբ վաղուց պետք է մանկապարտեզ գնա, որտեղ հասակակիցների հետ շփվելու հնարավորություն կա։
Եւ վերջում, ի՞նչ խորհուրդ կտայիք ծնողին։
Հիշո՞ւմ եք ֆրանսիական «Խաղալիք» ֆիլմը։ Պյեռ Ռիշարի հերոսը իր որդուն թանկարժեք իրերով ողողած հորը միանգամայն ճշգրիտ ախտորոշել էր. «Դուք գնում եք նրան»։ Կարող եք օրվա մեջ մի քանի անգամ երեխային խաղալիք գնել. տիկնիկներ, կոնֆետներ, ներկելու ալբոմներ, մեքենաներ, սակայն ձեր հետ անցկացրած ժամանակը, մոր ու հոր հետ ազատ շփվելու հնարվորությունը ոչնչով չեք փոխարինի։ Այդ պատճառով էլ խորհուրդ կտայի ընդհանուր զբաղմունք գտնել, որը դուր կգա նաեւ փոքրիկին. այցելեք կենդանաբանական այգի, միասին բլիթներ թխեք կամ պարզապես խաղացեք։ Բայց հիշեք. այդ պահին դուք պետք է ամբողջովին ներգրավված լինել գործում. ոչ մի հեռախոսային զրույց, կամ վաղվա խորհրդակցության ծրագրի կազմում։
Հարգելի ծնողներ, հիշեք, որ նվերը խրախուսման միջոց չէ, առավել եւս՝ պատժի։ Տիկնիկները, զինվորիկներն ու քաղցրավենիքը ոչ մի կապ չունեն երեխայի վարքի հետ, այդ պատճառով էլ ոչ մի դեպքում դրանցով մի ճնշեք երեխային։ Նվերներ արեք հարմար ժամանակին, մաքուր սրտով, առանց հետին մտքի, եւ ամեն ինչ շատ հրաշալի կլինի։
Զրուցեց Լաուրա Բալայանը
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
12:30, 18 հոկտեմբերի
50,000 դոլար արժողությամբ Rolex և շվեյցարական դասականը. Ի՞նչ են կրում Խաչատուր Սուքիասյանը և հայկական քաղաքական էլիտան իրենց դաստակներին10:30, 18 հոկտեմբերի

09:00, 18 հոկտեմբերի
Հորոսկոպ. Պլուտոնը վերջապես դուրս է գալիս հետադարձ շարժումից19:28, 17 հոկտեմբերի
«Երբ նստում ես ինքնաթիռ, այն չի հարցնում՝ տղամարդ ես, թե կին». «Թռչող դաշնակահարուհին»՝ Նարինե Մելքումյան18:18, 17 հոկտեմբերի
Սկանդալ Michelin Guide-ի շուրջ. հայտնի ռեստորանային ուղեցույցը մեղադրվում է ակնարկներ գրելու համար արհեստական բանականություն օգտագործելու մեջ17:32, 17 հոկտեմբերի
Rolex-ը՝ ոսկու փոխարեն. Ինչու են միլիարդատերերը ներդրում կատարում ժամացույցների, ռուբինների և Կլիմտի նկարների մեջ16:04, 17 հոկտեմբերի
«Սարսափելի բան չկա». LVMH-ի ժառանգորդը բացատրում է, թե ինչու շքեղ ապրանքանիշերը չպետք է խուճապի մատնվեն ճգնաժամի պատճառով15:29, 17 հոկտեմբերի
Շերը բացահայտել է իր պաշտամունքային «մերկ» զգեստի գաղտնիքը, որը նա հագել էր 1974 թ-ի Met Gala-ին14:11, 17 հոկտեմբերի
Մայքլ Դուգլասը պատմել է, թե ինչպես է Դենի ԴեՎիտոն կուլ տվել մարիխուանայով բոլոր ծխախոտները, երբ նրանց կանգնեցրել է ոստիկանությունը13:22, 17 հոկտեմբերի
«Դու ինձ խայտառակեցիր». Մեգան Մարքլը խզել է հարաբերությունները դիզայների հետ Քեյթ Միդլթոնի պատճառով12:17, 17 հոկտեմբերի
Քիմ Քարդաշյանը իր 46-ամյակը նշել է ամբողջությամբ կապիչներից պատրաստված զգեստով11:50, 17 հոկտեմբերի
«Նա ցույց էր տալիս առնանդամների լուսանկարներ և պարծենում էր իր սիրեցյալներով». Հունաստանում ԱՄՆ նախկին դեսպանի շուրջ սկանդալը թափ է հավաքում