• Երեք հարս, մեկ սկեսուր ու մեկ մեծ գաղտնիք․ «Հարսների հավաքականը»՝ բեմում

  Երեք հարս, մեկ սկեսուր ու շատ ինտրիգներ. հոկտեմբերի 5-ին և 7-ին Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի բեմ բարձրացավ ռեժիսոր Սեդրակ Գոջամանյանի «Հարսների հավաքական» զավեշտալի ներկայացումը՝ Իրինա Դանիելյանի, Մարջան Ավետիսյանի, Զառա Սահակյանի ու Լիանա Վանոյանի մասնակցությամբ….

• Ռաֆայել Երանոսյանը խոստանում է «թեթևացնել» կյանքի ծանրությունները. նոր մոնոներկայացման պրեմիերան՝ հոկտեմբերի 19-ին

  Ռաֆայել Երանոսյանը կրկին բեմ է բարձրանալու մոնոներկայացմամբ, այս անգամ՝ «Ծանր ու թեթև» խորագրով...

• Պարոնյանի թատրոնը սեպտեմբերի 29-ին ազդարարեց 85-րդ հոբելյանական թատերաշրջանի մեկնարկը

  Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնը սեպտեմբերի 29-ին բացեց 85-րդ թատերաշրջանը...

• Հենրիկ Մալյան․ ծննդյան օրվա հեքիաթը. «Ես արվեստում ոչնչով չեմ ուզում զբաղվել, բացի մարդուց»

  «Ես արվեստում ոչնչով չեմ ուզում զբաղվել, բացի մարդուց»։ Հենրիկ Մալյանի այս մի նախադասությունը, թերևս, նրա ամբողջ ստեղծագործական ճանապարհի ամենաճիշտ բանաձևն է...

• Նախնադարյան կիրք և հիպնոսացնող նրբագեղություն. Էրվե Կուբիի «Բարբարոս գիշերներ» ներկայացումը ցուցադրվել է Հայաստանում «Théâtrons» փառատոնում  

  «Բարբարոս գիշերներ, կամ մարդկության առաջին արշալույսները» ներկայացումը Կուբիի կողմից 2015 թվականին ստեղծված ներկայացում է...

• Կանանց զուգարանից՝ հասարակության հայելի. «Toilet կանանց համար»

  «Toilet կանանց համար». կանանց ձայնը՝ բեմում...

• Ռուսական դրամատիկական թատրոնը բացեց 89-րդ թատերաշրջանը «Սովորական պատմություն» ներկայացմամբ

  Երևանի Կ․ Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնը սեպտեմբերի 18-ին բացեց իր 89-րդ թատերաշրջանը...

• Նոր բեմի առաջին ծափերը. Երևանում բացվեց Հայ և ռուս արդի դրամայի թատրոնը  

  Սեպտեմբերի 15-ի երեկոն Երևանի թատերական կյանքում պարզապես հերթական ներկայացման օր չէր։ Հայաստանի թատերական գործիչների միության դահլիճում առաջին անգամ իր ներկայությունը հաստատեց նորաստեղծ Հայ և ռուս արդի դրամայի թատրոնը...

Թատրոնը երբեմն պատմում է անցյալի մասին, բայց լինում են ներկայացումներ, որոնք անցյալը վերածում են ներկայի։ Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի «Ռուզան․ Արցախի դուստրը» բեմադրությունն այդպիսի ստեղծագործություններից է։ Այն ոչ միայն Մուրացանի պատմական դրամայի նոր ընթերցումն է, այլև խորքային խոսք է Արցախի, հայրենիքի, կորստի, հավատի և ազգային ինքնության մասին։

Մուրացանի «Ռուզանը» հայ դասական դրամատուրգիայի ամենահզոր հայրենասիրական գործերից է։ Գործողությունները ծավալվում են XIII դարի Արցախում՝ մոնղոլ-թաթարական արշավանքների ժամանակ, երբ ժողովուրդը կանգնած էր գոյության և արժանապատվության պաշտպանության առջև։ Ռուզանը մարմնավորում է այն հայ կնոջ կերպարը, որի համար հայրենիքն ավելի բարձր արժեք է, քան անձնական երջանկությունը, սերը կամ նույնիսկ կյանքը։

Այսօր, երբ Արցախի պատմությունը նոր ողբերգական էջեր է ապրել, «Ռուզան․ Արցախի դուստրը» վերնագիրն այլևս պարզապես գրական կերպարի անուն չէ։ Այն հավաքական կերպար է՝ բոլոր այն հայ կանանց, մայրերի, աղջիկների ու քույրերի, ովքեր հանուն հայրենիքի հրաժարվել են իրենց ամենաթանկից, բայց չեն հրաժարվել իրենց ինքնությունից։

Բեմադրության ռեժիսորն ու գեղարվեստական ղեկավարն է Ռուզան Խաչատրյանը, ով կարողացել է Մուրացանի դասական տեքստին հաղորդել արդիական շունչ՝ առանց խախտելու նրա գաղափարական ամբողջականությունը։ Պատմական դրաման վերածվել է ժամանակակից ասելիքի՝ հիշեցնելով, որ պատմությունը կրկնվում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ ժողովուրդը շարունակում է պայքարել իր գոյության համար։

Ռուզանի կերպարը մարմնավորող Շողեր Սարգսյանի խաղը ներկայացման ամենաուժեղ շերտերից մեկն էր։ Նրա յուրաքանչյուր հայացք, լռություն, խոսք ու շարժում ներծծված էին ներքին պայքարով։ Նա ոչ թե պարզապես խաղում էր Ռուզանին, այլ ապրում էր նրա յուրաքանչյուր որոշումը։ Դերասանուհին կարողացավ հանդիսատեսին փոխանցել հայրենիքի հանդեպ այն սերը, որը ստիպում է հրաժարվել տնից, սիրուց, անձնական երջանկությունից՝ հանուն ավելի մեծ արժեքի։ Նրա խաղում զգացվում էր կնոջ փխրունությունը, բայց նաև այն անսասան ուժը, որը ծնվում է հայրենի հողի հանդեպ պատասխանատվությունից։

Ներկայացման բեմական լուծումները խոսում էին նույնքան ազդեցիկ, որքան դերասանների խոսքը։ Ռուզանի գլխավերևում ներկայացման ընթացքում կախված սուրը կարծես անընդհատ հիշեցնում էր մահվան, պատերազմի և անխուսափելի ճակատագրի մասին։ Սակայն վերջին տեսարանում այդ սուրը վերածվում է խաչի։ Այդ փոխակերպումը դառնում է ներկայացման ամենախոր խորհրդանիշներից մեկը։ Սուրը, որպես բռնության նշան, իր տեղը զիջում է խաչին՝ հավատի, նահատակության, հարության և հոգևոր հաղթանակի խորհրդին։ Այդ մի քանի վայրկյանը, թերևս, ավելի շատ էր ասում, քան երկար երկխոսությունները։

Նույնքան տպավորիչ էր Ռուզանի քողի բացման տեսարանը։ Քողը կարծես խորհրդանշում էր կյանքի, սիրո և ապագայի հնարավորությունը։ Սակայն երբ այն հավաքում է Ռուզանի կողմից մերժված դավաճան կերպարը, ամբողջ տեսարանը փոխում է իր իմաստը։ Այն այլևս պարզապես մերժված սիրո պատմություն չէ։ Այն դառնում է դավաճանության, խորտակված երազանքի և կորսված երջանկության խորհրդանիշ։ Այդ բեմական լուծումը հատկապես ազդեցիկ էր իր լռությամբ, որովհետև երբեմն լռությունն ավելի բարձր է խոսում, քան ամենաուժեղ խոսքերը։

Հետաքրքիր ու զգայուն էր նաև ներկայացման երաժշտական ձևավորումը։ Այն չէր սահմանափակվում գործողությունը ուղեկցելու դերով։ Երաժշտությունը երբեմն տագնապ էր ներշնչում՝ նախազգուշացնելով մոտեցող ողբերգության մասին, իսկ հաջորդ պահին ձեռք էր բերում գրեթե մանկական մաքրություն ու անմեղություն։ Այդ հակադրությունը կարծես հիշեցնում էր, որ պատերազմի ամենամեծ զոհը մարդկային խաղաղությունն ու մանկությունն են։ Երաժշտությունն անտեսանելի կերպով միավորում էր ներկայացման բոլոր զգացմունքային շերտերը՝ հանդիսատեսին մշտապես պահելով ներքին լարվածության մեջ։

Բեմանկարչական և կերպարային ձևավորումը նույնպես ծառայում էր ներկայացման գաղափարին՝ ստեղծելով այնպիսի միջավայր, որտեղ պատմական ժամանակաշրջանը չէր ընկալվում որպես հեռավոր անցյալ, այլ դառնում էր մեր օրերի շարունակությունը։ Յուրաքանչյուր դետալ, յուրաքանչյուր գույն ու բեմական պատկեր նպաստում էին ներկայացման ամբողջական խորհրդանշական լեզվի ձևավորմանը։

«Ռուզան․ Արցախի դուստրը» ներկայացման մեջ ամեն ինչ խոսում էր հայրենիքի մասին։ Սակայն այդ հայրենիքը ներկայացվում էր ոչ թե որպես աշխարհագրական տարածք, այլ որպես հիշողություն, արժանապատվություն, հավատ և պատասխանատվություն։ Այն հայրենիքն է, որը հնարավոր է ժամանակավորապես կորցնել, բայց անհնար է խլել մարդու հոգուց։

Այս բեմադրությամբ Ստեփանակերտի Վահրամ Փափազյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ արվեստը կարող է դառնալ ազգային դիմադրության ամենաուժեղ ձևերից մեկը։ Այսօր, երբ թատրոնը շարունակում է իր առաքելությունը հայրենի բեմից հեռու, նրա յուրաքանչյուր ներկայացում վերածվում է մշակութային վերադարձի դեպի Արցախ։

«Ռուզան․ Արցախի դուստրը» պարզապես ներկայացում չէ։ Այն աղոթք է հայրենիքի համար, խոնարհում բոլոր նրանց հիշատակի առաջ, ովքեր զոհաբերել են իրենց կյանքը հանուն հայրենի հողի, և հավատ, որ պատմությունը, որքան էլ ցավոտ լինի, շարունակում է ապրել այնքան ժամանակ, քանի դեռ այն պատմողներ կան։ Իսկ այս ներկայացումը պատմում է ոչ միայն Ռուզանի, այլև ամբողջ Արցախի պատմությունը՝ արժանապատվությամբ, գեղեցկությամբ և խոր հավատով։

Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում