Նկարչությունը երբեմն այնքան չի ցուցադրում, որքան ստիպում է մեզ նայել։ Շերտ առ շերտ պատկերը թաքցվում է, անհետանում և կրկին հայտնվում՝ ինչպես հիշողություն, որը լիովին չի կարելի ընկալել։ Այս զգացողությունը Կարեն Օհանյանի նոր՝ «Նուրբ բան» ցուցահանդեսի հիմքն է, որը բացվել է օգոստոսի 7-ին՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Ցուցահանդեսը ներկայացնում է նկարչի վերջին աշխատանքները և Ազգային պատկերասրահի «Հեռավոր պատմություններ» ծրագրի մի մասն է, որը նվիրված է ժամանակակից հայկական արվեստին։ Ցուցահանդեսի համադրողն է Թամար Հովսեփյանը։ Նախագիծը ստեղծվել է Շարժայի արվեստի հիմնադրամի և «Ադամյան Հովսեփյան» համադրողական պրակտիկայի աջակցությամբ։

«Նուրբ բան» վերնագիրը միտումնավոր բաց է թողնվում մի քանի մեկնաբանությունների համար։ Ցուցահանդեսը ուսումնասիրում է ինչպես նյութի ֆիզիկական հատկությունը, այնպես էլ այն թեմաները, որոնք նկարիչը ուսումնասիրում է նկարչության միջոցով՝ ուժ, տղամարդկություն, բռնություն, խոցելիություն և հիշողություն։ Այն, ինչ թվում է ամուր և դիմացկուն, շատ ավելի քիչ կայուն է թվում Օհանյանի աշխատանքներում, իսկ խոցելիությունը, ընդհակառակը, դառնում է ուժի և դիմադրության պոտենցիալ աղբյուր։

Ցուցահանդեսը կենտրոնացած է երկու մեծ ձևաչափի եռանկարների վրա, որոնց չափերը 202 x 273 սանտիմետր են։ Նկարիչն աշխատում է յուղով, ակրիլով, սոսինձով, գունանյութերով և հայկական եկեղեցու մոմի մոմով։ Մեկ աշխատանքի մակերեսը պատված է կարմիր պղպեղի փոշիով, մյուսը՝ կապույտ գունանյութով։ Այս վերին շերտի տակ թաքնված են պատկերներ, նշանների, տառերի և թվերի բեկորներ։

Եռանկարի ձևաչափն ինքնին հիշեցնում է խորանի պատկերների տեսողական լեզուն։ Այստեղ գույնը նույնպես դառնում է անկախ հայտարարություն. կարմիրը, կապույտը և դեղինը հիմնական գույներն են, որոնց համադրություններից ծնվում է երանգների մի ամբողջ բազմազանություն։ Օհանյանի համար դրանք նաև խորհրդանշական իմաստ են ձեռք բերում՝ ներգրավվելով հակադրությունների՝ երկնքի և երկրի, կրակի և ջրի, ուժի և խոցելիության մասին զրույցի մեջ։

«Աշխատանքն ունի բազմաթիվ շերտեր», - նշում է ցուցահանդեսի կազմակերպիչ Թամար Հովսեփյանը։ Նրա խոսքով՝ այս շերտերը գոյություն ունեն ոչ միայն նկարչական տեխնիկայի մակարդակում, այլև ստեղծագործությունների իմաստային կառուցվածքում։ Նկարիչը բառացիորեն ստիպում է դիտողին նայել մակերեսի միջով՝ այնտեղ, որտեղ թաքնված է մեկ այլ պատկեր։
Սա հատկապես նկատելի է կապույտ եռապատկերի վերջին վահանակում։ Կնոջ դիմանկարը դուրս է գալիս թափանցիկ մոմե շերտի տակից։ Կինը նստած է՝ ծնկներին տետրը, ուղիղ նայելով դիտողին։ Այս պատկերը կարող է ընկալվել որպես մայրության, հայրենիքի և սերունդների միջև գիտելիքների փոխանցման խորհրդանիշ։ Սակայն միևնույն ժամանակ դիտողի դիրքը փոխվում է. նկարին նայելուն սովոր մեկը հանկարծ հայտնվում է պատկերված կնոջ հայացքի տակ։
Օհանյանը միտումնավոր խուսափում է բռնությունն ուղղակիորեն պատկերելուց։ Նա աշխատում է թաքցնելով՝ պատկերը թաքցնելով մոմի, գունանյութի և միագույն մակերեսի տակ, դիտողի համար բացահայտելով միայն բեկորներ: Այսպիսով, նկարչությունն ինքնին դառնում է հիշողության և տրավմատիկ փորձառության մասին խոսելու միջոց՝ առանց դրանք տեսարանի վերածելու։

Նկարչի համար այս տեխնիկան կապված է նաև ավելի լայն հարցի հետ. ի՞նչ է պատահում պատկերի հետ, երբ այն միաժամանակ թաքցնում և բացահայտում է իրականությունը: Եվ ի՞նչ է մնում այն ամենից, ինչ մենք տեսնում ենք, եթե երբեք ամբողջական պատկերը չենք ստանում։
Հովսեփյանի խոսքով՝ Օհանյանը իր արվեստում միշտ անդրադառնում է տեղական խնդիրներին, բայց դրանք արտահայտում է նկարչության լեզվով՝ խորհրդանիշների, նյութերի, գույնի և շերտերի միջոցով։
«Կարենը պատասխաններ չի տալիս: Եվ, ինչպես արդեն ասացի, արվեստը պատասխաններ չի տալիս: Բայց Կարենը մեզ շերտեր է տալիս և հնարավորություն՝ բացահայտելու, թե ինչ է թաքնված դրանց տակ», - ասում է ցուցահանդեսի կազմակերպիչը։
Հովսեփյանի համար արվեստը պարտավոր չէ փոխել աշխարհը պատրաստի պատասխաններով։ Դրա ուժը կարող է թաքնված լինել այլուր՝ մարդու իրականության ընկալումը փոխելու իր ունակության մեջ։ Եվ «Նուրբ բան» ցուցահանդեսում դիտողին բառացիորեն հրավիրում են անել հենց դա՝ կանգ առնել մակերեսի վրա, նկատել ճեղքը, նայել դրա տակ և ինքնուրույն որոշել, թե ինչ է թաքնված դրա տակ։
«Նուրբ բան» ցուցահանդեսը կգործի մինչև 2026 թվականի սեպտեմբերի 5-ը, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Լիանա Աղաջանյան
Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում
23:02, 11 սեպտեմբերի
Հազարավոր ուխտավորներ հավաքվեցին տան առաջ «Մարիամ Աստվածածնի դեմքը» տեսնելու. տանտերը չդիմացավ և քանդեց խոհանոցը22:31, 11 սեպտեմբերի
Կարմիր գորգի գաղտնի կանոնները. ում է ամեն ինչ թույլատրվում, և ում վայրկյանների ընթացքում դուրս կշպրտեն21:15, 11 սեպտեմբերի
200,000 դոլար երկրորդ կյանքի հնարավորության համար. Ավստրալիայում մահացածներին սառեցնում են՝ հարյուրավոր տարիներ անց վերակենդանանալու հույսով20:17, 11 սեպտեմբերի
Բեռնար Արնոն դուրս է մնացել աշխարհի 10 ամենահարուստ մարդկանց ցանկից. LVMH-ի գործադիր տնօրենի կարողությունը նվազել է 65 միլիարդ դոլարով19:26, 11 սեպտեմբերի
Ռալֆ Լորենը կենտրոնանում է սեքսուալության և շքեղության վրա. ինչպիսի՞ն կլինի կանանց զգեստապահարանը 2027 թվականի գարնանը16:30, 11 սեպտեմբերի
Jacob & Co.-ն ներկայացրել է 693,000 դոլարանոց ադամանդե ժամացույց. Արլեքինոյից ոգեշնչված զարդերի գլուխգործոց15:55, 11 սեպտեմբերի
«Ես 60 տարեկան եմ, բայց իմ կենսաբանական տարիքը 40 է». կինը պատմել է, թե ինչպես է 53 տարեկանում երկվորյակներ ունեցել15:39, 11 սեպտեմբերի
Սունդուկյանի թատրոնը մեկնարկում է 105-րդ թատերաշրջանը․ նոր բեմադրություններ, կրթական ծրագրեր ու նոր համագործակցություններ15:22, 11 սեպտեմբերի
Ջենիֆեր Լոուրենսը սպառնացել է լքել Instagram-ը բացասական մեկնաբանությունների պատճառով14:39, 11 սեպտեմբերի
220 դոլարանոց ամանորյա օրացույց՝ 400 դոլարանոց կոսմետիկ պարագաներով. Charlotte Tilbury-ն կրկին խենթացնում է երկրպագուներին14:16, 11 սեպտեմբերի
86-ամյա Ռալֆ Լորենը վախեցրել է երկրպագուներին իր հիվանդ տեսքով Նյու Յորքի նորաձևության շաբաթվա ընթացքում13:13, 11 սեպտեմբերի
«Գնդապետ օղի» և կինը՝ փոխնախարարի փոխարեն. Պենտագոնում դժգոհություն է հասունանում Փիթ Հեգսեթի դեմ