«Այո, ես Նատալյա Արայիկովնա եմ»․ Նատալյա Եփրիկյանը՝ իր «Այո, ես Նատալյա Արայիկովնա եմ»․ Նատալյա Եփրիկյանը՝ իր մասին եւ ոչ միայն

Քենդալ Ջենները Ջիմմի Ֆելլոնի շոուի ժամանակ փորձել է դեղին ռեզինե կոշիկի համը

PROFFY. Ինչպես են պատրաստվում հայկական տիկնիկները

Զարդատուփ։ Ամենահաճելի նվերը Վալենտինի տոնի առթիվ

Թամարա Գվերդծիթելին երգել է ի հիշատակ Միշել Լեգրանի

Ինչու է Միխայիլ Գալուստյանի գրասենյակում ռետինե ձեռք, եւ ինչու է Սվետլակովը Մարտիրոսյանից ավելի զվարճալի

Պահարան. Արվեստը հագուստին

«Հայերը նույնիսկ Ամերիկայում են հայերեն խոսում»․ Թինա Քանդելակի

Քիմ Քարդաշյանը՝ Ջիմի Ֆելոնի շոուին

Զարդատուփ: Երբ երեխաների աշխատանքները կենդանանում են

Պահարան. Այս տարվա ամենանորաձև պայուսակները

Project LA Ահա նորից գիշեր

PROFFY. Ինչպե՞ս Հայաստանում մոդել դառնալ

Նոր «Ֆորսաժ»՝ թրեյլեր

Պահարան. Զինվորական ոճը կանանց զգեստապահարանում

Զարդատուփ. Երբ քեզ զգում ես ինչպես թագուհի

Պահարան. Տարազն ու ավանդական դետալները` առօրյա հագուստում

Զարդատուփ: Զարդերը կարո՞ղ են բնութագրել կրողին

Երեւանյան էսքիզներ. «Կիեւյան» կամուրջ

20:03, 15 մայիսի

Անցյալ դարի 50-ական թվականներին Կիեւյան փողոցը Երեւանի ծայրամասն էր համարվում: Փողոցն անվանակոչվել է 1951 թվականին բարեկարգվելուց հետո, որի համար փողոցի միջնամասում ստիպված էին գրեթե 8 մետրանոց հողաթումբ ստեղծել:

Այնտեղ տրանսպորտի երթեւեկություն չկար, երեկոյան կենտրոնից այստեղ հասնելու համար տաքսիստները այն ժամանակների փողով 10 ռուբլի էին պահանջում: Փողոցի վերջում վեր էր խոյանում դեռեւս 2 շենք՝ համար 7-ը, որի առաջին հարկում պարենային եւ հացի խանութներ կային, եւ համար 8-ը, որտեղ հետագայում «Հրազդան» կինոթատրոնը բացվեց: Դրանց հետեւում մեծ կառույց էր երեւում՝ Հրազդանի կիրճի վրա նոր կամուրջ էր կառուցվում:

Ձախ կողմում Ծիծեռնակաբերդն էր՝ զբոսանքների եւ բացօթյա խնջույքների վայրը: Այնտեղ կարելի էր հասնել ձոր իջնելով, հետո երկար բարձունքը հաղթահարելով: Աջ կողմում ընդարձակ, ծառատնկված 420 հեկտար տարածք էր, որտեղ առաջարկվում էր բնակելի նոր թաղամաս կառուցել:

Իսկ առայժմ երկու ափերն իրար էր միացնում ճոպանների վրա հենված փայտե նեղ կամուրջը, որը քամոտ եղանակին ճոճվում էր: Այն ծառայում էր շինարարներին, բայց եթե քաղաքի համարձակ բնակիչներից որեւէ մեկն ամուր նյարդեր ուներ, կարող էր մյուս ափ անցնել անդունդի վրա ձգված երերվող արահետով:

Երեւանցիները գիտեին, որ սա երկրորդ կամուրջն է, առաջինը փլվել էր շինարարության ընթացքում՝ մի քանի տասնյակ մարդու կյանք խլելով: Զոհված շինարարները հիմնականում դատապարտյալներ էին: Գաղութը գտնվում էր Կիեւյան փողոցի վրա կառուցվող համար 8 շենքի բակում: Գաղութը փակվեց, իսկ մեկ տարի անց շենքն ընդունեց առաջին բնակիչներին՝ 1937 թվականին բռնաճնշումների ենթարկված սիբիրյան աքսորից վերադարձող «հին բոլշեւիկներին»: Իսկ գաղութը վերափոխվեց մասնագիտական-տեխնիկական ուսումնարանի:

Նոր կամուրջը, որ պաշտոնապես Հրազդանի Մեծ համուրջ է կոչվում, տպավորիչ չափեր ուներ: Երկարությունը 335 մետր էր, լայնությունը՝ 25, բարձրությունը՝ 68, կամարաթռիչքը՝ 100: Այն ԽՍՀՄ-ում ամենամեծ եւ աշխարհում երկրորդ երկաթբետոնե կամարային կամուրջն էր: Անհնար է չհիշատակել ամենակարեւորը՝ կամրջի ճարտարապետությունը եւ կառուցվածքը: Մայրաքաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Գրիգոր Գարեգինի Աղաբաբյանի ճարտարապետական գլուխգործոցի իրականացումը հնարավոր դարձավ նախագծողներ Վ. Փինաջյանի, Ս. Հովնանյանի, Ի. Սլովինսկու եւ Ս. Դուրգարյանի ինժեներական վարպետության շնորհիվ: Նորակառույցը գեղեցիկ էր դիտվում Հրազդանի կիրճի համայնապատկերին: Թուջից ձուլած զանգվածեղ ցանցկեն բազրիքները հուսալիության եւ անվտանգության զգացում էին առաջացնում:

1956 թվականի մայիսի 12-ին տեղի ունեցավ կամուրջի հանդիսավոր բացումը: Մինչեւ այդ կամրջի ամրությունն էր փորձարկվել: Ամբողջ երկայնքով կամրջի վրա բեռնատարներ էին կանգնեցրել, որոնց թափքերը բեռնված էին քարերով: Հարեւան շենքերի բնակիչները հավաքվել էին դարափի մի փոքրիկ հատվածի վրա: Շատերն անցել էին մյուս ափ եւ տեղի ունեցողին հետեւում էին Ծիծեռնակաբերդից: Կամրջի տակ՝ կամարի ամենավերին հատվածում, կանգնած էին ինժեներները՝ ձեռքերին սարքեր, որոնցով չափում էին բեռնվածության հետեւանքով առաջացող կորությունը: Շատերը փորձում էին գուշակել՝ «Բա որ հանկարծ փլուզվի՞: Ախր նրանք կզոհվեն» հարցի պատասխանը:

«Գիտակները» պատասխանում էին, որ այսպես է ընդունված համաշխարհային պրակտիկայում, հեղինակները եւ շինարարները պարտավոր են այնտեղ լինել, եթե իրենց կատարած աշխատանքին 100 տոկոսով վստահ են:

Հրազդանի կիրճի ափերի միացումը ակտիվացնում էր բնակելի նոր թաղամասի՝ Աջափնյակի կառուցումը, աշխուժացնում երթեւեկությունը եւ Կիեւյան փողոցի վրա շինարարությունը: Շենքերը կառուցվում էին Գեորգի Թամանյանի, Աելիտա Նավասարդյանի, Ֆենիքս Դարբինյանի նախագծերով:

Շուտով կամուրջը տխուր հռչակ ձեռք բերեց, քանի որ այն դուր եկավ նրանց, ովքեր ցանկանում էին ինքնակամ կյանքից հեռանալ: 70 մետրանոց բարձրությունից վերջին թռիչք սկսեցին կատարել ե՛ւ երիտասարդները, ե՛ւ մեծահասակները, ինչի պատճառով կամուրջն սկսեցին անվանել «ինքնասպանների կամուրջ»:

Այսպիսի յուրաքանչյուր դեպքն ամբողջ քաղաքին անմիջապես հայտնի էր դառնում, եւ բոլորին հետաքրքրում էր այն հարցը, թե ո՞ր կողմից է ցատկել այս կամ այն տղամարդը կամ կինը: Կարծես թե դա որեւէ նշանակություն ուներ: Սակայն ավելի շատ ցած էին նետվում արեւելյան կողմից, որը քաղաքին էր ուղղված: Տարիների ընթացքում ինքնասպանությունների թիվը չի կրճատվում, սակայն հիմա դա այնպիսի արձագանքի չի արժանանում, ինչպես այն տարիներին:

Կամուրջը 2 անգամ երկար ժամանակով փակվել է: 1980 թվականի մայիսից նոյեմբեր այստեղ ծավալուն շինարարական աշխատանքներ են կատարվել: Զննվել են կառուցվածքները, կարգի է բերվել ճանապարհային ծածկույթը, հաղորդակցությունը:

2005 թվականի ապրիլից Կիեւյան կամրջով երթեւեկությունը 4 ամսով դադարեցվել է եւ կապիտալ վերակառուցում է սկսվել: Տրանսպորտային երթեւեկությունը կատարվել է Դավիթաշենի կամրջով: Որեւէ լուրջ վնասվածք կամ խնդրահարույց հատված չի հայտնաբերվել: Սակայն կառուցվածքներն ամրապնդվել են, տրամվայի գծերն ապամոնտաժվել:

Այնուամենայնիվ, առաջին կամուրջն ինչո՞ւ փլուզվեց: Երեւանի Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ուսանողներին պատմել են, որ երբ երկու ափերին հավաքել են կիսակամարների մետաղական հիմնակմախքները, իսկ հետո դրանք տարել են միջնամաս, կցատեղերն ամրացրել են  հեղույսներով: Հետո փայտամած են դրել եւ սկսել վերեւից բետոն լցնել: Ինչ-որ պահի հիմնակմախքը բետոնի ծանրությանը չի դիմացել, եւ կամրջի կառուցվածքները փլուզվել են՝ թափվելով կիրճ: Նախագծային փաստաթղթավորման, շինանյութի որակի եւ աշխատանքների կազմակերպման բազմակողմանի փորձաքննություն է պահանջվել: Արդյունքում պարզվել է, որ ամրացնող հեղույսները նախագծով պետք է պատրաստվեին 5 ստանդարտի պողպատի տեսակից: Իրականում դրանք պատրաստվել էին 3 ստանդարտի ավելի թույլ տեսակի պողպատից: Կիրճում դեռ երկար ժամանակ ընկած էին փլուզված կամրջի բետոնե հսկա մեծաբեկորները:

Կիեւյան կամուրջը դեռեւս որքա՞ն երկար կանգուն կմնա: Համարվում է, որ նախագծողները կամուրջները հաշվարկում են 150-ամյա շահագործման համար: Այնպես որ, մերը, ինչպես ասում են, դեռեւս «ուժերի լիակատար ծաղկման» շրջանում է:

 

Պավել Ջհանգիրով


Հետևեք NEWS.am STYLE-ին Facebook-ում, Twitter-ում և Instagram-ում






  • Այս թեմայով



@NEWSam_STYLE

  • Արխիվ
Որոնել
  • Հարցում
Հայաստանի ամենահայտնի տղամարդը
Նիկոլ Փաշինյան
Սերժ Թանկյան
Մկրտիչ Արզումանյան
Հայկ Մարության